Stemmen: veel mensen doen dat in een buurthuis, of een gymzaal. Voor wie het decor wel wat mooier mag, openden in Dijk en Waard ook bijzondere locaties hun deuren. Eén daarvan is het Hoogheemraadschap in Heerhugowaard, waar kiezers meteen wat kunnen leren over de geschiedenis van het waterbeheer.
Bezoekers bevinden zich daar letterlijk onder zeeniveau. Veel kiezers nemen na het stemmen nog even de tijd om rond te kijken. Het waterschap ontvangt die kiezers niet alleen voor hun stem, maar ook voor een rondgang langs een tentoonstelling over dijken, polders en de strijd tegen het water – langs het werk van het HHNK.
Het gebouw, dat kent iedere Heerhugowaarder wel, maar dan van buiten. Onder de indrukwekkende zwevende constructie staat woensdag het bekende gele bordje: stembureau. En dus stappen er de hele dag Heerhugowaarders naar binnen met stempas en paspoort op zak. (tekst gaat door onder de foto)
Na het stemmen kunnen de bezoekers van het hoogheemraadschap een kijkje nemen bij de tentoonstelling. (foto: Streekstad Centraal)
Ze komen ook wel bewust naar déze plek, bevestigen kiezers in gesprek met Streekstad Centraal. “Ik zag het in de krant en was meteen enthousiast. Daarom wilde ik hierheen,” zegt een vrouw die net haar stem heeft uitgebracht. “Normaal ga je snel naar een gymzaal in de buurt, maar dit is veel leuker.” Helemaal nieuw is het voor haar trouwens niet, ze is vaker in het gebouw te vinden en heeft zelfs een duidelijke favoriet binnen: “Die kaart van heel vroeger en het gouden wapen vind ik altijd prachtig. Als ik hier ben, ga ik daar echt even voor staan.”
Voor andere kiezers is de afweging om hiernaartoe te komen ook gewoon een praktische. Een vrouw die tegenover het gebouw woont, maakt van de gelegenheid gebruik om twee dingen te combineren. “Normaal loop ik hier wel eens doorheen, omdat ik anders helemaal om moet lopen,” legt ze uit. “Nu kon ik meteen even stemmen en daarna de tentoonstelling bekijken. Dat maakt het wel makkelijk.”
Opvallend is dat meerdere bezoekers de inhoud van de tentoonstelling noemen als reden om hier te komen stemmen. Een vrouw die speciaal naar het Hoogheemraadschap gekomen is, benadrukt hoe belangrijk zij dat historische verhaal vindt: “De geschiedenis van dit gebied is zó belangrijk voor Nederland,” vertelt ze. “De polder, de dijken, het waterbeheer – dat is wie we zijn. Daar zou op school echt meer aandacht voor moeten komen.” (tekst gaat door onder de foto)
Een enthousiaste historicus van het hoogheemraadschap vertelde over de geschiedenis van het water in Nederland. (foto: Streekstad Centraal)
Ook een andere bezoeker kwam bewust naar het Hoogheemraadschap. “Ik vind het belangrijk dat kinderen en jongeren de geschiedenis van dit gebied kennen,” zegt ze. Voor haar speelt het doorgeven van kennis een grote rol. “Die geschiedenis moet blijven leven. Daarom wilde ik hier vandaag een kijkje nemen. Ik was hier nog nooit geweest, maar het is echt een prachtig gebouw.”
De bijzondere stemlocatie laat zien dat stemmen meer kan zijn dan een praktische handeling. Door het te combineren met erfgoed en educatie krijgt het moment een extra betekenis. Waar de ene kiezer vooral komt voor gemak, kiest de ander juist bewust voor beleving. In het Hoogheemraadschap komt dat samen: stemmen op 2,49 meter onder zeeniveau, midden in het verhaal van hoe Nederland al eeuwenlang het water de baas blijft.
Dijk en Waard bestaat nog maar een paar jaar. De fusie tussen Heerhugowaard en Langedijk moest zorgen voor een sterker bestuur: groter, slagvaardiger en beter in staat om moeilijke keuzes te maken. Met het eerste college van DOP, Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard en de VVD leek er een stabiele meerderheid te zijn om dat vorm te geven. Maar dat college viel eind 2022.
Daarna werd een nieuwe coalitie gevormd met DOP, Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard, GroenLinks, PvdA en ChristenUnie. In het nieuwe coalitieakkoord “Thuis in Dijk en Waard” blijft de algemene koers grotendeels hetzelfde: een stabiel bestuur dat stap voor stap werkt aan verbetering van de gemeente. (tekst gaat verder onder de foto)
De gemeenteraad van Dijk en Waard zag sinds januari 2021 een burgemeesterswissel en aardig wat wethouders vertrekken. (foto: Streekstad Centraal)
Aan het einde van de bestuursperiode oogt het bestuur rustig. Grote bestuurlijke crises zijn uitgebleven en de coalitie blijft overeind. Maar achter die rust schuilt ook een andere vraag: worden er eigenlijk wel duidelijke keuzes gemaakt?
Wat opvalt is dat het bestuur vaak kiest voor de middenweg. Op vrijwel elk dossier – wonen, zorg, mobiliteit, duurzaamheid – wordt vooruitgang beloofd. Meer woningen, betere zorg, betere bereikbaarheid, een duurzamere gemeente. In het coalitieakkoord is daar voor vrijwel ieder onderwerp wel een paragraaf voor te vinden. De richting is duidelijk: vooruit, verbeteren en investeren. (tekst gaat door onder de foto)
Het gemeentehuis in Heerhugowaard. (foto: Streekstad Centraal)
Maar richting is iets anders dan keuzes. Veel plannen zijn bewust ruim geformuleerd. Er wordt gesproken over “balans”, “overleg” en “stap voor stap”. Dat klinkt redelijk, maar het maakt beleid ook minder scherp. Veel besluiten worden vaak eerst onderzocht of verder uitgewerkt voordat er echt knopen worden doorgehakt.
In het tweede coalitieakkoord zie je wel een iets andere nadruk. Partijen als GroenLinks, PvdA en ChristenUnie leggen meer nadruk op samenwerking met inwoners, transparantie en participatie. Bestuur moet volgens hen dichter bij inwoners staan en meer samen met de samenleving worden vormgegeven.
Tegelijkertijd blijft ook in dit akkoord de bestuursstijl vooral gericht op stabiliteit en consensus. Dat betekent dat bij politieke verschillen vaak wordt gezocht naar compromissen. (tekst gaat door onder de foto)
Ondanks protesten van enkele bewoners hield Dijk en Waar het dorp Sint Pancras graag bij de gemeente. (foto: Streekstad Centraal)
Het resultaat is een bestuur zonder grote ruzies. Senioren Dijk en Waard legt de nadruk op zorg en ondersteuning. DOP benadrukt leefbaarheid en groen. Lokaal Dijk en Waard richt zich op praktische oplossingen en lokale invloed. GroenLinks, PvdA en ChristenUnie brengen daarnaast meer aandacht voor duurzaamheid, participatie en sociale thema’s, zoals het betrekken van inwoners bij plannen en meer aandacht voor welvaart.
Wanneer die ideeën botsen, wordt zelden één duidelijke richting gekozen. Meestal ontstaat een middenweg waar alle partijen mee kunnen leven. Dat houdt de coalitie bij elkaar, maar maakt het beleid soms minder uitgesproken. Voor inwoners is dat soms lastig te volgen. In verkiezingstijd klinken plannen vaak duidelijk, maar zodra het bestuur begint worden die plannen vaak zachter. Belofte wordt intentie. Richting wordt overleg.
Dijk en Waard staat er bestuurlijk niet slecht voor. Er wordt gekozen voor rust. Geen harde koers, maar kleine stappen. De vraag is alleen hoe lang dat werkt. Want hoe groter de problemen worden, hoe moeilijker het wordt om iedereen tevreden te houden. En dan komt er een moment waarop een gemeente toch moet kiezen.
Tijdens de verkiezingscampagne van 2021 beloofden partijen verantwoordelijkheid. Geen financiële avonturen, maar wel investeren waar dat nodig is. Met het eerste college van DOP, Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard en de VVD leek dat ook haalbaar. Maar dat college viel in december 2022. In het latere coalitieakkoord “Thuis in Dijk en Waard”, waarin ook GroenLinks, PvdA en ChristenUnie aansloten, bleef de hoofdlijn overeind: een stabiele begroting, maar wel ruimte om te investeren.
Dat geeft rust. Tegelijkertijd groeit de druk op de begroting. De zorgkosten blijven stijgen, grote projecten vragen langdurige investeringen en vanaf 2026 krijgen gemeenten minder geld van het Rijk. Op papier zijn de cijfers in balans. Maar die balans hangt ook af van verwachtingen: dat de woningbouw doorgaat, dat de economie blijft groeien en dat kosten niet sneller stijgen dan gedacht. (tekst gaat verder onder de foto)
Wethouder Fred Ruiten van de ChristenUnie had de laatste drie jaar de sleutel van de Dijk en Waardse schatkist onder zijn hoede. (foto: Streekstad Centraal)
De fusie tussen Heerhugowaard en Langedijk werd gepresenteerd als een manier om efficiënter te werken. Minder dubbel werk, meer bestuurskracht en een sterkere financiële positie. In de praktijk zijn de organisatie samengevoegd en geharmoniseerd. Dat geeft meer overzicht. Maar duidelijke, structurele besparingen zijn niet zichtbaar. De kosten zijn niet spectaculair gedaald. De gemeente is bestuurlijk groter geworden, maar niet aantoonbaar goedkoper.
Dat betekent niet dat de fusie mislukt is. Wel dat het financiële voordeel minder duidelijk is dan destijds werd voorgespiegeld. Opvallend is ook dat de coalitie niet kiest voor harde bezuinigingen. Er wordt juist geïnvesteerd in armoedebeleid, preventie, de openbare ruimte en gebiedsontwikkeling. Dat zorgt op korte termijn voor stabiliteit. Er is geen kaasschaafbeleid. Tegelijk maakt het de begroting minder flexibel, omdat structurele uitgaven blijven doorlopen. (tekst gaat door onder de foto)
De gemeentehuizen in Langedijk (l) en Heerhugowaard (r). (foto: Streekstad Centraal)
.De VVD sprak tijdens de verkiezingen de ambitie uit om van Dijk en Waard de “MKB-vriendelijkste gemeente van Nederland” te maken. Die ambitie werd ook opgenomen in het eerste coalitieakkoord van DOP, Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard en de VVD. Na de val van dat college eind 2022 verdween de VVD uit het bestuur. In het latere coalitieakkoord ligt de nadruk minder op die specifieke ambitie en meer op brede welvaart, duurzaamheid en werkgelegenheid.
Senioren Dijk en Waard koos bewust voor investeren in ondersteuning en preventie. Maatregelen als een ouderenadvies en armoedebeleid leveren zichtbaar resultaat op. Maar ze zorgen ook voor vaste uitgaven die niet eenvoudig terug te draaien zijn. DOP legde de nadruk op leefbaarheid, groen en kwaliteit van de openbare ruimte. Dat levert niet direct geld op, maar vraagt het wel structurele investeringen. (tekst gaat verder onder de foto)
In 2022 werd nog op gepaste afstand van elkaar vergaderd over de begroting door de pandemie. (foto: Streekstad Centraal)
Daarmee wordt duidelijk dat de economische koers van de gemeente positief wordt omschreven, maar niet altijd scherp is uitgewerkt. In het eerste coalitieakkoord ligt de nadruk vooral op een sterk ondernemersklimaat. In het latere coalitieakkoord verschuift het accent iets. Economische ontwikkeling wordt daar nadrukkelijk gekoppeld aan brede welvaart, duurzaamheid en werkgelegenheid.
Vanaf 2026 krijgen gemeenten minder geld van het Rijk. Dijk en Waard benoemt dat in begrotingen en meerjarenramingen. Maar harde keuzes zijn tot nu toe vooruitgeschoven. Dat is begrijpelijk – weinig bestuurders bezuinigen graag op voorhand. Tegelijk betekent het dat toekomstige colleges mogelijk met lastigere keuzes worden geconfronteerd dan deze coalitie. (tekst gaat verder onder de foto)
Het college kreeg deze bestuursperiode de financiering rond van de ondertunneling van het spoor bij de Zuidtangent. (foto: Shane van Hattum / duckdev.)
Dijk en Waard staat er financieel dus niet slecht voor. Er is geen crisis. Maar de ruimte is kleiner dan tijdens de verkiezingen werd gesuggereerd. De vraag is daarom niet of het financieel slecht gaat. De vraag is vooral hoeveel tegenwind de gemeente kan hebben voordat echte keuzes onvermijdelijk worden. Dat antwoord is nog niet getest. En misschien is dát wel het spannendste aan dit dossier.
Wonen was hét paradepaardje van de coalitie in Dijk en Waard. Tijdens de verkiezingscampagne van 2021 was er weinig discussie over de richting: er moest gebouwd worden. Veel. Het doel van 10.000 woningen in tien jaar werd daarbij een belangrijk ijkpunt. Dat doel werd vervolgens opgenomen in het eerste coalitieakkoord van DOP, Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard en de VVD.
Toen dat college eind 2022 viel en een nieuwe coalitie werd gevormd met DOP, Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard, GroenLinks, PvdA en ChristenUnie, bleef de ambitie om veel woningen te bouwen overeind. In het nieuwe coalitieakkoord “Thuis in Dijk en Waard” kwam meer nadruk te liggen op betaalbaarheid, sociale woningbouw en duurzaamheid. Partijen als GroenLinks, PvdA en ChristenUnie legden daarbij meer nadruk op een groter aandeel betaalbare woningen en sociale huur. (tekst gaat verder onder de foto)
Het grootste probleem is het tempo waarin gebouwd wordt. 10.000 woningen in tien jaar betekent grofweg 1.000 woningen per jaar. In 2024 kwamen er slechts 402 woningen bij. Dat is geen kleine tegenvaller, maar een flinke achterstand. In dit tempo raakt de gemeente ieder jaar verder verwijderd van haar eigen doel.
Het college wijst terecht op netcongestie, stikstofregels en hoge bouwkosten. Maar precies die obstakels kwamen tijdens de verkiezingscampagne nauwelijks ter sprake. Toen werd de indruk gewekt dat woningbouw vooral een kwestie van politieke wil was. Die belofte gaf kiezers het idee dat de gemeente de regie stevig in handen had. Inmiddels blijkt hoe beperkt die invloed eigenlijk is. De ondertekening van de Woondeal Noord-Holland Noord en het binnenhalen van subsidies zoals de Startbouwimpuls laten zien dat er wordt geprobeerd te sturen, maar ze zorgen niet automatisch voor snellere bouw. (tekst gaat door onder de foto)
Betaalbare woningen voor starters en senioren zijn erg gewild in Dijk en Waard, maar de woningen zijn nog niet gerealiseerd. (foto: Streekstad Centraal)
Een van de weinige woonmaatregelen die wel is uitgevoerd, is de zelfbewoningsplicht. Die is verlengd van drie naar vijf jaar. Daarmee wil de coalitie voorkomen dat nieuwbouwwoningen worden opgekocht door beleggers. Voor starters kan dat helpen, omdat woningen langer beschikbaar blijven voor mensen die er zelf willen wonen. Tegelijk lost deze maatregel het grootste probleem niet op: er komen geen extra huizen bij. Voor wie al jaren op een woning wacht, voelt het daarom vooral als een pleister op een veel groter probleem.
Tijdens de campagne werd ook veel gesproken over betaalbaarheid. Partijen benadrukten dat starters en huishoudens met lagere inkomens meer kansen moesten krijgen op de woningmarkt. In de praktijk blijkt dat lastig. In het coalitieakkoord wordt wel gesproken over “betaalbare woningen”, maar concrete prijsgrenzen ontbreken. Daarmee blijft het begrip betaalbaar breed en moeilijk te toetsen.
Op de hoek van de Westtangent en Zuidtangent is in 2025 begonnen met de bouw van Woodstone. (foto: Streekstad Centraal)
Op papier veranderde de koers tussen beide coalitieakkoorden dus niet fundamenteel. Zowel het eerste als het tweede akkoord benadrukken dat er veel gebouwd moet worden en dat woningen betaalbaar moeten zijn. Wel verschuift het accent in het tweede akkoord iets meer naar sociale woningbouw en duurzaamheid. In de praktijk blijkt vooral het tempo van de bouw het grootste probleem te zijn. De ambities blijven overeind, maar de uitvoering loopt achter.
Ook bij economische ontwikkeling en woningbouw blijft veel algemeen geformuleerd. In de coalitieakkoorden wordt gesproken over een goed vestigingsklimaat voor ondernemers en een sterke lokale economie, maar een duidelijke koppeling tussen woningbouw en ruimte voor bedrijven ontbreekt. Er staat bijvoorbeeld niet hoeveel ruimte er voor bedrijventerreinen blijft of hoe economische groei samen moet gaan met de groei van het aantal woningen. De ambitie blijft staan, maar de uitwerking blijft vaag. (tekst gaat door onder de foto)
Het tempo van de woningbouw in Dijk en Waard moet een flink stuk omhoog om aan de belofte te voldoen. (foto: Streekstad Centraal)
Op het gebied van senioren is het beeld gemengder. Senioren Dijk en Waard beloofde nieuwe woonvormen voor ouderen, met in het bijzonder de terugkeer van het bejaardenhuis. Dat laatste komt er niet. In plaats daarvan kiest de gemeente voor “geclusterde woonvormen” en wonen met zorg. Dat past bij landelijke ontwikkelingen, maar het is wel iets anders dan wat tijdens de campagne werd geschetst.
Ook andere partijen legden nadruk op betaalbare woningen en doorstroming. Zo pleitte de PvdA in haar verkiezingsprogramma voor een groter aandeel sociale woningbouw en meer betaalbare woningen voor starters en doorstromers, omdat de wachtlijsten voor sociale huur in de regio al jaren oplopen.
De opvang van statushouders is ook een onderdeel van het woondomein. Lokaal Dijk en Waard beloofde dat statushouders geen voorrang meer zouden krijgen bij sociale huurwoningen. Dat punt staat ook in het coalitieakkoord. In de praktijk blijkt de ruimte om dat echt door te voeren klein. De gemeente haalt de taakstelling niet met alleen flexwoningen en andere tijdelijke oplossingen. Het gevolg: het probleem verdwijnt niet, het verschuift. (tekst gaat door onder de foto)
De Oostrand in Noord- en Zuid-Scharwoude kan bouwrijp gemaakt worden voor woningbouw. (foto: aangeleverd)
Een opvallend punt dat volledig uit beeld verdween, is de grenscorrectie rond Sint Pancras en Koedijk. Lokaal Dijk en Waard verwees in de campagne nadrukkelijk naar de motie in de Tweede Kamer om aansluiting bij Alkmaar te onderzoeken. In het coalitieakkoord wordt daar niet meer over gesproken. In plaats daarvan staat er dat de fusie tot een succes moet worden gemaakt.
De rode draad is duidelijk. Er gebeurt veel, maar vooral op papier. De harde belofte – 10.000 woningen in tien jaar – is niet waargemaakt. De woningnood wordt niet ontkend, maar vooruitgeschoven. Starters wachten. Senioren wachten. Doorstromers wachten. Woningzoekenden krijgen vooral uitleg – of excuses – waarom het allemaal niet sneller kan. De stenen en sleutels laten vooralsnog nog even op zich wachten.
De volgende coalitie mag opnieuw beloven. De vraag is niet of er plannen komen. Die zijn er altijd. De vraag is of de stenen dit keer het tempo van de belofte kunnen bijhouden.
In de grote zaal van COOL komen het publiek en twaalf politieke partijen samen voor het grote verkiezingsdebat van Dijk en Waard. Het doel van deze dinsdagavond is duidelijk: inwoners helpen bij hun stemkeuze voor de gemeenteraadsverkiezingen. Dat leek te lukken. “Ik heb nu een veel beter beeld.”
De opzet van het debat is strak: per thema staan vier partijen op het podium. Ze beginnen met een korte pitch, reageren op snelle stellingen met een rood of groen bordje en gaan daarna met elkaar in debat. Het publiek kan via Mentimeter meedoen. Daarnaast mogen partijen een ‘oranje kaart’ inzetten om zich alsnog in een debat te mengen, ook als ze niet op het podium staan.
Het eerste thema van de avond is duurzaamheid. Op het podium staan Beter voor Nederland (BVNL), GroenLinks/PvdA, Forum voor Democratie (FVD) en D66. De verschillen worden meteen duidelijk. Waar GroenLinks/PvdA inzet op investeren, benadrukt BVNL vooral dat inwoners niet met extra lasten moeten worden geconfronteerd. Toch volgt de echte discussie pas bij de vraag of Dijk en Waard inwoners meer moet helpen hun huis te verduurzamen, ook als de belastingen daardoor stijgen.
“Verduurzaming is fantastisch, maar niet met ons belastinggeld. Mensen plukken zelf de vruchten van zonnepanelen, dus laat ze het ook zelf betalen,” zegt BVNL stellig. GroenLinks/PvdA (GL/PvdA)ziet dat anders. “Verduurzamen is geen luxe, maar de sleutel naar betaalbare energie en een leefbaar klimaat. Een gemeente is alleen groen als iedereen mee kan doen.” (tekst gaat door onder de foto)
Forum voor Democratie en BVNL zijn niet tegen zonnepanelen, maar de gemeente moet niet de kosten van verduurzaming op zich nemen. (foto: Pixabay / Ulrike Leone)
D66 benadrukt ook dat niet iedereen de investering zelf kan betalen. “Wie vandaag investeert heeft morgen een lagere energierekening. Niet iedereen kan dat zelf, dus de gemeente moet helpen.” FVD waarschuwt juist voor stíj́gende lasten. “Iedereen wil een goed geïsoleerd huis, maar niet als de belastingen omhooggaan.”
In het debat dat volgt vliegen de argumenten over tafel. GL/PvdA vraagt tegenstanders hoe zij inwoners willen helpen als energieprijzen blijven stijgen. BVNL blijft hameren op lagere lasten en een kleinere overheid. D66 reageert fel: “Als je zegt dat mensen het zelf moeten oplossen, moet je ook eerlijk zijn dat je mensen in de kou laat staan.”
FVD noemt het juist oneerlijk dat iedereen meebetaalt aan de woning van een ander. “Het is scheef als iedereen moet meebetalen aan verduurzaming van andere huizen.” Halverwege het debat wordt een joker ingezet. Joker! brult het pupliek. De joker geeft partijen die niet aan tafel staan de kans om tóch iets in te brengen en kan maar één keer worden ingezet.
De Dijk&Waardse Onafhankelijke Partij (DOP) mengt zich via de joker in de discussie over lokale belastingen en corrigeert een uitspraak van D66 over stijgende lasten. “Als je goed kijkt zijn we eigenlijk terug op het prijspeil van 2024,” klinkt het vanaf de zijkant van het podium.
Het debat eindigt opvallend wanneer BVNL aangeeft dat leningen voor verduurzaming eventueel wel bespreekbaar zijn. “Als het via een lening gaat en mensen het terugbetalen, dan zeg ik ja.” Waarop D66 lachend reageert: “Ik zou bijna zeggen dat BVNL op D66 stemt.” (tekst gaat door onder de foto)
Om het debat levendig te houden werden er tussen de debatten door snelle stellingen voorgelegd aan de lijsttrekkers. (foto: Streekstad Centraal)
Het tweede thema van de avond is verkeer. Nu staan 50Plus, Beter voor Dijk en Waard (BvDW), DOP en de ChristenUnie (CU) tegenover elkaar. De discussie draait vooral om het parkeerbeleid rond het centrum. Volgens 50Plus werkt het huidige systeem niet. “Het kost klauwen vol geld en lijkt eerder een inkomstenbron dan een oplossing.” BvDW benadrukt dat inwoners zich niet gehoord voelen en wil het beleid afschaffen. “Parkeerbeleid moet werken vóór inwoners, niet tegen hen. Het overgrote deel van de bewoners is ontevreden.”
DOP verdedigt het principe van regulering. “Zonder systeem loopt het centrum vol met auto’s van winkeliers en langparkeerders. Het beleid moet misschien beter uitgevoerd worden, maar reguleren blijft nodig.” De CU wijst op de toekomst van de gemeente. “We bouwen tienduizend woningen. Dan moeten we ook nadenken over ruimte voor groen en spelen. De straat is niet alleen voor auto’s.” (tekst loopt door onder de foto)
Een blik vanuit de coulissen van theater Cool naar wat dinsdagavond het politiek epicentrum van Dijk en Waard was. (foto: Streekstad Centraal)
BvDW noemt dat een valse keuze. “U doet alsof het groen óf parkeren is”, klinkt het fel. “Maar als je groeit als gemeente, groeit ook het aantal auto’s.” Volgens de CU moet juist vooruit gekeken worden. “Besturen is vooruitzien. Als je weet dat er een probleem aankomt, moet je daar nu al iets aan doen.”
Hier worden zelfs meerdere jokers ingezet. Zo mengt FvD zich in de discussie met de opmerking dat veel huishoudens tegenwoordig twee auto’s nodig hebben. “Mensen hebben vaak twee banen en dus ook twee auto’s. Dan heb je die parkeerplekken gewoon nodig.” Later reageert de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) met een eigen joker. “Er wordt hier een probleem gecreëerd dat mensen niet zouden kunnen parkeren.”
Die opmerking zorgt voor nieuwe discussie op het podium. “Niet afwachten als je weet dat er in de toekomst druk komt, maar meteen iets doen,” klinkt het vanuit de CU. DOP vult aan dat parkeerplaatsen geld kosten en dat regulering nodig blijft als de gemeente groeit. BvDW blijft ondertussen hameren op de onvrede onder bewoners. “Als zoveel inwoners zeggen dat het niet werkt, moeten we daar naar luisteren.”(tekst gaat door onder de foto)
Ondanks dat inwoners van gemeente Dijk en Waard massaal in actie kwamen is het parkeerbeleid toch ingevoerd. (foto: Streekstad Centraal)
Het laatste thema is wonen. Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard, CDA en VVD discussiëren over de vraag of er meer woningen in het buitengebied mogen komen. Lokaal Dijk en Waard benadrukt dat bouwen noodzakelijk is. “We voelen de plicht om te bouwen, maar zeggen: eerst inbreiden, dan uitbreiden.” Daar is Senioren Dijk en Waard het mee eens. Daarnaast benadrukt de partij het belang van voorzieningen. “Bouwen moet, maar het liefst dichtbij scholen, openbaar vervoer en zorg. Zo zorg je voor buurten waar mensen echt kunnen wonen en doorstromen.”
Volgens het CDA hoeft bouwen in het buitengebied niet. “We hebben de ruimte om woningen te bouwen zonder landbouwgrond op te geven.” De VVD vindt dat er vooral sneller gebouwd moet worden. “We kennen allemaal iemand die een huis zoekt. Wie hier opgroeit moet hier ook kunnen blijven wonen.”
Tijdens het debat ontstaat discussie over mogelijke bouwlocaties, zoals bij Sint Pancras. De VVD ziet daar een prachtig plan voor een grote hoeveelheid woningen, Lokaal Dijk en Waard reageert juist fel op plannen daar te bouwen. “Wat wij horen van inwoners is dat ze dat absoluut niet vol willen bouwen. Eerst De Noord en Langedijk West, daarna pas verder kijken.” (tekst gaat door onder de foto)
De grote zaal van COOL zat redelijk gevuld met inwoners van Dijk en Waard. (foto: Streekstad Centraal)
Het CDA benadrukt dat de gemeente naar het totaalplaatje moet kijken, met ook ruimte voor bedrijventerreinen en voorzieningen. Senioren Dijk en Waard wijst ondertussen op andere mogelijkheden om woningen toe te voegen, bijvoorbeeld door bestaande gebouwen te splitsen of te verdichten. “Waar eerst twee woningen stonden, kunnen er soms ook meer komen zonder extra grond te gebruiken.”
Gedurende de avond wordt duidelijk dat de verschillen tussen partijen soms erg groot zijn, maar juist dat helpt bezoekers bij hun keuze. Na drie debatrondes wordt opnieuw de vraag gesteld: weet u al wat u gaat stemmen? Het aantal twijfelaars blijkt – in ieder geval in de Mentimeter – flink gedaald.
In de foyer reageren bezoekers na afloop positief. “Ik twijfelde nog tussen twee partijen, maar nu heb ik een stuk beter beeld van wat ze echt willen,” zegt een bezoeker. Een andere aanwezige vult aan: “In verkiezingsprogramma’s klinkt het vaak hetzelfde. In zo’n debat hoor je pas echt waar ze het oneens over zijn.”
Een andere bezoeker vertelt dat het debat voor hem het verschil maakte. “Ik wist nog helemaal niet wat ik ging stemmen. Door de discussie over parkeren en wonen werd voor mij duidelijk welke partij bij mij past. Je ziet hier niet alleen wat partijen vinden, maar ook hoe ze reageren op kritiek van anderen. Dat helpt echt bij het maken van een keuze.” Daarmee lijkt het doel van de avond bereikt: inwoners helpen bij het maken van hun keuze.
Duurzaamheid stond bij alle partijen op de agenda tijdens de verkiezingscampagne in 2021. Minder uitstoot, meer groen, huizen isoleren en schone energie opwekken – het kwam allemaal voorbij. Met het eerste college van DOP, Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard en de VVD leek er ook een meerderheid om daar stappen in te zetten. Maar dat college viel eind 2022.
Daarna werd een nieuwe coalitie gevormd met DOP, Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard, GroenLinks, PvdA en ChristenUnie. In het nieuwe coalitieakkoord “Thuis in Dijk en Waard” blijft de hoofdlijn van het duurzaamheidsbeleid grotendeels hetzelfde. Wel komt er meer nadruk te liggen op klimaat, vergroening en duurzame energie. (tekst gaat verder onder de foto)
In de coalitie was onvoldoende steun voor grote zonnevelden die het Dijk en Waardse landschap ingrijpend veranderen. (foto: Pixabay)
Windenergie was een van de gevoeligste onderwerpen. Senioren Dijk en Waard wilde tijdens de verkiezingen een duidelijke regel: windmolens moesten minimaal tien keer hun tiphoogte van woningen af staan. In het coalitieakkoord is die regel nergens terug te vinden. Daar staat alleen dat de gemeente “terughoudend” wil zijn met windturbines op landbouwgrond. Dat klinkt netjes, maar zegt maar weinig. Een duidelijke afstandsnorm ontbreekt.
Ook bij zonne-energie kiest de gemeente voor een voorzichtige aanpak. Zonnepanelen moeten vooral op daken komen. Dat is in beide coalitieakkoorden het uitgangspunt. Grootschalige zonnevelden liggen gevoeliger, omdat het landschap open moet blijven. Dat klinkt logisch, maar zonder duidelijke keuzes gaat het langzaam. Elk project vraagt overleg en elke locatie zorgt voor discussie. Zo wordt duurzaamheid vooral een proces, geen versnelling. (tekst gaat verder onder de foto)
NH Paprika was een grote en belangrijke speler voor de verduurzaming van het Alton-gebied in Heerhugowaard-De Noord, totdat deze duurzame paprikakweker in 2025 failliet ging. (foto: aangeleverd)
Niet alles rond duurzaamheid leidt tot politieke strijd. Op het gebied van klimaatadaptatie – zoals wateropvang, minder tegels en een betere inrichting van straten – wordt vooral doorgewerkt. De Dijk en Waardse Onafhankelijke Partij (DOP) pleit al langer voor meer groen en een parkachtige inrichting van nieuwe gebieden. In plannen voor klimaatbestendige wijken zie je die ideeën terug.
Partijen als GroenLinks, PvdA en ChristenUnie leggen in hun verkiezingsprogramma’s daarnaast meer nadruk op vergroening, energiebesparing en het verminderen van CO₂-uitstoot. Zo pleitte GroenLinks voor meer ruimte voor groen en duurzame energie, terwijl PvdA en ChristenUnie extra aandacht vroegen voor energiebesparing en het ondersteunen van inwoners bij het verduurzamen van hun woning. (tekst gaat verder onder de foto)
In november 2022 zette wethouder René Schoemaker (Duurzaamheid) de Rivierenwijk in Heerhugowaard in de schijnwerpers om een belangrijke mijlpaal in de warmtetransitie te vieren. (foto: aangeleverd)
De koers verandert echter niet fundamenteel. Zowel het eerste als het tweede coalitieakkoord zetten in op verduurzaming en energiebesparing. In het tweede akkoord ligt wel iets meer nadruk op klimaatadaptatie, vergroening en het helpen van inwoners bij het verduurzamen van hun woning.
Maar waar DOP sprak over een duidelijke groene koers, zie je in de uitvoering vooral compromissen. Zo zag de partij een parkachtig Westpoort voor zich tijdens de campagne. In de praktijk krijgt woningbouw vaak voorrang. Hoe meer huizen, hoe minder ruimte er overblijft voor een brede groene opzet. Het gebied is groener dan voorheen, maar niet zo parkachtig als beloofd. (tekst gaat door onder de foto)
Het ontwerp van de nieuwe wijk Westpoort in Heerhugowaard. (foto: RRog)
Ook bij energiebesparing zie je dat verschil tussen belofte en werkelijkheid. Senioren Dijk en Waard en DOP benadrukten het belang van hulp bij energiekosten en isolatie, vooral voor inwoners met een lager inkomen. Die regelingen zijn er ook gekomen. Er wordt geholpen met isolatie en er is aandacht voor energiearmoede.
Maar de mogelijkheden blijven beperkt. Veel geld komt uit landelijke subsidies. De gemeente kan inwoners ondersteunen, maar niet zelfstandig grote stappen zetten. Wat tijdens de verkiezingen klonk als een stevige inzet op energiebesparing, blijkt in de praktijk sterk afhankelijk van Den Haag. (tekst gaat verder onder de foto)
Inwoners hadden in 2025 kritiek op het terughoudende beleid van Dijk en Waard om inwoners hun eigen auto te laten opladen aan straat. De publieke druk leidde tot een tijdelijk experiment. (foto: Streekstad Centraal)
Wat opvalt, is dat geen enkele coalitie uiteindelijk kiest voor een harde koers. Zowel het eerste als het tweede coalitieakkoord spreekt over verduurzaming, maar zonder scherpe normen of ingrijpende keuzes. Draagvlak onder inwoners en bescherming van het landschap blijven belangrijke uitgangspunten.
Dijk en Waard doet mee met regionale afspraken, voert klimaatmaatregelen uit en stimuleert isolatie. Maar loopt niet voorop met strenge regels of grote doorbraken. De vraag is dus niet of er iets gebeurt – dat gebeurt er wel. De vraag is vooral of het tempo hoog genoeg ligt. Dat zal de komende jaren moeten blijken.
Waar het binnen andere domeinen draaide om aantallen en deadlines, ging het bij zorg over iets anders tijdens de verkiezingscampagnes van 2021. Over kwetsbaarheid, nabijheid en begrijpelijke ondersteuning. Vooral Senioren Dijk en Waard zette dat thema tijdens de verkiezingen stevig op de agenda.
De boodschap was helder: zorg moet menselijker, toegankelijker en dichterbij. Wie nu de balans opmaakt in Dijk en Waard, ziet dat er echt stappen zijn gezet – maar dat de kosten blijven oplopen. Net als in heel Nederland, overigens.
In tegenstelling tot sommige andere dossiers bleef zorg niet steken in mooie woorden. De Vrijwillige Ouderen Adviseur is ingevoerd en structureel gefinancierd. Ouderen kunnen daardoor laagdrempelig hulp krijgen bij moeilijke keuzes over zorg en ondersteuning.
Ook de aansluiting bij de Alliantie Financieel Misbruik en de inzet om een dementievriendelijke gemeente te worden zijn daadwerkelijk opgepakt. Dat waren concrete verkiezingsbeloftes – en die zijn uitgevoerd. (tekst gaat verder onder de foto)
Wethouder Gerard Rep met de DijkenWaardPas. De mogelijkheden met de pas werden de afgelopen vier jaar uitgebreid om de participatie te bevorderen. (foto: aangeleverd)
Ook preventie kreeg vorm. Projecten als Welzijn op Recept en de uitbreiding van de DijkenWaardPas laten zien dat preventie en participatie niet alleen op papier zijn blijven staan. De inkomensgrens voor bijzondere bijstand is verruimd en armoedebeleid is aangescherpt. Daardoor kunnen inwoners eerder ondersteuning krijgen. De zorg is daarmee niet alleen toegankelijker gemaakt, maar ook breder georganiseerd.
DOP en Lokaal Dijk en Waard hebben daarnaast invloed gehad op hoe er naar zorg wordt gekeken. Eenzaamheid is geen bijzaak meer, maar een vast onderdeel van beleid. Voor inwoners betekent dat dat de zorg toegankelijker en zichtbaarder wordt. (tekst gaat door onder de foto)
Zorg is en blijft een domein waar Dijk en Waard heel veel geld aan besteedt. (foto: Streekstad Centraal)
De kosten lopen wel op. Het probleem zit niet in de intentie, maar in de vraag of het op lange termijn vol te houden is. De ondersteuning wordt – zoals beloofd – toegankelijker, maar de uitgaven groeien. Vooral de jeugdzorg blijft een zorgenkind. Er zijn maatregelen genomen om de kosten te beperken, maar tot nu toe heeft dat nog niet geleid tot lagere uitgaven. De gemeente probeert te sturen, maar de kosten bewegen nauwelijks mee.
Voor de VVD is dat een gevoelig punt. De partij beloofde tijdens de campagne meer grip op de zorgkosten, efficiënter werken en minder verspilling. De partij kon een klein jaar deel uitmaken van de coalitie om aan de knoppen te draaien, maar in december brak er een bestuurlijke crisis uit, waarna de partij in de oppositie belandde en niet langer een stempel kon drukken op de koers van het college.
VVD-lijsttrekker Falco Hoekstra (r) zag de verkiezingscampagne in 2021 beloond met een plek in het college, maar dat duurde minder dan een jaar. (foto: aangeleverd)
Bij het nieuwe coalitieakkoord van de leidende partijen Senioren Dijk en Waard, DOP en Lokaal Dijk en Waard sloten GroenLinks, PvdA en de ChristenUnie zich aan. Zij wilden een koers die meer sociaal vooruitstrevend was, door de harde financiële sturing op de zorg deels in te ruilen voor sturing op kwaliteit en preventie, en door de financiële vangnetten voor kwetsbare inwoners stevig te verbreden.
De nadruk kwam veel sterker te liggen op andere zaken. Het nieuwe college met de nieuwe wethouder Fred Ruiten van de ChristenUnie wilde nadrukkelijk sturen op “bestaanszekerheid” voor alle inwoners, inclusiviteit en een andere benadering van zorgprofessionals. (tekst gaat verder onder de foto)
De nieuwe ChristenUnie-wethouder Fred Ruiten werd vanaf december 2022 het gezicht van een meer sociaal vooruitstrevender koers in Dijk en Waard. (foto: Streekstad Centraal)
Ook de nieuwe coalitie worstelde met de openeinderegelingen in de Wmo en jeugdzorg. De allereerste coalitie van de nieuwe gemeente Dijk en Waard met de VVD focuste echter hard op ‘beheersmaatregelen’ en de ontwikkeling van een “dashboard sociaal domein” om via data meer politieke grip op de kosten te krijgen.
De nieuwe coalitie uit 2022 legde het accent daarentegen op het ‘vertrouwen geven aan professionals’ om de juiste zorg te bepalen. Zij wilden de kosten primair beheersen door advies in te winnen bij deskundigen en wetenschappelijke instituten, en zo gericht op te treden tegen een ‘wildgroei aan aanbod’ in de zorgmarkt. (tekst gaat verder onder de foto)
Het valt niet mee om de kosten te beheersen van de jeugdzorg. (foto: aangeleverd)
Die koers is ook ingezet: contracten zijn herzien, toezicht is aangescherpt en er wordt meer samengewerkt met huisartsen. Toch laten de cijfers zien dat de kosten blijven stijgen. De belofte van kostenbeheersing blijkt in de praktijk moeilijk waar te maken.
Bij Senioren Dijk en Waard ligt de nadruk minder op kosten en meer op inhoud. Hun inzet op ouderenondersteuning, dementievriendelijkheid en preventie is duidelijk terug te vinden in het beleid. Niet alles wat tijdens de campagne werd benoemd, is letterlijk terug te vinden in het beleid, maar de kern van hun boodschap – eerder helpen, beter begeleiden – heeft wél vorm gekregen. (tekst gaat door onder de foto)
De fusie van Langedijk en Heerhugowaard heeft ervoor gezorgd dat de zorg voor ouderen beter georganiseerd is. (foto: Streekstad Centraal)
De zorg voor ouderen is beter georganiseerd dan vóór de fusie van Heerhugowaard en Langedijk. Wel op een andere manier dan destijds werd beloofd. Er komt geen terugkeer van het klassieke ‘bejaardenhuis’. In plaats daarvan kiest de gemeente voor geclusterd wonen en zorg dichtbij. De richting komt overeen met de campagne, maar de vorm is veranderd. Dat laat zien hoe verkiezingsbeloftes in de praktijk worden aangepast aan bestuurlijke en financiële realiteit.
Op het gebied van zorg wordt dus uitgevoerd en geïnvesteerd en de maatregelen zijn zichtbaar. Tot het moment dat de financiële grenzen in zicht komen. De zorg is menselijker en toegankelijker georganiseerd, maar een structureel antwoord op de stijgende kosten ontbreekt totnogtoe. (tekst gaat verder onder de foto)
Heel Nederland heeft te kampen met structureel stijgende zorgkosten, dat probleem is niet uniek voor Dijk en Waard. (foto: Magenta Zorg)
De kiezer kreeg dus wel wat werd beloofd: betere ondersteuning, meer aandacht en een toegankelijker systeem. Maar daar staat een vraag tegenover: tegen welke prijs? Die prijs stond niet in de verkiezingsprogramma’s, maar verschijnt later in de begroting. De goede intenties zijn uitgevoerd, maar zorg blijft één van de grootste kostenposten van Dijk en Waard.
Tijdens de viering van Internationale Vrouwendag in De Binding in Noord-Scharwoude, sluit de gemeente Dijk en Waard zich officieel aan bij het internationale initiatief Safe Streets. Burgemeester Maarten Poorter en wethouder Ester Leibbrand zetten hun handtekening onder de intentieverklaring waarmee de gemeente zich verplicht in te zetten voor een veiligere openbare ruimte voor vrouwen en meisjes. “Dijk en Waard moet veilig voelen voor iedereen.”
In de zaal zitten zaterdag inwoners, raadsleden en andere betrokkenen die samenkomen om stil te staan bij vrouwen in de politiek en veiligheid op straat. Wethouder Ester Leibbrand opent de middag met een korte terugblik op de positie van vrouwen in de politiek. “Politiek gaat over dingen die ons allemaal raken,” begint ze. “Dan is het eigenlijk gek dat de mensen die de beslissingen nemen niet hetzelfde zijn als de mensen die in de samenleving leven.”
Hoewel vrouwen al sinds 1919 verkiesbaar zijn, zijn ze volgens haar nog altijd in de minderheid. “Ongeveer een derde van de raadsleden en wethouders is vrouw. In Dijk en Waard is van de vijf wethouders er maar één vrouw – en dat ben ik.” In de zaal wordt instemmend geknikt. Een van de aanwezige vrouwen vertelt dat ze het goed vindt dat dit onderwerp zo nadrukkelijk op tafel ligt. “Je merkt dat het hier echt serieus wordt genomen. Dat voelt fijn.” (tekst gaat door onder de foto)
De hal van De Binding in Noord-Scharwoude zat zaterdagmiddag goed vol met vrouwen voor Internationale Vrouwendag. (foto: Streekstad Centraal)
Volgens Leibbrand zijn rolmodellen belangrijk voor jonge generaties. “Als jonge meiden zien dat vrouwen minister of burgemeester kunnen worden, dan zien ze wat mogelijk is en dat is ontzettend belangrijk voor de ontwikkeling.” Na de opening neemt voormalig wethouder Annette Groot het woord.
Ze vertelt hoe haar moeder haar altijd leerde dat vrouwen alles kunnen bereiken wat ze willen. “De wereld is gelukkig echt wel veranderd,” zegt Groot. “Mijn moeder gaf mij altijd het voorbeeld dat je als vrouw alles kan doen. Ik ben blij dat ik zelf ook een voorbeeld kan zijn voor anderen. We hebben meer mensen – en dan in het bijzonder vrouwen – nodig, dus ik zeg: pak je kans.”
Een bezoeker vertelt dat juist dat soort verhalen inspirerend zijn. “Je hoort vaak dat politiek ingewikkeld is, maar als je zo’n verhaal hoort denk je toch: misschien kan ik dat ook wel. Ik moet me er maar eens in gaan verdiepen.” En dat is precies wat één van de doelen van zaterdagmiddag is. (tekst gaat door onder de foto)
Naast verschillende toespraken konden de vrouwen ook verschillende workshops volgen, waaronder de activistische workshop: eisen van en voor vrouwen. (foto: Streekstad Centraal)
Naast vrouwen in de politiek staat ook veiligheid op straat centraal tijdens de bijeenkomst. Volgens wethouder Leibbrand is de intentieverklaring een belangrijke stap voor de gemeente. “Het is een ontzettend belangrijke stap, want gemeente Dijk en Waard wordt zo alleen maar veiliger. Het doel van deze aansluiting is dat we gaan leren van andere gemeenten die al zijn aangesloten, op die manier kunnen we grote stappen zetten op het gebied van veiligheid voor vrouwen en meisjes.”
Ze vertelt dat de gemeente inmiddels al een duidelijk beeld heeft van plekken waar vrouwen zich onveilig voelen. “Na de vrouwenavond eerder hebben we een duidelijke lijst van plekken die als onveilig worden gezien. Die gaan we aanpakken, dus dat merken vrouwen meteen.” In de zaal herkennen sommige bezoekers zich daarin. “Je past soms toch je gedrag aan,” zegt een van hen. “Bijvoorbeeld als je ’s avonds alleen naar huis gaat. Dan kijk je toch even anders om je heen.”
Volgens Leibbrand moet veiligheid breder worden bekeken dan alleen fysieke aanpassingen. “We moeten verder kijken dan alleen een lantaarnpaal hier of een bosje weghalen daar. Het gaat ook over bewustwording.” Veel van de angst ontstaat volgens haar doordat vrouwen bang zijn dat er iets kan gebeuren, terwijl het in de meeste gevallen goed gaat. (tekst gaat door onder de foto)
Er werd ook een cursus zelfverdediging voor vrouwen aangeboden waarbij de de deelnemers leerden hoe ze verschillende trappen uit moeten voeren. (foto: Streekstad Centraal)
“Veel van die angst komt doordat vrouwen bang zijn dat er iets gebeurt, maar 999 van de 1000 keer gebeurt er niks. Als mannen weten welke invloed ze op vrouwen hebben, dan helpt dat al voor een heel groot deel.” Daarom wil de gemeente ook inzetten op voorlichting, bijvoorbeeld op scholen. “Een groep jongens op fatbikes kan bijvoorbeeld een naar gevoel geven bij vrouwen, maar vaak hebben ze zelf helemaal niet door wat voor invloed ze hebben.”
Later op de middag volgt het officiële moment. Burgemeester Maarten Poorter en wethouder Leibbrand zetten hun handtekening onder de intentieverklaring van Safe Streets (zie kader onderaan voor uitleg). Daarmee wordt Dijk en Waard de zestiende gemeente in Nederland die zich bij het initiatief aansluit. De gemeenteraad nam eerder al een motie aan om concrete stappen te zetten om de veiligheid van vrouwen en meiden in de openbare ruimte te vergroten. Aansluiten bij Safe Streets is een van de stappen uit die motie. (tekst gaat door onder de foto)
De internationale vrouwenmiddag in de Binding werd goed bezocht. (foto: Streekstad Centraal)
Volgens burgemeester Poorter is het belangrijk dat iedereen zich vrij kan bewegen in de gemeente. “Vrijheid hoeft geen omweg te nemen,” zegt hij. “Het is onacceptabel dat meisjes een andere route kiezen omdat ze zich ergens onveilig voelen. Daar moeten we als gemeente iets aan doen.” Hij benadrukt dat veiligheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. “Dit is niet alleen een probleem dat vrouwen moeten oplossen. Dat moeten we samen doen.”
Voor veel aanwezigen voelt de middag als een belangrijk signaal. “Je merkt dat veiligheid en vrouwen in de politiek hier echt als iets belangrijks worden gezien,” zegt een van de vrouwen. “Dat geeft wel het gevoel dat er echt iets mee gedaan gaat worden. Nu hopen dat dat ook echt zo is.”
Danja van Hoorn en Matthew Schuijt. Ze zijn de allerjongste kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen in Dijk en Waard en in Alkmaar. Ze zijn zó jong dat ze op 18 maart nog niet eens stemgerechtigd zijn, al scheelt het niet veel. Danja staat bij Lokaal Dijk en Waard op de lijst en Matthew bij FVD Alkmaar, om hun steentje bij te dragen en in de hoop andere jongeren te interesseren voor de politiek.
“Ik ben de politiek ingegaan omdat ik het eigenlijk altijd al interessant heb gevonden”, vertelt Danja. Ze komt uit Zuid-Scharwoude, zit in haar examenjaar op het Han Fortmann en wordt op 22 april 18 jaar. “Vroeger heb ik meegedaan met het Model Europees Parlement (een jeugdversie van het echte parlement red.) en dat vond ik eigenlijk zo leuk, dat ik met mijn moeder – die zit ook in de politiek – mee over de schouder ben gaan kijken.” Ze heeft het over Carla Danenberg, commissielid bij Lokaal Dijk en Waard. Zo moeder, zo dochter blijkbaar.
Matthew wordt op 26 maart 18 jaar en zit op het Jan Arentsz, ook in zijn examenjaar. Hij heeft geen familie in de politiek, maar politieke discussie boeit hem evengoed al jaren. “Ik heb ook meegedaan aan het Model Europees Parlement, en aan de Nationale Jeugdraad. Ik ben ook voorzitter geweest van het debatteam van het Jan Arentsz. We deden vorig jaar mee aan het Alkmaars scholierendebat en dat hebben we gewonnen, en we deden mee aan het Lagerhuisdebat. Ik wil me vooral inzetten voor een positieve koers en mijn ambitie is om later door te stromen.” (tekst gaat verder onder de foto)
Later dan gepland door een sputterende scooter en een ongeluk op de N242 zitten we dan eindelijk in het gemeentehuis van Dijk en Waard. (foto: Streekstad Centraal)
Dat Danja voor Lokaal Dijk en Waard koos is niet zo verrassend, gezien haar moeder, maar ook de standpunten trekken de jonge Langedijkse en dan vooral wat betreft wonen. “Het woonbeleid waar ze zich voor inzetten vind ik heel goed, natuurlijk omdat ik zelf later ook een huis wil. En ik vind het ook heel belangrijk voor de jongeren dat zij ook meer te zeggen hebben in de politiek.”
Matthew ging voor Forum Voor Democratie. Drie standpunten spreken hem vooral aan: “Het uitbreiden van onze democratie met bindende referenda. En we moeten flink gaan bouwen. Regels voor vergunningen moeten soepeler zodat het voor projectontwikkelaars makkelijker en aantrekkelijker wordt om te bouwen. Dat scheelt tijd en geld. Daarnaast het beschermen van onze identiteit. Alkmaar is een hartstikke mooie stad met heel veel geschiedenis en daar mogen we best trots op zijn.”
De jonge FVD’er is redelijk tevreden over de Alkmaarse koers, maar heeft wel kritiek. Als voorbeeld noemt hij beperking van autoverkeer in de binnenstad, en de regeltjes voor woningbouw komen weer naar voren. Ook vindt hij dat er in de raad soms teveel gepraat wordt (veel raadsvergaderingen moeten de maandag erop worden afgemaakt, red.) en dat sommige raadsleden nog wel eens respectvoller en minder polariserend met elkaar om mogen gaan. (tekst gaat verder onder de foto)
Danja is verbonden aan Lokaal Dijk en Waard, en voor haar is wonen het belangrijkste speerpunt. (foto: Streekstad Centraal)
De net iets jongere LDW’er is behoorlijk tevreden over de koers die wordt gevaren in Dijk en Waard. En ook over de manier waarop die koers gevormd wordt in de gemeenteraad. “Ik zou zeggen dat er vooral goed overlegd wordt. Er is niet echt gekibbel, er worden redelijke standpunten gegeven die ook goed overwogen worden door anderen. Voor mijn gevoel gaat het best soepel.”
Danja vindt het belangrijk om bij een lokale partij te zitten. Ze denkt dat die beter de vinger aan de pols hebben. “Bij onze partij zitten bijvoorbeeld kappers die heel veel mensen spreken, en gewoon buurtbewoners die iedereen spreken.” Langedijk is daarbij wat haar betreft goed vertegenwoordigd in de raad. Wel erkent ze dat fracties van landelijke partijen een duidelijke lokale insteek hebben.
Dat is voor FVD ook zo, zegt Matthew. “We hebben ons programma ingericht op wat Alkmaar nodig heeft in onze mening, er zitten hele specifieke ook echt regionale dingen bij.” (tekst gaat verder onder de foto)
Matthew zit bij Forum Voor Democratie en zet zich in voor democratie, wonen en identiteit van de gemeente. (foto: Streekstad Centraal)
Danja staat 35ste op de kandidatenlijst van Lokaal Dijk en Waard, maar acht zichzelf zeker niet kansloos. Mocht ze geen zetel winnen, blijft ze actief betrokken bij haar partij. “Ik zal er zeker nog veel leren en het is ook gewoon een gezellige omgeving.”
Matthew staat vijfde en denkt redelijk kansrijk te zijn, gelet op de landelijke verkiezingsuitslag van de FVD en peilingen, plus de lokale afwezigheid van concurrentie. “En als ik het niet haal, dan wil ik graag aan de slag als commissielid. Maar anders zou ik ook actief blijven bij de fractie en kijken wat er voor de rest allemaal nog mogelijk is.”
Mocht Danja eens fractievoorzitter worden, dan ziet ze voor zich dat ze zo veel mogelijk met inwoners in gesprek is om te weten wat er speelt. “En ik zou altijd het beste proberen te vinden van de opties die er zijn. Ik wil vooral gewoon het goede proberen te doen.” (tekst gaat verder onder de foto)
Danja en Matthew hopen dat ze andere jongeren kunnen prikkelen om ook bij de politiek betrokken te raken, (foto: Streekstad Centraal)
Als fractieleider zou Matthew goede banden met de andere partijen nastreven. “Lekker op de koffie en kijken naar gemeenschappelijk draagvlak. Kijken met welke partijen we op welke gebieden gemeenschappelijke standpunten en belangen hebben, en hoe we daarin het beste kunnen samenwerken.”
Tot slot hoopt Danja dat zij andere jongeren kan prikkelen om ook politiek betrokken te raken. “Dat is belangrijk, want jongeren zijn niet zo veel bezig met de politiek.” Dat blijkt uit stembusuitslagen en het werd nog eens benadrukt door de matige opkomst op het jongerenevenement Kieskompas Live in Kompleks. En dat terwijl politieke besluiten ook jongeren betreffen. “En ze realiseren zich vaak niet dat politiek ook best leuk kan zijn. Ik hoop dat ik ze er een goed gevoel kan geven, en dat er meer jongeren in de politiek komen.”
“Ja, jongerenparticipatie in de politiek is belangrijk”, beaamt Matthew. “Ik hoop ook dat we veel meer jongeren richting de politiek kunnen trekken. Ik ben heel blij en trots dat Alkmaar binnenkort een jongerenraad krijgt als adviesorgaan. Ik hoop ook dat meer gemeenten daar een voorbeeld aan nemen. De gemiddelde leeftijd in gemeenteraden is véél te hoog.”
Mobiliteit raakt inwoners elke dag. Wie in de file staat op de N242, rondjes rijdt voor een parkeerplaats bij het station of een onoverzichtelijke kruising oversteekt, merkt meteen wat beleid betekent. Tijdens de lokale verkiezingscampagne van 2021 speelden partijen daar handig op in. Er werden oplossingen beloofd die snel zichtbaar zouden zijn.
Verschillende partijen presenteerden plannen om de bereikbaarheid te verbeteren. Er moest een parkeergarage bij het Stationsgebied komen. De N242 moest worden aangepakt en de doorstroming moest beter. Lokaal Dijk en Waard ging een stap verder en beloofde zelfs een eigen gemeentelijke buslijn om de dorpen beter met elkaar te verbinden.
Met het eerste college van DOP, Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard en de VVD leek er een meerderheid te zijn om die plannen uit te voeren. Maar dat college viel al in december 2022. Daarna werd een nieuwe coalitie gevormd met DOP, Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard, GroenLinks, PvdA en ChristenUnie.
Zowel het coalitieakkoord van 2021 als het latere akkoord van de nieuwe coalitie uit december 2022 bevat een uitgebreide paragraaf over mobiliteit en bereikbaarheid. In het tweede coalitieakkoord, “Thuis in Dijk en Waard”, verschuiven de accenten wel iets. Bereikbaarheid blijft belangrijk, maar er komt meer nadruk te liggen op duurzaamheid, verkeersveiligheid en ruimte voor lopen en fietsen. (tekst gaat verder onder de foto)
Het eerste college van Dijk en Waard met VVD-wethouder Falco Hoekstra (r). (foto: Streekstad Centraal)
Die nadruk sluit aan bij verkiezingsprogramma’s van partijen als GroenLinks, PvdA en ChristenUnie. GroenLinks pleitte bijvoorbeeld voor meer ruimte voor fietsers en voetgangers en minder afhankelijkheid van de auto. De ChristenUnie legde in haar programma juist veel nadruk op verkeersveiligheid, vooral rond scholen en woonwijken. De PvdA benadrukte daarnaast dat openbaar vervoer en bereikbaarheid ook voor inwoners zonder auto goed geregeld moeten zijn.
De hoofdlijn verandert echter nauwelijks. In beide akkoorden wordt mobiliteit nadrukkelijk gekoppeld aan woningbouw en economische ontwikkeling. Ook blijven grote projecten zoals de parkeergarage bij het station en de lobby voor verbetering van de N242 overeind.
Verkeersveiligheid en een stevig parkeerbeleid blijven centraal staan. Op dat vlak heeft het vervangen van een VVD-wethouder door Fred Ruiten van de ChristenUnie geen grote verschuiving tot gevolg. De parkeergarage kreeg in beide akkoorden prioriteit en de gemeente bleef lobbyen voor verbetering van de N242. Bereikbaarheid werd gekoppeld aan woningbouw en economische groei. Op papier zag het er goed uit. (tekst gaat verder onder de foto)
Wethouder Fred Ruiten kwam in 2025 naar winkelcentrum Middenwaard om het 50-jarig bestaan te vieren. (foto: Streekstad Centraal)
Maar met de kennis van nu blijkt dat zulke projecten veel tijd kosten. De spooronderdoorgang bij de Zuidtangent is inmiddels in aanbouw en zal binnenkort open gaan. De afgelopen jaren merkten inwoners daar vooral verkeershinder van in plaats van betere bereikbaarheid. De verbetering ligt nog in de toekomst.
Hetzelfde geldt voor parkeren. Tijdens de verkiezingscampagne werd veel gesproken over parkeerruimte en bereikbaarheid. In het uiteindelijke beleid blijkt het onderwerp ingewikkelder. Het parkeerbeleid is aangepast en in het Stationskwartier wordt betaald parkeren uitgebreid. Dat leidde tot kritiek van inwoners. (tekst gaat door onder de foto)
Het nieuwe parkeerbeleid in Heerhugowaard kon rekenen op veel protesten van inwoners. (foto: Streekstad Centraal)
Ook de geplande parkeergarage blijkt geen snelle oplossing. De garage maakt deel uit van de grote gebiedsontwikkeling rond het station. Dat project moet niet alleen het parkeren verbeteren, maar ook ruimte maken voor woningbouw en nieuwe voorzieningen. In beide coalitieakkoorden krijgt de parkeergarage daarom prioriteit. In de praktijk blijkt de uitvoering echter jaren te duren voordat inwoners er echt iets van merken.
De eigen buslijn die Lokaal Dijk en Waard tijdens de campagne beloofde, is er ook niet gekomen. De gemeente blijft afhankelijk van de provincie en vervoerders voor het openbaar vervoer. In plaats daarvan wordt de HugoHopper uitgebreid. Dat is een mooie voorziening, maar het blijft een vrijwilligersbus met beperkte capaciteit. Het volwaardige openbaar vervoer dat tijdens de campagne werd geschetst, komt er voorlopig niet.
Tegelijkertijd leggen partijen als GroenLinks, PvdA en ChristenUnie juist meer nadruk op alternatieven voor de auto. In het tweede coalitieakkoord wordt daarom gekeken naar verbetering van bestaande voorzieningen, zoals regionale busverbindingen en de HugoHopper. Daarmee verschuift het accent iets naar openbaar vervoer en duurzame mobiliteit, al blijft de gemeente daarbij sterk afhankelijk van andere overheden. (tekst gaat door onder de foto)
Op de N242 staat het bijna iedere dag vast met verkeer. (foto: Streekstad Centraal)
Het verschil tussen belofte en werkelijkheid wordt bij de N242 nog duidelijker. Vrijwel alle partijen spraken over een betere doorstroming en een aanpak van de files. In de praktijk heeft de gemeente Dijk en Waard daar maar weinig invloed op.
De weg is niet van de gemeente, maar van de provincie. De gemeente kan lobbyen en plannen voorbereiden, maar niet zelf bepalen wanneer en hoe de weg wordt aangepast. Voor inwoners die dagelijks vaststaan met de politieke woorden in het achterhoofd, is dat een flinke teleurstelling. (tekst gaat verder onder de foto)
Bereikbaarheid en woningbouw moesten in Dijk en Waard volgens het coalitieakkoord hand in hand gaan. (foto: Streekstad Centraal)
Juist rond die N242 werd recent een nieuwe stap aangekondigd. De provincie Noord-Holland en de gemeenten Alkmaar en Dijk en Waard tekenden een samenwerkingsovereenkomst voor ongeveer twintig verkeersprojecten rond de N242 en de Ring Alkmaar. Daarbij wordt gekeken naar aanpassingen bij onder meer de N508, de aansluiting van de Schoutenbosweg en het spoorviaduct bij de BOL-brug.
De plannen moeten de doorstroming en verkeersveiligheid verbeteren, maar veel projecten staan pas gepland voor de tweede helft van dit decennium. Ook hier geldt dus dat verbetering nog jaren kan duren. (tekst gaat verder onder de foto)
De start van de werkzaamheden aan de spooronderdoorgang in de Zuidtangent is een van de belangrijkste resultaten van de afgelopen vier jaar. (foto: Streekstad Centraal)
Leefbaarheid speelt in beide coalitieakkoorden een belangrijke rol. Senioren Dijk en Waard legde tijdens de campagne bijvoorbeeld veel nadruk op voorzieningen voor ouderen. De partij wilde onder meer uitbreiding van de HugoHopper, onder andere richting het ziekenhuis in Alkmaar.
Daarnaast eiste zij een harde 10H-regel voor windmolens, waarbij de afstand tot woningen minimaal tien keer de tiphoogte van een turbine moet zijn. In het coalitieakkoord wordt wel gesproken over terughoudendheid met windturbines op landbouwgrond, maar de specifieke 10H-regel is niet opgenomen. De toon is overgenomen, de eis niet. De uitbreiding van de HugoHopper is deels gerealiseerd, maar een vaste ziekenhuisroute is geen concreet beleidsdoel geworden. (tekst gaat door onder de foto)
De HugoHopper is uitgebreid, maar een vaste route naar het ziekenhuis in Alkmaar is er nog altijd niet. (foto: Streekstad Centraal)
Mobiliteit gaat bovendien niet alleen over verkeer, maar ook over de inrichting van wijken. In het tweede coalitieakkoord krijgt die bredere kijk op mobiliteit meer aandacht. Partijen als GroenLinks en ChristenUnie koppelen mobiliteit nadrukkelijk aan leefbaarheid, met meer ruimte voor groen, veilige straten en minder verkeersdruk in woonwijken.
Toch verdwijnen sommige verkiezingspunten volledig zodra ze in de praktijk moeten worden uitgevoerd. De DOP sprak bijvoorbeeld over een parkachtige inrichting van Westpoort. In de praktijk blijkt dat gebied vooral nodig om de woningbouwambitie te halen. Daardoor komt die groene ambitie onder druk te staan. (tekst gaat verder onder de foto)
In 2024 volgde Ester Leibbrand wethouder Annette Groot van Senioren Dijk en Waard op, die om gezondheidsredenen terugtrad. (foto: Streekstad Centraal)
Het patroon is duidelijk en niet verrassend. In de campagne worden concrete toezeggingen gedaan. In het coalitieakkoord blijven de plannen overeind, maar in de uitvoering blijkt dat de realisatie ook afhankelijk is van andere partijen. Dat betekent niet dat er niets gebeurt. Plannen worden gemaakt, visies opgesteld en projecten voorbereid. Maar de snelle verbetering die in verkiezingsfolders wordt gesuggereerd, laat op zich wachten.
Mobiliteit en leefbaarheid zijn daarmee geen mislukt dossier, maar ook geen snel succes. Dijk en Waard is onderweg, maar de bestemming ligt verder weg dan tijdens de campagne werd voorgespiegeld. Voor inwoners betekent dat vooral één ding: geduld. En dat verkiezingsbeloften met een korreltje zout moeten worden genomen.
![[Beloftechecker]: Grote plannen in 2021, maar voorzichtig bestuur in Dijk en Waard](https://hub.streekstadcentraal.nl/wp-content/uploads/2022/02/20220216_DeW_gemeentevlag-scaled.jpg)
