Auteur: Richard van der Veen

Het college van b en w van Bergen moet de vastgoedtransacties nog eens goed laten onderzoeken van de veertien huizen die die in de gemeente Bergen van vermoorde Joodse inwoners werden geroofd tijdens de Tweede Wereldoorlog. De gehele gemeenteraad schaarde zich donderdagavond achter een motie met die strekking waartoe de PvdA het initiatief had genomen.

Onderzoeksjournalisten van Follow the Money en datajournalistiek onderzoeksplatform Pointer (KRO-NCRV) brachten deze maand de bedenkelijke rol voor het voetlicht van het notariaat in Nederland bij het beroven van de Joodse bevolking van haar bezittingen, waaronder huizen en ander vastgoed. Joodse eigenaren van vastgoed werden tijdens de Tweede Wereldoorlog uit hun huizen gejaagd, opgepakt en op transport gezet (of doken onder) en hun verlaten woningen werden verkocht. In de gemeente Bergen gaat het in het dorp Bergen in ieder geval om de Lindenlaan 10, Van Reenenpark 17, Doorntjes 44, Bergerweg 69 (nu Oude Bergerweg 7), Dorpsstraat 58, Dr. Van Peltlaan 46 en de Broekbeeklaan 4-11. In Schoorl werden in 1942 en 1943 de oorspronkelijke joodse eigenaren beroofd van huizen en grond aan de Teugelaan, de Huismansweg en de Smeerlaan.

De Duitse bezetter werd financieel flink wijzer van de roof, maar ook honderden makelaars, notarissen, tussenpersonen en nieuwe eigenaren verrijkten zich ermee. Bestolen families kregen na de bevrijding zelden hun bezit terug. Zij moesten zelf procederen en liepen tegen een muur van onbegrip op bij justitie. De Nederlandse rechtspraak had na de oorlog weinig op met de Joodse bevolkingsgroep en vertoonde een grote mate van willekeur. In veel gevallen kreeg familie van de oorspronkelijke eigenaren niet lang na de oorlog een bedrag ter compensatie, waar van toepassing na aftrek van achterstallige gemeentelijke belastingen. Veelal stelde de gemeente als voorwaarde dat er eeuwig moest worden gezwegen over de hoogte van de compensatie.

Een inventarisatie van het Regionaal Archief Alkmaar uit 1952 zou hebben uitgewezen dat bij het merendeel van de panden in onze regio rechtsherstel zou hebben plaatsgevonden. Volgens de motie is onduidelijk of dit ook daadwerkelijk in alle gevallen in de gemeente Bergen is gebeurd. De gemeenteraad vraagt het college zich in te spannen om, wanneer dat niet heeft plaatsgevonden, dat alsnog mogelijk te maken voor de nabestaanden van de slachtoffers van diefstal van hun onroerend goed tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De Vereniging Dorpsbelangen Egmond-Binnen maakt zich grote zorgen over de verwachte toename van het vliegverkeer boven het dorp, en de consequenties die dat heeft op de mogelijkheden om nieuwe woningen te bouwen in Egmond-Binnen. Voorzitter Henk Weeteling van de dorpsraad zegt geschrokken te zijn van de berichten dat vliegtuiglawaai heel zwaar gaat meetellen in de nieuwe Omgevingswet. Egmond-Binnen ligt pal onder de aanvliegroute van de Polderbaan, waar in de toekomst nog veel meer vliegtuigen moeten gaan landen en opstijgen volgens de ontwerp-Luchtvaartnota 2020-2050.

Er is een schreeuwende behoefte aan betaalbare woningen voor jongeren maar ook voor ouderen voor de doorstroming uit eengezinswoningen in het dorp, aldus Weeteling. Enquêtes en onderzoeken wijzen dat uit. Binnen de dorpsgrenzen zijn echter amper bouwlocaties te vinden. De vereniging hoopt dat aan de noordrand woningen gebouwd kunnen worden op het terrein van s.v. Sint Adelbert, zodra de voetbalclub verhuist naar de Tijdverdrijfslaan. Aan de zuidkant wordt geloerd op enkele akkergronden aan de Limmerweg.

Woningbouw op deze plekken is al problematisch. In een nieuw ontwerp voor een provinciale omgevingsverordening worden beide locaties betiteld als Bijzonder Provinciaal Landschap. Dan mag daar niet meer gebouwd worden, terwijl hier eerder de deur naar woningbouw werd opengehouden. De grond onder de voetbalvelden is bovendien provinciaal eigendom, zodat het zeer de vraag is of de provincie hier nog wel dezelfde toekomstplannen heeft als de dorpsbelangenvereniging.

Weeteling maakt zich steeds meer zorgen: “Egmond-Binnen grenst aan het Natura2000-gebied Noord-Hollands Duinreservaat. Stikstofnormen maken bouw van nieuwe woningen in Egmond-Binnen daardoor al niet makkelijk. Het dorp ligt temidden van prachtige natuur en een bijzonder landschap, die we natuurlijk allemaal willen behouden en beschermen. Maar de oplossing voor de woningnood raakt zo steeds verder verwijderd.”

In april stuurde de vereniging met een beetje hulp van de gemeente Bergen een inspraakreactie naar de provincie, mede ondertekend door de Commissie Nieuwbouw Egmond-Binnen en de lokale ondernemersvereniging. Het verontrust de voorzitter enorm dat ook nog eens de honderden vliegtuigen per dag over Egmond-Binnen de nieuwbouw van woningen zouden kunnen blokkeren: “Ik zou graag de gedeputeerde van de provincie Noord-Holland eens willen laten zien hoe nijpend hier de woningnood is, en waar we vastlopen nu we dat al jaren proberen op te lossen.”

Burgemeester Rehwinkel heeft een brief geschreven aan de veteranen in de gemeente Bergen, waarin hij zegt het te betreuren dat hij hen dit jaar niet kan ontmoeten. Zaterdag is het de landelijke Veteranendag. Jaarlijks organiseert de gemeente Bergen een bijeenkomst met de veteranen, maar die kon dit jaar vanwege de corona-risico’s niet doorgaan.

In Den Haag zijn alle fysieke onderdelen van de Veteranendag afgelast. Er marcheren daardoor geen 4.000 veteranen rond de Hofvijver, er wordt geen vliegshow gehouden en er is geen parade van historische en moderne militaire voertuigen. Mensen wordt opgeroepen Veteranendag dit jaar thuis te vieren. Vanuit de Ridderzaal op het Haagse Binnenhof wordt een speciaal programma uitgezonden van 12:45 tot 13:45 uur op NPO1. Wie blijk wil geven van waardering voor veteranen kan vandaag een witte anjer dragen.

Nederland telt ongeveer 110.000 veteranen die militair zijn ingezet, van de Tweede Wereldoorlog tot missies in Nederlands-Indië, Korea en Mali. Van deze groep zijn er 30.000 nog in dienst als militair.

De burgemeester zegt in de brief, vinden op bergen-nh.nl, te hebben uitgekeken naar deze dag en de veteranen persoonlijk te hebben willen ontmoeten. Hij wil laten weten dat zijn gedachten op deze dag bij de veteranen zijn, diep respect te hebben en dankbaar te zijn voor hun inzet. Rehwinkel hoopt de veteranen volgend jaar weer gewoon te kunnen ontmoeten.