De officiële erkenning van het Alkmaarse slavernijverleden door burgemeester Anja Schouten is goed geland bij de betrokken gemeenschappen. Toch plaatst de klankbordgroep, die het onderzoek naar dit verleden nauwlettend begeleidde, een belangrijke kanttekening bij de koers van het stadsbestuur. Waar het college formele excuses afwijst, ziet de klankbordgroep een ‘sorry’ in de toekomst juist als een zeer logische en noodzakelijke vervolgstap.
Afgelopen zondag sprak burgemeester Anja Schouten in de Grote Kerk historische woorden uit. Namens het college erkende zij formeel dat het vroegere stadsbestuur en inwoners van Alkmaar betrokken waren bij kolonialisme, mensenhandel en slavernij, en dat de gevolgen daarvan nog altijd doorwerken. (tekst gaat verder onder de foto)
Voor de klankbordgroep Slavernijverleden Alkmaar, bestaande uit inwoners en vertegenwoordigers van diverse organisaties, zijn deze woorden inmiddels ingedaald. De leden vervulden een voorname rol bij het historische onderzoek dat in opdracht van het Regionaal Archief werd verricht.
De klankbordgroep laat aan Streekstad Centraal weten dat zij blij zijn dat de gemeente de tijd heeft genomen om het onderzoek in de stad te laten landen. De afgelopen weken is er via dialoogtafels ruimte gemaakt voor gesprekken met inwoners.
Dit is de start van een zorgvuldig proces dat hard nodig is. Dat blijkt wel uit de vele online reacties, waaruit volgens de klankbordgroep “vaak nog veel onwetendheid en onbegrip blijkt”. De uitgesproken erkenning ligt volgens hen in lijn met dit gevoelige proces en is ‘een mooie eerste stap’.
Toch is er een duidelijk verschil in opvatting tussen de gemeente en de gemeenschap als het gaat om formele excuses. Wethouder Gijsbert van Iterson Scholten gaf eerder in de pers aan dat het college bewust niet voor excuses kiest, omdat dit ‘polariserend’ zou kunnen werken en soms ‘leeg’ kan aanvoelen. Ook klankbordgroeplid Henk Heilbron leek die lijn in een eerste reactie persoonlijk te steunen door te stellen dat excuses ‘geen moetje’ zijn.
De klankbordgroep benadrukt dat zij formele excuses op termijn als een logische vervolgstap ziet, en kan daarmee het ontstane beeld niet bevestigen dat binnen de gemeenschap geen behoefte aan excuses bestaat.
“Ondanks dat de klankbordgroep in haar aanbevelingsbrief niet om excuses heeft gevraagd, hopen de leden wel dat de volgende stap naar formele excuses voor de gemeente op enig moment in dit proces een logische is en andere steden hierin gaat volgen”, stelt de klankbordgroep.
Volgens de groep is de optelsom helder: “Als een beladen verleden goed is onderzocht en vervolgens wordt erkend, dan is de stap naar excuses logisch”. Niet om er definitief een punt achter te zetten of als verplichte formaliteit, maar juist “om met alle Alkmaarders samen op gelijkwaardige en respectvolle wijze verder te kunnen voor een sterkere stad”. (tekst gaat verder onder de foto)
De rol van Alkmaar bij het slavernijverleden viel niet meer te ontkennen na een studie die in maart werd gepresenteerd. (foto: Streekstad Centraal)
De klankbordgroep toont zich constructief. Zij zijn tevreden dat de gemeente enkele adviezen heeft overgenomen voor het vervolg. De in het nieuwe coalitieakkoord opgenomen ‘focusagenda koloniaal slavernijverleden’, waarin de gemeente samen met inwoners het vervolg wil bepalen, noemt de groep een “goed vertrekpunt voor dit doorlopende proces”.
Voor de klankbordgroep is het werk dan ook verre van klaar. Zij hopen op een veel bredere kennisdeling in en buiten het onderwijs. Dat gesprek mag volgens hen niet alleen gaan over de trans-Atlantische slavernij van Afrikaanse en oorspronkelijke bewoners, maar moet nadrukkelijk ook de gedwongen tewerkstelling van contractarbeiders uit India, Java en China omvatten.
Dat dit geen verleden tijd is, onderstrepen de vertegenwoordigers nogmaals. De rijkdom die Alkmaar ten koste van anderen vergaarde, heeft een lange schaduw geworpen. “Dit toont zich in kansenongelijkheid, economische en sociale verschillen, discriminatie en racisme”, besluit de klankbordgroep. “Er is nog veel werk te doen”.