Auteur: Richard van der Veen

Vrijdagochtend plantten schoolkinderen van alle groepen van basisschool Het Kompas honderden bomen op een plek waar eerst asfalt lag. Het Tiny Forest heeft de vorm van een cirkel en er loopt een pad doorheen. Ook is er een plek waar boomstammen liggen. Daar kunnen de kinderen op zitten als ze buiten les krijgen.

Schoolleider Margot Mulder is enthousiast over het project. “We hebben een wedstrijd uitgeschreven om de naam te verzinnen van dit Tiny Forest. Groep 5 heeft uiteindelijk gewonnen met de naam ‘Kompassiebos’. Margot vindt het  belangrijk en fijn dat ook de buurt meedoet: “De omwonenden zijn heel actief. Ze helpen met allerlei klusjes en hebben nu ook een mooie plek om samen te komen.”

Wethouder Marcel van Zon mocht samen met een aantal kinderen de naam van het Kompassiebos onthullen. “Van asfalt naar groen, dat is natuurlijk prachtig. En het educatieve karakter voor de leerlingen niet te vergeten”, vertelt hij Alkmaar Centraal. Het Tiny Forrest bij Het Kompas is de eerste van drie in Alkmaar: “We weten nog niet waar de andere twee komen, er kunnen nog ideeën ingediend worden. Wat mij betreft komen ze ook in de buurt van een school, vanwege de educatie, en het liefst net als hier van asfalt of beton naar een bosje met boompjes.”

Het concept van het Tiny Forest komt uit de koker van het IVN. “Hiermee leveren we een bijdrage aan de biodiversiteit en schone lucht. We planten de boompjes expres dicht bij elkaar, zodat ze elkaar stimuleren om te groeien. Het gaat om berken, eiken, essen, rozen, en veldesdoorns, allemaal inheemse bomen en struiken. Uiteindelijk zullen de bomen elkaar gaan verdringen, maar dat is zoals het in de natuur nu eenmaal gaat”, vertelt Louwra Postma, projectleider bij IVN. Ze hoopt dat de andere twee locaties snel bekend worden. “Voor november dit jaar graag, dat is de maand om te planten.”

De laatste serie is geplaatst en de missie is voltooid. Donderdagmiddag werden op de laatste vier adressen de laatste dertien ‘struikelstenen’ geplaatst. Herdenkingsstenen die ons herinneren aan een vreselijk stuk geschiedenis. “Als je blijft staan en je gaat ze lezen komt het gelijk bij je binnen. Ik denk niet dat er iemand is die niet begrijpt waar dit over gaat” vertelt Anneke van Wordragen-Smits van de Stichting Herdenkingsstenen Joods Alkmaar aan Alkmaar Centraal.

De herdenkingsstenen zijn geplaatst bij woonhuizen van Joodse Alkmaarders die tijdens de oorlog werden weggevoerd en vermoord. Daarmee zijn de namen van alle 133 slachtoffers van de Joodse Alkmaarse gemeenschap teruggebracht zijn naar Alkmaar. “Deze stenen zijn geen vervanging van een grafsteen, maar ze geven de nabestaanden wel ‘closure’, een afsluiting”, zo houdt Andy Deutsch het voor een dergelijke gebeurtenis in grote getale aanwezige publiek voor.

Dagelijks bij het verlaten van je huis en het weer thuis komen geconfronteerd worden met iets dergelijks is niet niks. Toch twijfelde ook de in het laatste huis wondende Marie-José Tinebra geen seconde: “Natuurlijk niet, want het is een stuk geschiedenis dat naar mijn idee nooit vergeten mag worden. Maar toen ik zag dat het er zes waren was ik daar toch wel van onder de indruk. Het is bijna niet voor te stellen.”

Toch is de stichting nog niet klaar, in samenwerking met het Regionaal Archief gaat gewerkt worden aan een herdenkingsboek over alle slachtoffers die herdacht zijn met een steen.

Het standbeeld voor verzetsheldin Truus Wijsmuller is bijna klaar. De Alkmaarse is vereeuwigd in brons, omringd door 28 kinderen. Wijsmuller redde duizenden Joodse kinderen van de dood door transporten te regelen vanuit nazi-Europa naar Engeland. In april wordt het beeld onthuld in het centrum van Alkmaar.

In bronsgieterij Steylaert in Waardenburg wordt de laatste hand gelegd aan het standbeeld voor Alkmaarse heldin. Onder toeziend oog van kunstenares Annet Terberg en Leen Spaans van het projectteam ‘Tante Truus is hier’, patineert Hans Steylaert het beeld met vuur en zuur in de juiste kleur.

Truus Wijsmuller (1896-1978), de redster van 10.000 kinderen, krijgt een meer dan levensgroot beeld in haar geboortestad Alkmaar om haar daden te eren. De vrouw, die tot haar zeventiende in Alkmaar woonde, kwam in actie toen in 1938, na de Kristallnacht, duidelijk was geworden dat Joden in Europa niet langer veilig waren voor de nazi’s.

Ze regelde met SS’er Adolf Eichmann dat Joodse kinderen met de trein vanuit Wenen, via Nederland, naar Engeland vervoerd mochten worden. Het eerste transport ging om 600 kinderen. Toen dat slaagde, volgden er meer vanuit Duitsland, Oostenrijk, Tsjechië en Polen.

Kunstenares Annet Terberg hoorde van de daden van Wijsmuller via documentairemaakster Pamela Sturhoofd. Die maakt een film over het bijzondere verhaal van Truus en de kindertransporten. “Ik was er door gegrepen”, vertelt Terberg aan mediapartner NH Nieuws. “Maar ik was ook verbaasd dat er nog geen écht standbeeld voor Wijsmuller was, alleen een buste in Amsterdam.”

“Pamela zag wel wat in mijn plan om een standbeeld voor Truus te maken, en gezamenlijk zijn we er voor gaan lobbyen.” De gemeente Alkmaar omarmde het idee en met hulp van de Historische Vereniging Alkmaar is er geld ingezameld voor het project.

“Omdat het een groot standbeeld van ruim twee meter werd, heb ik de hulp ingeroepen van Lea Wijnhoven, een collega-beeldhouwster. Samen hebben we er een jaar over gedaan en het gemaakt tot wat het nu is geworden: een trotse en dappere Truus, omringd door kinderen.”

Het standbeeld komt naar alle waarschijnlijkheid midden op de Gewelfde Stenenbrug te staan, prominent aan het einde van de Langestraat. “Het is een droomplek”, vindt Leen Spaans van het projectteam. “Vlakbij haar geboortehuis aan de Mient.” De vergunningsaanvraag voor die locatie loopt. “Voor de bijzondere lantaarn die daar nu staat zal dan een andere mooie plek gevonden moeten worden”. Op 21 april wordt het standbeeld van Truus Wijsmuller onthuld.

Naast het standbeeld komt er in Alkmaar een pop-up museum over Truus, wordt begin april in de gemeente een speciale krant over haar verspreid, en is er een lespakket voor basisscholen. Voor alle Alkmaarse projecten rond ‘Tante truus is hier’ wordt nog financiële steun gezocht. Op 8 maart presenteert Pamela Sturhoofd haar documentaire Truus’ Children, waarin overlevenden van de kindertransporten aan het woord komen.