Je woont in De Draai. Je loopt naar de bushalte. De bestemming is Station Heerhugowaard, want daar wil je de trein pakken. Dat klinkt eigenlijk heel logisch. Toch is dat niet mogelijk. Buslijn 160 brengt je namelijk niet naar het station van je eigen stad, maar rijdt via meerdere wijken naar station Alkmaar. Omgekeerd bestaat die verbinding ook niet. Voor veel inwoners van De Draai voelt dat vreemd. Waarom zo’n omweg; Station Heerhugowaard is veel dichterbij.
Het is een vraag die regelmatig terugkomt in de snelgroeiende wijk. Niet alleen bij mensen die dagelijks met het openbaar vervoer reizen, maar ook bij inwoners die af en toe de bus of de trein pakken. De bus rijdt in de spits vier keer per uur, maar niet naar de plek waar veel mensen juist naartoe willen.
Natuurlijk is dat niet voor iedereen een probleem. Wie richting Amsterdam reist, heeft vaak voordeel van Station Alkmaar. Daar vertrekken in de spits vier intercity’s per uur. Ook voor reizigers naar Haarlem, Hogeschool Inholland en Bergen is Alkmaar een logisch overstappunt. Dat geldt vanzelfsprekend ook voor de terugreis.
Maar het openbaar vervoer draait niet alleen om het bereiken van de Randstad, Bergen of Inholland Alkmaar. Wie naar Schagen moet, naar Den Helder, Hoorn of simpelweg naar Station Heerhugowaard zelf, heeft weinig aan een rechtstreekse verbinding met Alkmaar. Sterker nog, voor díé reizigers is het een omweg. (tekst gaat door onder de foto)
Waarom is daarvoor gekozen? Streekstad Centraal legde die vraag voor aan de provincie Noord-Holland – de opdrachtgever voor het busvervoer in de regio. De provincie hoeft daar niet lang over na te denken. Volgens haar is de huidige route een heel bewuste keuze.
“Er zijn verschillende redenen dat De Draai is aangesloten op Station Alkmaar in plaats van Station Heerhugowaard”, laat een woordvoerder weten. De belangrijkste reden is de treinverbinding. Vanaf Alkmaar vertrekken in de spits vier intercity’s per uur richting Amsterdam. Vanaf Heerhugowaard zijn dat er twee. Volgens de provincie sluit buslijn 160 daar precies op aan. “Omdat de bus in de spits ook vier keer per uur rijdt, ontstaan op station Alkmaar meer aansluitingen op de trein.”
Daarnaast zou een route via station Heerhugowaard niet binnen de huidige dienstregeling passen. Dan zouden extra bussen en chauffeurs nodig zijn. Volgens de provincie gaat dat ten koste van openbaar vervoer op andere plekken. Daarom wordt een aansluiting op Station Heerhugowaard zelfs omschreven als “een kwalitatieve achteruitgang van het OV”. (tekst gaat door onder de foto)
Opvallend genoeg rijdt een andere buslijn in Heerhugowaard wél via het NS-station in Heerhugowaard. Volgens de provincie komt dat doordat lijn 162 de Heemradenwijk en Planetenwijk bedient. Een route via het station zorgt daar nauwelijks voor extra reistijd en past volgens de provincie wel binnen de dienstregeling.
Er zit ook een andere kant aan het verhaal. Er wordt vooral gekeken naar reizigers die uiteindelijk richting Alkmaar of Amsterdam willen. De provincie baseert haar keuzes op de mobiliteitsvraag in de regio Alkmaar, waar veel reizigers richting Amsterdam reizen. Station Alkmaar biedt daardoor voor de meeste reizigers betere reisopties.
Toch blijft één punt overeind: specifiek onderzoek naar de vervoersbehoefte van De Draai is nooit gedaan. En als niet bekend is waar bewoners van de wijk daadwerkelijk naartoe reizen, hoe wordt dan bepaald welke verbinding het beste bij de wijk past?
Uit de antwoorden van de provincie blijkt daarnaast dat de wens voor een aansluiting op Station Heerhugowaard niet alleen onder inwoners leeft. Ook vanuit gemeente Dijk en Waard is de wens uitgesproken om buslijn 160 erlangs te laten rijden. Daarnaast is volgens de provincie eenzelfde verzoek gedaan door een aantal inwoners uit de Schilderswijk. (tekst gaat door onder de foto)
Ook bij de bushaltes zelf valt iets op. Wie bij halte Van Veenweg of De Draai even goed om zich heen kijkt, ziet het meteen: aan de overkant van de weg ligt namelijk nog een bushalte. Alleen… Daar stopt nooit een bus. Volgens de provincie komt dat doordat lijn 160 een zogenoemde ‘enkelzijdige lusroute’ heeft. Een rondje in één richting, zonder dat er een bus in de tegengestelde richting rijdt.
Dat verandert waarschijnlijk. Sterker nog: over een paar jaar mág dit eigenlijk niet eens meer. In de nieuwe concessie voor het busvervoer, die vanaf 2028 ingaat, zijn enkelzijdige lusroutes namelijk niet langer toegestaan.
Dat betekent overigens niet automatisch dat buslijn 160 straks ook naar station Heerhugowaard rijdt. De provincie houdt vast aan die connectie met een zogenoemd A-knooppunt. En dat is Station Alkmaar. Station Heerhugowaard krijgt die status pas wanneer daar ook vier intercity’s per uur richting Amsterdam vertrekken. (tekst gaat door onder de foto)
Maar dan nóg verandert de route niet automatisch. Volgens de provincie wordt eerst samen met de vervoerder bekeken hoe het busnetwerk in Dijk en Waard het beste kan worden ingericht. Dan gaat het ook over reistijden, kosten, reizigersstromen en de ligging van haltes.
Wel is in het ontwerp van het nieuwe busstation bij Station Heerhugowaard alvast ruimte gereserveerd voor extra haltes, mocht lijn 160 in de toekomst alsnog via het station gaan rijden.
De provincie heeft een duidelijke onderbouwing voor de huidige route. Vanuit regionaal perspectief is die goed te volgen. Maar vanaf de bushalte in De Draai ziet de wereld er soms net iets anders uit. De auto blijft er toch een aantrekkelijk alternatief.