Na de gemeenteraadsverkiezing klinkt in Bergen een bekend geluid. De bestuurscultuur moet anders. Moet worden vernieuwd. Meer openheid. Meer samenwerking. Meer vertrouwen tussen inwoners, gemeenteraad en college. Ook het nieuwe coalitieakkoord draagt die ambitie uit: Bergen in beweging. En toch is er al meteen felle kritiek en nog op de man ook.
De benoeming van Peter van Huissteden tot wethouder namens Kies Lokaal deed duidelijk wat wenkbrauwen fronsen, buiten én binnen de kersverse coalitie. Met de achterliggende vraag: hoeveel politieke vernieuwing is er eigenlijk als wel de partijen en het college veranderen, maar de gezichten toch dezelfde blijven?
Wie kijkt naar de politieke geschiedenis van Bergen sinds de fusie met Schoorl en Egmond in 2001, kan daar een patroon in ontwaren. Zeker, partijen verdwijnen, fuseren of krijgen een nieuwe naam. Nieuwe lokale bewegingen dienen zich aan met de belofte het anders te doen. Maar veel namen veranderen níét. Bekende gezichten keren steeds weer terug, met alleen een andere politieke vlag. (tekst gaat door onder de foto)
Politieke ervaring is natuurlijk waardevol. Wie die ervaring heeft opgedaan is ook bij nieuwe partijen welkom om die te delen. Ook het overstappen naar een andere partij is een legitieme zet. Politieke overtuigingen kunnen nou eenmaal veranderen en soms lopen inzichten of persoonlijke verhoudingen zo uiteen dat een andere partij dan beter past.
Maar wanneer de meerderheid overstapt, vernieuwen de partijen dan de lokale politiek, of organiseren zij vooral de bestaande politieke cultuur opnieuw en ontstaat er een soort zetelcarousel?
In Bergen zijn al meerdere onafhankelijke onderzoeken gedaan naar de bestuurscultuur binnen de gemeente. Hoewel die onderzoeken verschillende aanleidingen hadden, bleken de conclusies en aanbevelingen steeds vergelijkbaar: meer openheid, betere samenwerking, een sterkere positie van de gemeenteraad, duidelijkere rolverdeling en herstel van vertrouwen tussen bestuur en inwoners.
Dat roept verwachtingen op die, getuige de felle kritiek die nu klinkt, niet worden waargemaakt.
Sterker nog: bij Pro Bergen – de opvolger van GroenLinks en de PvdA waar Van Huissteden zo lang een belangrijk gezicht van was – leidde zijn aanstelling tot het opstappen van Dig Istha. “Dit is geen vernieuwing. Dit is het tegenovergestelde van vernieuwing”, schreef Istha in zijn scherpe afscheidsbrief. (tekst gaat door onder de foto)
De huidige Bergense gemeenteraad telt opvallend veel leden die eerder voor een andere partij politiek actief waren. Sommigen maakten één overstap, anderen zelfs meerdere. Bekende spelers maakten transfers naar onder meer Gemeentebelangen, Behoorlijk Bestuur Bergen, Ons Dorp, VVD, Kies Lokaal, PvdA, Pro Bergen en recent nog Lokaal Liberaal. Tegelijkertijd ontstonden nieuwe partijen. Opgebouwd uit al bestaande fracties en bekende bestuurders.
In het brandpunt van die discussie bevindt zich nu dus één van de voorgedragen wethouders, Peter van Huissteden. Zijn politieke loopbaan – van jarenlang raadslid en wethouder naar commissielid en nu kandidaat-wethouder, maar dan voor een andere partij – past in ieder geval goed in de Bergense mores zoals hierboven beschreven. Het maatschappelijke debat dat zijn benoeming ontketende, is wel breder dan de vraag of deze voorgenomen wethouder geschikt is voor die functie.
De raadsleden zouden zich eens af kunnen vragen hoe het college – of de gemeente – invulling geeft aan haar éigen belofte van bestuurlijke vernieuwing. Een moment waarop de gemeenteraad zichzelf een spiegel kan voorhouden. Maar ja, die raadsleden zijn zelf vaak al jarenlang actief in de lokale politiek. Een aantal dus bij verschillende partijen.
Misschien is het wel de belangrijkste vraag die boven de vorming van het nieuwe college hangt. Niet of één kandidaat wel of niet terugkeert, maar of Bergen erin slaagt de stap te zetten van nieuwe partijnamen naar een werkelijk vernieuw(en)de politieke cultuur.
Want uiteindelijk wordt vertrouwen niet opgebouwd door een nieuwe titel op een verkiezingsprogramma, maar door zichtbaar te maken dat vernieuwing meer is dan een andere naam op dezelfde deur. Of dezelfde naam op een nieuwe deur.