Waar het binnen andere domeinen draaide om aantallen en deadlines, ging het bij zorg over iets anders tijdens de verkiezingscampagnes van 2021. Over kwetsbaarheid, nabijheid en begrijpelijke ondersteuning. Vooral Senioren Dijk en Waard zette dat thema tijdens de verkiezingen stevig op de agenda.
De boodschap was helder: zorg moet menselijker, toegankelijker en dichterbij. Wie nu de balans opmaakt in Dijk en Waard, ziet dat er echt stappen zijn gezet – maar dat de kosten blijven oplopen. Net als in heel Nederland, overigens.
In tegenstelling tot sommige andere dossiers bleef zorg niet steken in mooie woorden. De Vrijwillige Ouderen Adviseur is ingevoerd en structureel gefinancierd. Ouderen kunnen daardoor laagdrempelig hulp krijgen bij moeilijke keuzes over zorg en ondersteuning.
Ook de aansluiting bij de Alliantie Financieel Misbruik en de inzet om een dementievriendelijke gemeente te worden zijn daadwerkelijk opgepakt. Dat waren concrete verkiezingsbeloftes – en die zijn uitgevoerd. (tekst gaat verder onder de foto)
Ook preventie kreeg vorm. Projecten als Welzijn op Recept en de uitbreiding van de DijkenWaardPas laten zien dat preventie en participatie niet alleen op papier zijn blijven staan. De inkomensgrens voor bijzondere bijstand is verruimd en armoedebeleid is aangescherpt. Daardoor kunnen inwoners eerder ondersteuning krijgen. De zorg is daarmee niet alleen toegankelijker gemaakt, maar ook breder georganiseerd.
DOP en Lokaal Dijk en Waard hebben daarnaast invloed gehad op hoe er naar zorg wordt gekeken. Eenzaamheid is geen bijzaak meer, maar een vast onderdeel van beleid. Voor inwoners betekent dat dat de zorg toegankelijker en zichtbaarder wordt. (tekst gaat door onder de foto)
De kosten lopen wel op. Het probleem zit niet in de intentie, maar in de vraag of het op lange termijn vol te houden is. De ondersteuning wordt – zoals beloofd – toegankelijker, maar de uitgaven groeien. Vooral de jeugdzorg blijft een zorgenkind. Er zijn maatregelen genomen om de kosten te beperken, maar tot nu toe heeft dat nog niet geleid tot lagere uitgaven. De gemeente probeert te sturen, maar de kosten bewegen nauwelijks mee.
Voor de VVD is dat een gevoelig punt. De partij beloofde tijdens de campagne meer grip op de zorgkosten, efficiënter werken en minder verspilling. De partij kon een klein jaar deel uitmaken van de coalitie om aan de knoppen te draaien, maar in december brak er een bestuurlijke crisis uit, waarna de partij in de oppositie belandde en niet langer een stempel kon drukken op de koers van het college.
Bij het nieuwe coalitieakkoord van de leidende partijen Senioren Dijk en Waard, DOP en Lokaal Dijk en Waard sloten GroenLinks, PvdA en de ChristenUnie zich aan. Zij wilden een koers die meer sociaal vooruitstrevend was, door de harde financiële sturing op de zorg deels in te ruilen voor sturing op kwaliteit en preventie, en door de financiële vangnetten voor kwetsbare inwoners stevig te verbreden.
De nadruk kwam veel sterker te liggen op andere zaken. Het nieuwe college met de nieuwe wethouder Fred Ruiten van de ChristenUnie wilde nadrukkelijk sturen op “bestaanszekerheid” voor alle inwoners, inclusiviteit en een andere benadering van zorgprofessionals. (tekst gaat verder onder de foto)
Ook de nieuwe coalitie worstelde met de openeinderegelingen in de Wmo en jeugdzorg. De allereerste coalitie van de nieuwe gemeente Dijk en Waard met de VVD focuste echter hard op ‘beheersmaatregelen’ en de ontwikkeling van een “dashboard sociaal domein” om via data meer politieke grip op de kosten te krijgen.
De nieuwe coalitie uit 2022 legde het accent daarentegen op het ‘vertrouwen geven aan professionals’ om de juiste zorg te bepalen. Zij wilden de kosten primair beheersen door advies in te winnen bij deskundigen en wetenschappelijke instituten, en zo gericht op te treden tegen een ‘wildgroei aan aanbod’ in de zorgmarkt. (tekst gaat verder onder de foto)
Die koers is ook ingezet: contracten zijn herzien, toezicht is aangescherpt en er wordt meer samengewerkt met huisartsen. Toch laten de cijfers zien dat de kosten blijven stijgen. De belofte van kostenbeheersing blijkt in de praktijk moeilijk waar te maken.
Bij Senioren Dijk en Waard ligt de nadruk minder op kosten en meer op inhoud. Hun inzet op ouderenondersteuning, dementievriendelijkheid en preventie is duidelijk terug te vinden in het beleid. Niet alles wat tijdens de campagne werd benoemd, is letterlijk terug te vinden in het beleid, maar de kern van hun boodschap – eerder helpen, beter begeleiden – heeft wél vorm gekregen. (tekst gaat door onder de foto)
De zorg voor ouderen is beter georganiseerd dan vóór de fusie van Heerhugowaard en Langedijk. Wel op een andere manier dan destijds werd beloofd. Er komt geen terugkeer van het klassieke ‘bejaardenhuis’. In plaats daarvan kiest de gemeente voor geclusterd wonen en zorg dichtbij. De richting komt overeen met de campagne, maar de vorm is veranderd. Dat laat zien hoe verkiezingsbeloftes in de praktijk worden aangepast aan bestuurlijke en financiële realiteit.
Op het gebied van zorg wordt dus uitgevoerd en geïnvesteerd en de maatregelen zijn zichtbaar. Tot het moment dat de financiële grenzen in zicht komen. De zorg is menselijker en toegankelijker georganiseerd, maar een structureel antwoord op de stijgende kosten ontbreekt totnogtoe. (tekst gaat verder onder de foto)
De kiezer kreeg dus wel wat werd beloofd: betere ondersteuning, meer aandacht en een toegankelijker systeem. Maar daar staat een vraag tegenover: tegen welke prijs? Die prijs stond niet in de verkiezingsprogramma’s, maar verschijnt later in de begroting. De goede intenties zijn uitgevoerd, maar zorg blijft één van de grootste kostenposten van Dijk en Waard.