Het Overijsselse Ommen is hét voorbeeld van een goede samenwerking tussen brandweer en boeren om natuurbranden beter te kunnen bestrijden. In het najaar begint onder andere in regio Alkmaar een campagne voor een telefoonboom, waarmee de brandweer boeren kan inschakelen voor assistentie. “Ze zijn nu nog druk bezig met stikstof.”
Na de regenval zondagnacht schaalde de regionale brandweer de verhoogde paraatheid voor natuurbranden weer af, en er wordt voor deze week nog meer regen voorspeld. Maar die extra alertheid gold al wel bijna twee maanden. Dat is best bijzonder. Elders in het land zijn in april en recent nog grote natuurbranden geweest. De laatste jaren waren er vaker warme en droge perioden, en de verwachting is dat die trend doorzet.
Brandweer Nederland en boerenbelangenorganisatie LTO Noord slaan daarom de handen ineen om overal in het land boerennetwerken op te zetten, en dus ook in regio Alkmaar. Het schoolvoorbeeld is Ommen. Daar heeft de brandweer al ruim 75 jaar een lijst telefoonnummers van boeren die bij een belletje alles uit handen laten vallen om te helpen met natuurbrandbestrijding.
Op dit moment maken meer dan honderd boeren deel uit van de Ommense ‘bosbrandweer’. Een aantal van hen heeft bij verhoogd natuurbrandrisico een giertank vol water klaar staan. Behalve het leveren van bluswater, kunnen boeren met hun trekkers en machines helpen om lastig terrein over te komen en om stroken brandbare vegetatie te verwijderen. (tekst gaat verder onder de foto)
De bedoeling is dus om in alle regio’s zo’n netwerk op te tuigen. “De brandweer is razend enthousiast, en wij ook”, vertelt Thijs Boelens van LTO Noord. “Het plan staat nog wel in de kinderschoenen hoor. Van de zomer hebben we gesproken met de landelijk natuurbrandexpert Jelmer Dam en in het najaar gaan we er werk van maken. Gaby de Ruiter van Veilig Buitengebied LTO Noord kan daar meer over vertellen.”
De Ruiter verwijst op haar beurt al snel naar de Ommense bosbrandweer als voorbeeld. “Ze hebben daar gewoon een ouderwetse telefoonboom. Onder aansturing van de brandweer kunnen boeren voor water zorgen en stoplijnen creëren – stroken groen weghalen zodat de brand niet verder gaat. En ze kunnen met hun trekkers en tanks makkelijker dichtbegroeid bos door.” De Ommense brandweer oefent één of twee keer per jaar met boeren op waterlevering en blussen of het nat maken van natuur.
“Maar het gaat ook om bewustwording”, gaat de vertrouwenspersoon Veilig buitengebied verder. “Dat boeren die dichtbij een natuurgebied zoals de Schoorlse Duinen wonen op hun erf een stoplijn maken, van aarde of van groen, die moeilijk in brand vliegt.” (tekst gaat verder onder de foto)
“Boeren zijn nu nog druk met de stikstofbrief, dat moet eerst achter de rug zijn”, zegt Gaby de Ruiter. “Ik ga met het bestuur van de lokale afdelingen in gesprek om het onderwerp op de agenda te zetten. In het najaar hebben we bijeenkomsten met meer dan honderd boeren, waarbij we samenwerkingen met de brandweer op kunnen zetten.”
“Verder hebben we meerdere communicatiekanalen zoals de LTO Nieuwsbrief, dus het zal als een lopend vuurtje gaan”, grapt ze. Eventueel gaat De Ruiter boeren, die bij de duinen of bossen zitten maar zich niet uit zichzelf al aanmelden, persoonlijk benaderen om ze aan boord te krijgen.
“We hebben naar aanleiding van een persbericht al telefoontjes van boeren gehad die willen meewerken”, zegt ze optimistisch. “Dat is heel fijn, ik heb al wat namen van boeren waar ik met de brandweer op de koffie kan.” (tekst gaat verder onder de foto)
Natuurbrandexpert Jelmer Dam benadrukt dat boeren niet snel ingezet zullen worden. “Natuurbranden zijn altijd dynamisch”, aldus Dam. “Ik ben zelf als hoofdofficier terughoudend als ik niet weet of agrariërs veilig kunnen optreden, als ze niet in de communicatie zitten en of ze hun opdracht veilig kunnen uitvoeren. Maar ja, de ervaring leert dat je bij grote branden tegen waterschaarste aanloopt.” Daarom dus ook dat boeren in Ommen meedoen aan natuurbrandtrainingen.
Gaby de Ruiter verwacht vanaf het najaar voor onder andere onze regio een ‘bosbrandweer’ te kunnen gaan vormen. In die periode worden veel regionale LTO Noord bijeenkomsten gehouden, waarbij de opkomst altijd hoog is. (hoofdfoto: Brandweer Nederland / Matthijs Steen)