Auteur: Richard van der Veen

De 448ste viering van Alkmaar Ontzet is bijna voorbij. Alkmaarders moesten het ook dit jaar doen met een uitgeklede editie: geen optochten, geen grootse zuurkoolmaaltijd. Wel was er online weer van alles op touw gezet, zoals de Ontzettend Alkmaarse kennisquiz, waar ook een team van (oud-)burgemeesters mee strijdt. “Ik moet het van mijn collega’s hebben”, lacht Emile Roemer. “Ik zit er vooral voor de gezelligheid bij.”

Op de Paardenmarkt gaan de voetjes van de vloer bij optredens van Bizzey, Team Rush Hour en Joey X Manuel. Het Victorie Festival doet dit feest morgen nog eens dunnetjes over met een Hollandse avond waar Tino Martin komt zingen. Ontzet begon gisteravond officieel met de kranslegging bij het beeld van Victorien in het Victoriepark, de plek waar vroeger stadsmuren stonden waarvan in 1573 de Spanjaarden succesvol werden bestreden.

De kinderen werden natuurlijk niet vergeten. Zij werden eerder deze week op school voorzien van een Ontzetontbijtje. Bij basisschool De Driemaster kregen ze naast het ontbijt, bezoek van burgemeester Anja Schouten. Die werd verrast met een luidkeels gezongen Stedelied, het Alkmaarse Ontzetlied.

Voorzitter Frits Westerkamp van de 8 October Vereeniging is zeer tevreden over hoe de dag verlopen is. “Ondanks dat we geen optochten hebben en een gezamenlijke zuurkoolmaaltijd, voelt het echt als Alkmaar Ontzet. Het is mooi weer in de stad en mensen hebben rood-witte shawls om. Het is toch echt een feestje.”

Hoewel de viering van Alkmaars Ontzet tegenwoordig al ver voor 8 October begint, blijft de enige echte plechtige herdenking de kranslegging bij het beeld van Victorientje in het Victoriepark, op de avond van 7 oktober. Hoogtepunt van de kranslegging is inmiddels het toneelspel dat daar wordt opgevoerd door Basisschool Kardinaal de Jong. Voordat de kransen worden gelegd, beelden de leerlingen het beleg van Alkmaar uit. De voorstelling wordt muzikaal opgeluisterd door Trompetterkorps Alkmaar. Dit jaar werd door de school de Beeldenstorm en het Beleg en Ontzet van Alkmaar uitgebeeld, waarbij stadhouder Willem van Oranje, koning Filips de Tweede, de Watergeuzen en de stadstimmerman met de brief in de polsstok vanzelfsprekend niet ontbreken.

Ieder jaar herdenkt Alkmaar de overwinning op de Spanjaarden in 1573. Na weken van belegering droop het Spaanse leger af zonder de stad te hebben kunnen plunderen en de bevolking uit te moorden. Dat was eerder wel op gruwelijke wijze in Naarden en Haarlem gebeurd. Alle weerbare mannen en vrouwen in Alkmaar vochten daarom voor hun leven aan de stadsmuren, waar nu het Victoriepark ligt. Het imposante leger van het machtigste wereldrijk Spanje kon daar niet tegenop. ‘Bij Alkmaar begint de Victorie’ is sindsdien een begrip in de vaderlandse geschiedenis.

De kranslegging is een traditie die teruggaat tot 1876, het jaar waarin het beeld van de godin Victoria als Ontzetmonument onthuld werd. Tot 1986 werd op deze plek ook de Ontzetrede uitgesproken. Dat gebeurt nu in de Grote Kerk. Het zingen van het Stedelied is echter gebleven. Daar wordt de plechtigheid nog steeds mee afgesloten.

Het echte feest is pas vrijdag, maar donderdag konden leerlingen van de Alkmaarse basisscholen alvast in de stemming komen voor Alkmaar Ontzet. Vijfduizend kinderen kregen een Ontzetontbijt voorgeschoteld op school en dat viel in de smaak. “Je kunt lekker samen kletsen tijdens het eten”, aldus een van de leerlingen.

Normaal gesproken zijn er tijdens Alkmaar Ontzet altijd veel kinderactiviteiten in de stad, zoals een jeugdoptocht, een voetbaltoernooi, een lampionoptocht en een ontbijt op het Canadaplein. Het coronavirus gooit alleen, net als vorig jaar, roet in het eten en daarom komt het ontbijt naar de kinderen toe. “Voorheen hadden we zo’n zevenhonderd kinderen op het plein, maar nu bereiken we ruim vijfduizend kinderen en dat is geweldig”, stelt Rob Boerlage van de 8 October Vereeniging Alkmaar Ontzet. Want hoe meer kinderen kennis maken met Alkmaar Ontzet hoe beter. “We gaan het nog evalueren, maar wellicht dat we dit volgend jaar op deze manier door gaan zetten.”

Naast het ontbijt krijgen de kinderen ook een geschiedenislesje over het Ontzet van Alkmaar. Bij basisschool De Driemaster is burgemeester Anja Schouten op bezoek. Daar wordt ze door de kinderen toegezongen met het Stedelied. “Ik vond het echt heel bijzonder dat ze dat lied allemaal woord voor woord mee kunnen zingen”, vertelt de burgemeester, een geboren Alkmaarse. “Het is de eerste keer voor mij in deze rol, maar ik werd er erg blij van. Ik heb het idee dat het bewuster gevierd wordt dan in mijn tijd.”

De leerlingen hadden dan ook flink geoefend. “De hele week zijn we bezig geweest”, vertelt een van hen. “Het is dan wel erg leuk om dat voor de burgemeester te zingen. De juf was af en toe best wel streng maar het moet ook wel goed gaan.”