Auteur: Richard van der Veen

Tientallen boeren hebben dinsdagavond in Schermerhorn het grote boerenprotest afgetrapt met een ludieke actie. In het gras werd met tractoren de boodschap ‘NH #WijBlijven!’ gevormd. Woensdag gaan de acties verder in Stroe (Barneveld), waar 30.000 boeren worden verwacht.

De actie is gemoedelijk verlopen en richtte zich tegen het stikstofbeleid en andere beperkende regels. De boeren stellen er nu ‘helemaal klaar mee te zijn’ en wilden op een ludieke wijze van zich laten horen. “Het is eigenlijk triest dat we hier staan. We hadden liever iets anders laten zien.”, vertelt mede-organisator Ad Baltus tegen mediapartner NH Nieuws. Namens gemeente Alkmaar wat wethouder Robert te Beest aanwezig om steun te betuigen.

Volgens Baltus gaat het stikstofbeleid “heel veel betekenen” voor boeren. “We moeten reducties behalen die eigenlijk onhaalbaar zijn. En dat betekent dat er heel veel bedrijven waarschijnlijk weg zullen raken.”

Boer Ingrid de Sain uit Schellinkhout is ook een van de organisatoren, samen met haar man en dochter doet ze ook mee aan het protest. Ze vertelt gepassioneerd over haar bedrijf: “Wij zijn meer dan voedselverzorgers, we zijn ook landbeheerders. We letten in ons werk overal op, dus ook op dierenwelzijn en de natuur.”

Door de nieuwe stikstofplannen van het kabinet maakt ze zich zorgen over de toekomst van het bedrijf: “De sector staat van alle kanten onder druk. Wij hebben honderd melkkoeien en een opvolgster. We willen dat de volgende generatie ook een toekomst krijgt.”

In 2020 reden de trekkers ook al over het Schermhorense veld uit protest tegen het stikstofbeleid. Destijds luidde de verlichte boodschap: ‘NH <3 Boeren’. Het stelde een positieve en trotse actie voor, om te laten zien “dat we trotse boeren zijn, dat we van ons mooie Noord-Holland houden en er alles aan doen om het bestaan van onze bedrijven”, aldus de organisatoren destijds.

De waterschapslasten in Noord-Holland stijgen vanaf volgend jaar waarschijnlijk gemiddeld met 6,4 procent. Volgens de nieuwste schattingen gaat het per huishouden tot 2027 jaarlijks om twintig tot 30 euro extra. Daarnaast zijn bedrijven en landeigenaren belangrijke belastingbetalers voor het hoogheemraadschap. De verwachting is dat agrarische bedrijven enkele honderden euro’s meer gaan betalen en dat de procesindustrie enkele duizenden euro’s verhoging bovenop de huidige heffingen moet verwachten.

De verhoging van de tarieven is volgens Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) noodzakelijk met name vanwege de oplopende energie- en grondstoffenprijzen, die het gevolg zijn van de oorlog in Oekraïne. Verder hebben de hoge inflatie en de verwachte stijging van de lonen voor het waterschapspersoneel hun invloed op de prognoses voor de periode tot en met 2026.

Ongeveer 12 procent van de Nederlanders heeft moeite met lezen en schrijven, meldt mediapartner NH Nieuws. Het probleem is in Noord-Holland het grootst in een aantal gemeentes in West-Friesland en in Amsterdam, daar worstelt ruim 15 procent van de bevolking met lezen en schrijven, blijkt uit cijfers van de Stichting Lezen en Schrijven.

De Westfriese gemeentes Drechterland, Stede Broec en Enkhuizen scoren in Noord-Holland het slechtst wat betreft geletterdheid. Daar is ongeveer 17 procent van de bevolking laaggeletterd. In de gemeente Amsterdam ligt dat rond de 16 procent. Daartegenover staat de gemeente Wijdemeren in ‘t Gooi, waar slechts 1 procent laaggeletterd is. Daarmee levert de Gooise gemeente zelfs het kleinste aandeel wat betreft laaggeletterde in heel Nederland. Onze regio doet het beter dan gemiddeld. In Alkmaar is 9 procent van de inwoners laaggeletterd en in Bergen en Heiloo is dat 10 procent. De cijfers van Dijk en Waard zijn vanwege de fusie niet meegenomen in het onderzoek.

Volgens Jan-Willem Heijkoop, persvoorlichter bij Stichting Lezen en Schrijven, komen de verschillen in percentages niet helemaal uit de lucht vallen. “Het werk wat er in een bepaalde regio uit te voeren is, blijft toch vaak hand in hand gaan met de achterstand in taal- of basisvaardigheden”, legt hij uit. “In de schoonmaakbranche, hulpkrachten in de bouw, industrie, keukens en productiemachine bedieners komen de meeste laaggeletterden voor.” Maar benadrukt Heijkoop: “In elk beroep is lezen, schrijven en rekenen belangrijk. Vooral de digitalisering die daarbij komt kijken speelt een grote factor. Als timmerman moet je naast je vak uitoefenen, ook een offerte kunnen maken.” Bovendien wordt laaggeletterdheid vaak ook van generatie op generatie doorgegeven vertelt hij. “Je hebt dan drie keer meer kans om laaggeletterd te worden. En vergeet niet dat één op de vier vijftienjarigen in Nederland nu al met een taalachterstand te maken heeft.”

Het is dan ook belangrijk dat we laaggeletterdheid serieus nemen. Zo benadrukt Heijkoop dat een achterstand niet meer kan worden ingehaald als iemand boven de 16 of 18 jaar een arbeid gaat verrichten. “Als er sprake is van een achterstand in basisvaardigheden en iemand op deze leeftijd aan het werk gaat, komt die met een te laag niveau op de arbeidsmarkt.”

Het aantal ongeletterden in de provincie neemt nog altijd toe. “Dat maakt het zo schrikwekkend. Voorheen was dat natuurlijk ook al aan de orde, maar hadden we daar veel minder kijk op”, vertelt Heijkoop. Doordat gemeentes en de landelijke overheid ‘dit probleem’ aankaarten kan er worden samengewerkt. “Gemeentes, onderwijs, het bedrijfsleven, bibliotheken, scholen; iedereen moet dit probleem aanpakken.”

Tot slot benadrukt hij ‘dat de samenleving niet stilstaat’. “De digitalisering maakt het er allemaal niet makkelijker op. Zo hoorde ik laatst van een laaggeletterde die ik sprak: ‘De samenleving wacht niet op mij, ik moet ineens begrijpen wat een DigiD is en hoe een QR-code werkt’. Signalen van laaggeletterdheid herkennen is belangrijk; zo kunnen we er makkelijker een gesprek over aangaan.”