Mensen die uit de gevangenis komen, gaan doorgaans terug naar de omgeving waar ze vandaan komen. Maar soms loopt het anders. Het kabinet overweegt gemeenten met gevangenissen te verplichten om ex-gedetineerden voorrang op de eigen huurwoningmarkt te bieden, ook als ze er niet vandaan komen. Geen goed idee, zegt het college van Dijk en Waard.
Ophef in gemeenten met grote gevangenissen over de huisvestingsplannen van het Rijk: mensen met minimaal drie maanden celstraf moeten na afloop voorrang krijgen op de huurwoningmarkt van de gemeente waar ze vast zaten. Of ze binding hebben of niet.
Dan moeten lokale woningzoekers dus langer wachten. Soms is het wellicht belangrijk dat een ex-gevangene niet terugkomt in zijn of haar oude omgeving, maar dan zijn er natuurlijk genoeg alternatieven. Den Bosch had namens de G40 – een groep middelgrote gemeenten – een brandbrief gestuurd.
Ook in Dijk en Waard klonken alarmbellen. De Penitentiaire Inrichting Heerhugowaard heeft tot 340 mannelijke gedetineerden. VVD-raadslid Sander Csurka vroeg het college van B&W wat het vindt van de kabinetsplannen. (tekst gaat verder onder de foto)
“Het college deelt de zorg dat het voorgenomen beleid van het kabinet Schoof kan leiden tot verdringing van eigen inwoners op de toch al krappe woningmarkt”, reageerde het college. Het vindt dat ex-gedetineerden, mits dit verantwoord is, gewoon terug moeten gaan naar hun vertrouwde leefomgeving. “Onderzoek en ervaringen van gemeenten laten zien dat een vertrouwde omgeving, toegang tot bestaande hulpverlening en een aanwezig sociaal vangnet bijdragen aan een stabielere terugkeer en daarmee de kans om weer terug te moeten naar de instelling verkleinen.”
Het college schreef het belangrijk te vinden dat het kabinet bij de verdere uitwerking van het landelijke huisvestingsbeleid rekening houdt met de capaciteit, draagkracht en woningmarktdruk van gemeenten en regio’s met zogenoemde ‘intramurale instellingen’. Dit zal ook aan het kabinet worden medegedeeld.
“In principe vind ik de reactie van het college positief”, reageert Sander Csurka tegen Streekstad Centraal. “Ze laten merken dat ze er ook niet zo op zitten te wachten om voorrang te gaan verlenen. Hun reactie sluit vrijwel aan op wat er in de brief staat van de G40 gemeenten.” (tekst gaat verder onder de foto)
Csurka vroeg om getallen over de uitstroom van mensen die vast zaten in Heerhugowaard. Het college verwees naar waarstaatjegemeente.nl, maar dat levert weinig nuttigs op. In 2023 stroomden 25 ex-gedetineerden die minimaal drie maanden vast zaten uit, maar naar welke gemeente staat er niet bij. Wel dat tien uitstromers (terug) gingen naar een huishouden en de rest naar een instelling, maatschappelijke opvang of wellicht een andere gevangenis.
Overigens is er in de Tweede Kamer gestemd over het schrappen van de voorrang, laat de nummer drie op de VVD-kieslijst weten, maar het voorstel van VVD-Kamerlid Peter de Groot werd door een meerderheid weggestemd.
“Ik snap dat het een lastige kwestie kan zijn – je wilt recidive voorkomen – maar dat kan misschien ook in de gemeente waar ze een binding mee hebben”, gaat Csurka verder. “Anders ben je gemeenten met een penitentiaire instelling aan het benadelen. Dat is natuurlijk lastig uit te leggen aan mensen die hier misschien al tien jaar ingeschreven staan. En als je die voorrang oplegt, welke gemeente wil dan nog een penitentiaire inrichting opzetten?” (tekst gaat verder onder de foto)
Csurka weet zo net nog niet of reïntegratie van ex-gedetineerden buiten hun bekende omgeving in sommige gevallen echt wel beter is. “Er is wel wat voor te zeggen hoor. Maar misschien kan het terugvallen in oude gewoonten ook in de bekende omgeving worden voorkomen met goede begeleiding. Wat gaan ze doen op een plek waar ze helemaal niemand kennen en geen goede begeleiding hebben?”
Van de stevige protesten van omwonenden tegen de komst van drie reïntegratiewoningen aan de Westerweg in Alkmaar wist Csurka niet, ook niet dat een opvangcentrum in Schermerhorn voor twaalf ex-gedetineerden alweer vrij snel werd opgedoekt. “Maar ik snap de zorgen wel. Aan de andere kant, die mensen moeten moeten wel de kans hebben om te reïntegreren.”