Het ziekteverzuim onder gemeenteambtenaren bereikte in 2025 landelijk het hoogste punt in ruim twintig jaar tijd, met een gemiddelde van 7,1 procent. Achter deze abstracte cijfers schuilen mensen van vlees en bloed, die steeds vaker langdurig uitvallen door een combinatie van hoge werkdruk en ingrijpende privéomstandigheden.
Voor Streekstad Centraal was dit landelijke nieuws de aanleiding om de thermometer in de eigen regio te steken. Hoe staat het met de gezondheid en werkdruk van onze lokale ambtenaren? Die vraag werd vorige week gesteld aan Alkmaar, Dijk en Waard en de ambtelijke organisatie BUCH.
Het antwoord op die vraag blijkt minder makkelijk boven water te krijgen dan gedacht. Terwijl Alkmaar en Dijk en Waard snel openheid van zaken konden geven, is de werkorganisatie BUCH (voor Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo) na een week nog steeds op zoek naar de juiste getallen. (tekst gaat verder onder de foto)
Eerst Alkmaar. Wanneer we kijken naar de actuele cijfers over 2026, zien we dat Alkmaar de landelijke trend volgt. Het verzuimpercentage is daar opgelopen naar 7,2 procent, een voelbare stijging ten opzichte van de 6,6 procent die vorig jaar werd gescoord.
Hiermee ligt Alkmaar net iets boven het toch al historisch hoge landelijke gemiddelde. Dit betekent in de praktijk dat de overgebleven collega’s harder moeten lopen om de dienstverlening voor de inwoners op peil te houden.
Een opvallend positiever geluid klinkt er vanuit het gemeentehuis van Dijk en Waard. Daar lijkt de ambtelijke organisatie de werkdruk een stuk beter te kunnen dragen. Het totale ziekteverzuim over 2025 bleef daar steken op 5,39 procent. In de eerste drie maanden van 2026 liep dat op naar circa 7%, maar dat kan ook met de jaarlijkse griepepidemie te maken hebben. In april daalt het alweer naar iets meer dan 6%.
Daarmee presteert Dijk en Waard aanzienlijk beter dan het landelijke gemiddelde. Ook de meldingsfrequentie – het aantal keer dat een medewerker zich gemiddeld per jaar ziek meldt – in Dijk en Waard met 0,88 minder dan één keer per jaar en daarmee relatief gunstig te noemen. (tekst gaat verder onder de foto)
Waar de cijfers in Alkmaar en Dijk en Waard vrij snel beschikbaar waren, bleek het opvragen van deze basisgegevens bij de werkorganisatie BUCH (de ambtelijke motor achter de gemeenten Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo) ingewikkelder. Zelfs na enkele dagen speuren, kan de BUCH de actuele verzuimcijfers van het eigen personeel nog niet leveren.
De vragen werden vorige week gesteld, maar de woordvoerster liet woensdag weten nog steeds bezig te zijn met het verzamelen van de data. “Ik hoop aan het eind van de week met een inhoudelijke reactie te kunnen komen.”
Bij gebrek aan actuele cijfers over 2025 of 2026 moeten we de blik richten op de laatst bekende gegevens: de jaarstukken over 2024. In dat jaar leek de BUCH nog op de goede weg; het verzuim daalde toen licht van 6,62 procent naar 6,14 procent. De organisatie was zich duidelijk bewust van de kwetsbaarheid van haar medewerkers.
Om de fitheid van de organisatie te versterken, werd er destijds een speciale verzuimadviseur ingezet en was de ambitie om het verzuim in 2025 verder terug te dringen naar 5,5 procent. Of ze die ambitieuze doelstelling in 2025 hebben weten vast te houden te midden van de landelijke verzuimgolf, is door het uitblijven van de cijfers onbekend. (tekst gaat verder onder de foto)
Wat de jaarstukken over 2024 echter ook pijnlijk blootleggen, is de financiële en menselijke tol van zieke collega’s. Omdat het bestuur van de BUCH ervoor had gekozen geen financiële buffer (voorziening) op te bouwen voor de opvang van ziek personeel, liepen de extra kosten voor het inhuren van vervangers via nacalculatie op tot bijna 1,6 miljoen euro. Bovendien wees de organisatie al in 2024 op een hoge werkdruk en langdurige uitval (waarbij werknemers in WIA-trajecten belanden) die zwaar drukken op de teams.
De harde landelijke cijfers tonen aan dat het werk bij gemeenten -van burgerzaken of groenvoorziening tot complexe ruimtelijke projecten- steeds vaker vertraging oploopt doordat vacatures openstaan en medewerkers overbelast raken. Terwijl Dijk en Waard een veilige haven lijkt en Alkmaar weer eens de gemiddelde middelgrote gemeente blijkt te zijn, wachten de inwoners en gemeenteraden van de BUCH nog altijd op het antwoord op die ene belangrijke vraag: hoe gaat het nu écht met de mensen die deze gemeenten draaiende moeten houden?