Auteur: Richard van der Veen

Na twee coronajaren kan woensdagavond de ‘oudste zomertraditie van Bergen’ eindelijk weer doorgaan: Lichtjesavond. Onder anderen de Petrus en Pauluskerk wordt woensdagavond helemaal opgetuigd met waxinelichtjes. Aan de andere kant van de Dorpsstraat brandt echter geen licht: “De commercie heeft de overhand gekregen.”

Eigenaar van een dierenspeciaalzaak Jan Ooijevaar en zijn vrouw Gerda doen dit jaar ‘met pijn in het hart’ niet mee aan de traditie. “We wonen hier vijftig jaar en hebben al die tijd met veel plezier meegedaan”, vertelt Gerda tegen mediapartner NH Nieuws. “We hebben in het verleden zelfs prijzen gewonnen voor mooiste verlichting en mooiste straat”, vervolgt ze. “Maar de laatste jaren is het helaas meer een verkoopavond dan een gezellig dorpsevenement.”

Nu Gerda en Jan niet meer meedoen, zijn de lichtjes in hun deel van de straat helemaal gedoofd. Ook een buurman die ieder jaar fanatiek meedeed, ziet het volgens de twee om dezelfde reden niet meer zitten. “De commercie heeft het gewonnen van de traditie”, zegt Jan. De winkels mogen tot 23.00 uur open en Jan vertelt dat uit al die winkels felle verlichting komt. “Het haalt de sfeer uit een gezellige avond, die ooit bedacht is om toeristen te bedanken voor hun bezoek aan ons dorp.”

Ook andere ondernemers vertellen dat Lichtjesavond ‘niet meer is wat het geweest is’. Volgens de meesten komt dat vooral doordat de afgelopen jaren het aantal verlichte huizen en winkels flink is afgenomen. Eén van hen hoopt dat het feit dat Lichtjesavond twee jaar niet door kon gaan voor een ‘extra stimulans’ bij de inwoners heeft gezorgd om het dit jaar weer op te pakken.

Jan Apotheker van de Bewonersvereniging Bergen kijkt er naar uit dat het feest eindelijk weer gevierd wordt. “Het Harmonieorkest treedt op, winkels zijn langer open en veel mensen wilden het dit jaar graag weer vieren.” Qua organisatie is het dit jaar wel ‘een beetje op zijn beloop gelaten’, vertelt Apotheker. “Maar als er niet voldoende animo is, ondernemen we volgend jaar actie om het evenement een extra zetje te geven.” Want Lichtjesavond is belangrijk, benadrukt hij. Van historicus Frits David Zeiler hoorde Apotheker dat het al bijna honderd jaar bestaat. Aan NH Nieuws vertelt Zeiler: “In 1926 zou het voor het eerst georganiseerd worden. Alleen kon het toen niet doorgaan door slechte weersomstandigheden.”

Of het later dat jaar is ingehaald is niet bekend, maar duidelijk is dat het vanaf 1927 ‘praktisch ieder jaar gevierd is’. “Behalve tijdens de Tweede Wereldoorlog – toen viel er weinig te vieren en was het dorp bovendien voor een groot deel geëvacueerd – en natuurlijk de afgelopen twee jaar”, vertelt Zeiler. Hij vertelt dat Lichtjesavond, destijds Verlichtingsavond genoemd, werd bedacht door een groepje bewoners dat het leuk vond iets te organiseren voor toeristen. “Jarenlang is het heel kleinschalig geweest en organiseerden bewoners de avond per straat. Langzamerhand is dat overgenomen door de middenstand en cafés die ervan profiteren.”

Volgens de historicus ligt er ‘een mooie taak’ bij de Bewonersvereniging om de bewoners ‘op te jutten om het weer meer te organiseren en te faciliteren’. “En verder is mijn advies: praat erover met je buren en maak jouw weggetje het mooiste weggetje van Bergen.” Volgens Zeiler is op dit moment ‘sinds jaar en dag’ de Petrus en Pauluskerk het mooist verlicht. “Dat is bijna professioneel”, zegt hij. Voor wie dat met eigen ogen wil aanschouwen: ook dat kan woensdagavond weer.

Overdag worden er zo’n 1.400 potjes neergezet, zodat die ’s avonds kunnen branden. Ook is er vanaf 21.00 uur een optreden van zangeres Marja Dignum en pianist Loes Meereboer. Voor wie ander muzikaal vermaak wil, treedt onder andere het Harmonieorkest op. Ook dj’s zijn van de partij, bijvoorbeeld bij Taverne. Tijdens Thank God it’s Lichtjesavond draait dj Guido disco en funk. “Stilstaan is bij hem geen optie”, zegt eigenaar Steef van Leeuwen lachend.

De gemeente Bergen hoeft geen Lidl te dulden aan het Plein in Bergen. De Raad van State steunt de gemeente Bergen in het besluit van het college om er geen Lidl toe te staan. Daarmee blijft de afwijzing van de vergunning in stand en kan de Lidl geen supermarkt beginnen in Bergens centrum.

Lidl Vastgoed heeft de voormalige ABN AMRO-locatie op het Plein gekocht om op deze plek een supermarkt te beginnen. Tegen de komst van de goedkope supermarkt naar het centrum van Bergen bestaat veel weerstand. De gemeente Bergen wil het niet. Bergen en de Lidl belandden in een kat-en-muisspel, waarbij de een steeds probeerde de ander te slim af te zijn.

Bij de Raad van State ging Lidl Vastgoed in hoger beroep tegen de uitspraak van de bestuursrechter in Haarlem, die de gemeente Bergen in maart 2021 al gelijk had gegeven. Volgens de bestuursrechter mocht de gemeente Bergen  weigeren om een omgevingsvergunning te verlenen. Het argument voor de weigering was dat Lidl volgens het bestemmingsplan Parkeren te weinig parkeerplaatsen zou kunnen realiseren rond de nieuwe supermarkt. De Lidl bracht daar bij de Raad van State tegenin dat het een buurtsupermarkt zou  worden, en daar zijn minder parkeerplaatsen voor nodig.

De Raad van State heeft het hoger beroep van Lidl Vastgoed woensdag echter afgewezen. De aanvraag voor een omgevingsvergunning toont volgens de Raad van State aan dat er een grotere supermarkt is bedacht dan een kleine buurtsupermarkt op de plek van de oude ABN AMRO. De gemeente Bergen mocht zich baseren op de gegevens in de aanvraag voor de omgevingsvergunning. Het weigeren van de vergunning op basis van een tekort aan parkeerplaatsen was volgens de Raad van State redelijk.

Inmiddels heeft de gemeenteraad van Bergen de vestiging van nieuwe supermarkten in het centrum van Bergen onmogelijk gemaakt met nieuwe planologische barrières. Daarmee lijkt een einde te zijn gekomen aan het jarenlange kat-en-muisspel. Wat Lidl Vastgoed nu gaat doen met hun pand aan het Plein, blijft nog onduidelijk. Voorlopig wordt het als anti-kraakmaatregel tijdelijk benut door een galerie.