Een boswachter. Die loopt de hele dag door het bos. Toch? Nou, nee dus. Achter de zichtbare wereld van afgesloten wandelpaden, gekapte bomen en rustgebieden schuilt een andere wereld, die van lastige keuzes. Hoe houd je de natuur gezond én geef je bezoekers de ruimte om ervan te genieten? Tijdens de internationale Dag van de Boswachter – afgelopen vrijdag – zetten boswachters van de Schoorlse Duinen daarom letterlijk de deuren open.
En de belangstelling is groot. Van alle locaties was de excursie in de Schoorlse Duinen als eerste volledig volgeboekt. Dat verbaast boswachter Denise niet. “Het is de eerste keer dat wij meedoen met deze dag”, vertelt ze. “We merken dat heel veel mensen vragen hebben over hoe het is om boswachter te zijn. Ze willen een keer meelopen of gewoon even bellen. Dat is natuurlijk hartstikke leuk, maar daar hebben we het vaak te druk voor. Door vandaag de mensen mee te nemen hopen we al die vragen in één keer te kunnen beantwoorden.”
Nog voordat de wandeling begint, wordt direct een hardnekkig misverstand uit de wereld geholpen. “Mensen denken dat er maar één soort boswachter is”, vertelt boswachter Mikal. “Maar tegenwoordig zijn er verschillende specialisaties.” Binnen Staatsbosbeheer zijn er boswachters Beheer, boswachters Ecologie en boswachters Publiek. Daarnaast zijn er boswachters met boa-bevoegdheid die mogen opsporen en bekeuren. (tekst gaat door onder de foto)
Boswachters Ecologie richten zich op planten, dieren en biodiversiteit. Boswachters Beheer vertalen dat naar de inrichting van het gebied. Boswachters Publiek vormen vervolgens de schakel tussen de natuur en bezoekers. Mikal, Denise en Yvonne zijn boswachter Publiek. “Wij houden ons bezig met alles wat met bezoekers te maken heeft”, legt Mikal uit. “Van communicatie tot uitleggen waarom ergens werkzaamheden plaatsvinden of waarom bepaalde regels gelden.”
“We zetten vandaag telkens een andere bril van een boswachter op”, vertelt Denise. Op de ene plek kijken ze als boswachter Ecologie naar het gebied, even later als boswachter Beheer en daarna als boswachter Publiek. Zo leren bezoekers dat één plek door drie verschillende boswachters heel anders bekeken kan worden. Want juist in de Schoorlse Duinen komen natuur en recreatie voortdurend met elkaar in aanraking. “Bescherm wat je bewondert”, zegt Mikal. “Maar door het te bewonderen kun je het soms ook verpesten.” (tekst gaat door onder de foto)
Het is precies de uitdaging waar de boswachters dagelijks mee bezig zijn. “De grootste uitdaging is om alles in goede banen te leiden”, vertelt Denise. “Rust en recreatie moeten allebei een plek krijgen. Dat kan heel goed samengaan, maar het wordt in dit gebied steeds drukker. Dan moet je goed nadenken over hoe je het gebied inricht.”
Daarom zijn delen van de Schoorlse Duinen opgedeeld in verschillende zones. Sommige paden zijn bedoeld voor wandelaars, andere voor fietsers of ruiters. Daarnaast zijn er rustgebieden waar dieren zo min mogelijk worden verstoord. “Bezoekers hebben daar zelf ook een aandeel in”, zegt Denise. “Als iedereen zich aan die afspraken houdt, kan het prima naast elkaar bestaan.”
Tijdens de wandeling komen ook actuele onderwerpen aan bod. Zo zorgde het plan voor een nieuwe fietsroute door de Schoorlse Duinen onlangs voor kritiek van de Fietsersbond. Voor de boswachters zijn dat precies de dilemma’s waar zij dagelijks mee te maken hebben: hoe geef je bezoekers de ruimte om van het gebied te genieten, zonder dat de natuur daaronder lijdt? (tekst gaat door onder de foto)
Onderweg kruipen de deelnemers zelf in de huid van een boswachter. Er wordt druk overlegd, getwijfeld en gediscussieerd vóórdat de boswachters uitleggen waarom zij uiteindelijk welke keuze zouden maken. Zo ontdekken ze dat achter vrijwel iedere maatregel een uitgebreid proces schuilgaat.
De drie boswachters vertellen ook hoe hun werkdagen er werkelijk uitzien. En die blijken heel anders dan veel bezoekers verwachten. “Het werk van een boswachter is veel anders dan mensen denken”, zegt Denise. “Het is niet zo dat we de hele dag lekker door het bos lopen. Sterker nog: hoe hoger je in de organisatie komt, hoe meer tijd je achter een bureau doorbrengt.” (tekst gaat door onder de foto)
Natuurlijk komt ook de voorgenomen sluiting van het Buitencentrum Schoorlse Duinen tijdens de wandeling ter sprake. Bezoekers vragen zich af wat dat betekent voor excursies, educatie en vrijwilligerswerk. De boswachters kunnen daar nog geen duidelijk antwoord op geven. Zolang er geen besluit is genomen over de toekomst van het Buitencentrum, blijft ook onduidelijk hoe dat er straks uit gaat zien. “Het enige wat nu kan worden gedaan, is de petitie tekenen als protest tegen de sluiting“, zegt Yvonne.
De boswachters laten zien dat achter iedere klus veel voorbereiding schuilgaat. “Voordat er ergens werkzaamheden beginnen, moeten we alles regelen. Van borden en omleidingen tot het controleren of het gebied daarna weer veilig is. Dat zien bezoekers vaak niet, maar daar gaat heel veel tijd in zitten.”
Die afwisseling maakt het werk bijzonder. “Soms mag ik met een hele gave auto de duinen in voor werkzaamheden, maar eigenlijk is het juist die combinatie van allerlei verschillende taken die dit werk zo leuk maakt.” (tekst gaat door onder de foto)
Opvallend genoeg droomde geen van de drie boswachters al van jongs af aan van dit vak. Mikal ontdekte het tijdens een stage. Denise werkte jarenlang in de zorg en Yvonne was fysiotherapeut. Hun verschillende achtergronden verrassen veel deelnemers.
“Ik wist helemaal niet dat er zoveel verschillende mogelijkheden waren”, zegt een deelneemster. “Vroeger had ik het verkeerde vakkenpakket en dacht ik dat het daardoor onmogelijk was.” Een andere deelnemer knikt instemmend. “Ik koos destijds voor rechten in plaats van biologie. Achteraf denk ik nu wel: jammer.”
Na ruim twee uur wandelen keert de groep terug naar de werkschuur. Onderweg zijn tientallen vragen gesteld over natuurbeheer, opleidingen, vrijwilligerswerk en het dagelijks werk van een boswachter.
Precies waar de dag volgens Denise voor bedoeld was. “We wilden mensen laten zien wat er allemaal achter ons werk schuilgaat en waarom we bepaalde keuzes maken”, zegt ze. “Ik denk dat dat vandaag goed is gelukt.” En de toekomst? De boswachters hoeven er niet lang over te denken. “Volgend jaar weer.”