Het is een goede journalistieke gewoonte, waar meestal geen artikel van komt: even de verslagen doornemen van de stembureaus. “Misschien zit er wat leuks tussen”, is dan de afweging. Met dan na bijna iedere verkiezing weer de conclusie: het bleef bij klachten over drempels en lampjes die het niet goed deden.
Dat was ook bij de verkiezingen van woensdag 18 maart wel het overheersende beeld. Dat zijn overigens wél klachten die de medewerkers van de stembureaus serieus nemen. Het is belangrijk dat iedereen die dat wil, ook kan gaan stemmen, ook mensen met een rolstoel of scootmobiel.
Een drempeltje dat te hoog is, zoals opgetekend in de gymzaal aan de Geul in de Heerhugowaardse Rivierenwijk, leidt dan ook meteen tot ingrijpen: “Gemeente gebeld om drempel te verlagen.” (tekst gaat door onder de foto)
Boven stembureau De Alkenhorst hing op de verkiezingsdag een spandoek (foto: archief)
In Alkmaar merkte iemand op dat op het kandidatenformulier staat vermeld dat er een lampje of vergrootglas beschikbaar is voor blinden en slechtzienden. Dat is voor die laatste groep zeker nuttig om te weten, maar wie echt blind is, heeft niets aan deze hulpmiddelen. Ook zo’n klacht wordt keurig genoteerd.
Andere klachten betreffen politieke uitingen, die in het stemlokaal niet zijn toegestaan. Maar wat als de buren boven stembureau De Alkenhorst in Alkmaar een groot spandoek van GroenLinks-PvdA hebben hangen? Het stembureau noteerde de klachten, maar kon er verder niet heel veel aan doen. Privéterrein. GroenLinks-PvdA werd wel de grootste in de Alkenhorst met 194 stemmen.
Maar dan dat ene stembureau in Oterleek, in De Woeste Hoeve: “Kiezer liet hond los in het stembureau”, begint het nog droogjes. Mag eigenlijk niet, dus niet gek om dát terug te lezen in het verslag. Het gaat alleen net even anders verder: “Hond rende via open deur naar buiten en heeft kip van de buren doodgebeten.” Dat was toch niet nodig geweest – maar er kwam dus voor één keer wel een artikeltje van. (Hoofdfoto: is illustratief van Streekstad Centraal, de keurig aangelijnde hond Dorus in het stemburo is niet de verdachte viervoeter in Oterleek)
Onder een stralende lentezon weten op de verkiezingsdag opvallend veel mensen de weg te vinden naar het Kruithuisje in Alkmaar. Het kleine en stokoude gebouwtje – slechts vijf bij vijf meter groot – is het kleinste stembureau van Nederland. En dat maakt het stemmen wel een stuk bijzonderder. “Het is zo echt een uitje!”
Waar veel kiezers hun stem uit gemak uitbrengen in een gymzaal of buurthuis om de hoek, kiezen sommigen er bewust voor om nét dat stukje verder te lopen. Niet omdat het moet, maar omdat het kan. “Dit is gewoon veel leuker”, zegt een man die bij het Kruithuisje op het Clarissenbolwerk komt stemmen. (tekst gaat door onder de foto)
Deze gemeenteraadsverkiezingen mocht het Kruithuisje in Alkmaar zich het kleinste stemlokaal van Nederland noemen. (foto: Streekstad Centraal)
“Ik zoek eigenlijk altijd wel een locatie die wat specialer is dan een gymzaal”, zegt hij. “Dat is zo standaard.” Het Kruithuisje was voor hem dan ook een logische keuze. “Dit is gewoon een heel bijzondere plek. En het is de eerste, en misschien wel de laatste keer dat je hier kunt stemmen. Als het dan ook nog eens het kleinste stembureau van Nederland is, dan ga ik dat niet aan me voorbij laten gaan.”
Volgens hem verandert dat ook de ervaring. “Zo wordt het echt een uitje. Je gaat er echt even voor op pad, in plaats van dat je snel ergens naar binnen loopt en weer weg bent.”
Een andere stemmer is het daar helemaal mee eens. “Het is lekker weer, dus even wat verder lopen is helemaal niet erg”, zegt de man. “En als je dan ook nog eens op zo’n plek je stem uit kan brengen, is dat alleen maar mooi.” (tekst gaat door onder de foto)
Voor hond Dorus is er van alles te zien – maar stemmen is er voor hem niet bij. (foto: Streekstad Centraal)
Volgens de mannen helpen dit soort initiatieven ook om meer mensen naar de stembus te krijgen. “Stemmen is belangrijk, maar het moet ook een beetje aantrekkelijk zijn. Vooral voor jongeren. Zoiets als dit maakt het gewoon leuker om te gaan.”
Binnen in het kleine Kruithuisje is het ondertussen een komen en gaan van mensen. De ruimte is krap, maar alles past precies: een stemhokje, een tafel en genoeg plek voor kiezers om hun stem uit te brengen. Ook voor eigenaar Gijs Scholtus is het een bijzonder moment. (tekst gaat door onder de foto)
Het stemmen was voor veel kiezers onderdeel van het vaste rondje met de hond. (foto: Streekstad Centraal)
“Ik vind het ontzettend leuk dat de gemeente uitgerekend het Kruithuisje heeft aangewezen als stemlokaal”, vertelt Scholtus vol trots aan Streekstad Centraal. “Het is echt een eer dat wij zijn uitgekozen.”
Hij maakt er meteen een gastvrije dag van. “Ik ben gewoon open vandaag, dus de mensen die komen stemmen mogen ook even een kijkje nemen bij de expositie. En als er tijd is, maak ik met alle liefde koffie voor ze.”
De animo is groot. “Er zijn nu al meer dan honderd mensen gekomen om te stemmen, dus we hebben al even gejuicht”, zegt Scholtus lachend. “Het is gewoon helemaal fantastisch, echt top.”
Stemmen: veel mensen doen dat in een buurthuis, of een gymzaal. Voor wie het decor wel wat mooier mag, openden in Dijk en Waard ook bijzondere locaties hun deuren. Eén daarvan is het Hoogheemraadschap in Heerhugowaard, waar kiezers meteen wat kunnen leren over de geschiedenis van het waterbeheer.
Bezoekers bevinden zich daar letterlijk onder zeeniveau. Veel kiezers nemen na het stemmen nog even de tijd om rond te kijken. Het waterschap ontvangt die kiezers niet alleen voor hun stem, maar ook voor een rondgang langs een tentoonstelling over dijken, polders en de strijd tegen het water – langs het werk van het HHNK.
Het gebouw, dat kent iedere Heerhugowaarder wel, maar dan van buiten. Onder de indrukwekkende zwevende constructie staat woensdag het bekende gele bordje: stembureau. En dus stappen er de hele dag Heerhugowaarders naar binnen met stempas en paspoort op zak. (tekst gaat door onder de foto)
Na het stemmen kunnen de bezoekers van het hoogheemraadschap een kijkje nemen bij de tentoonstelling. (foto: Streekstad Centraal)
Ze komen ook wel bewust naar déze plek, bevestigen kiezers in gesprek met Streekstad Centraal. “Ik zag het in de krant en was meteen enthousiast. Daarom wilde ik hierheen,” zegt een vrouw die net haar stem heeft uitgebracht. “Normaal ga je snel naar een gymzaal in de buurt, maar dit is veel leuker.” Helemaal nieuw is het voor haar trouwens niet, ze is vaker in het gebouw te vinden en heeft zelfs een duidelijke favoriet binnen: “Die kaart van heel vroeger en het gouden wapen vind ik altijd prachtig. Als ik hier ben, ga ik daar echt even voor staan.”
Voor andere kiezers is de afweging om hiernaartoe te komen ook gewoon een praktische. Een vrouw die tegenover het gebouw woont, maakt van de gelegenheid gebruik om twee dingen te combineren. “Normaal loop ik hier wel eens doorheen, omdat ik anders helemaal om moet lopen,” legt ze uit. “Nu kon ik meteen even stemmen en daarna de tentoonstelling bekijken. Dat maakt het wel makkelijk.”
Opvallend is dat meerdere bezoekers de inhoud van de tentoonstelling noemen als reden om hier te komen stemmen. Een vrouw die speciaal naar het Hoogheemraadschap gekomen is, benadrukt hoe belangrijk zij dat historische verhaal vindt: “De geschiedenis van dit gebied is zó belangrijk voor Nederland,” vertelt ze. “De polder, de dijken, het waterbeheer – dat is wie we zijn. Daar zou op school echt meer aandacht voor moeten komen.” (tekst gaat door onder de foto)
Een enthousiaste historicus van het hoogheemraadschap vertelde over de geschiedenis van het water in Nederland. (foto: Streekstad Centraal)
Ook een andere bezoeker kwam bewust naar het Hoogheemraadschap. “Ik vind het belangrijk dat kinderen en jongeren de geschiedenis van dit gebied kennen,” zegt ze. Voor haar speelt het doorgeven van kennis een grote rol. “Die geschiedenis moet blijven leven. Daarom wilde ik hier vandaag een kijkje nemen. Ik was hier nog nooit geweest, maar het is echt een prachtig gebouw.”
De bijzondere stemlocatie laat zien dat stemmen meer kan zijn dan een praktische handeling. Door het te combineren met erfgoed en educatie krijgt het moment een extra betekenis. Waar de ene kiezer vooral komt voor gemak, kiest de ander juist bewust voor beleving. In het Hoogheemraadschap komt dat samen: stemmen op 2,49 meter onder zeeniveau, midden in het verhaal van hoe Nederland al eeuwenlang het water de baas blijft.
In Alkmaar is in de nacht van dinsdag op woensdag bijzonder gestemd in een speciaal geopend stembureau in het Stedelijk Museum. Tientallen mensen verzamelden zich rond middernacht om als eersten hun stem uit te brengen voor de gemeenteraadsverkiezingen.
Onder hen was de net achttien geworden Liz Touber. Zij werd bij binnenkomst toegezongen en kreeg een cadeautje van burgemeester Anja Schouten. Kort daarna bracht ze haar allereerste stem uit. “Echt heel gaaf”, glundert ze.
Al vóór middernacht stond er een rij voor het stembureau, dat speciaal twee uur ’s nachts geopend was. Bezoekers konden na het stemmen ook gratis de tentoonstelling Alkmaar in Beeld bekijken.
“Het is heel bijzonder, zo midden in de nacht”, zegt een Alkmaarse kiezer die zijn tijd neemt voor zijn nachtelijk museumbezoek. Hij hoopt dat dit soort acties helpen om de opkomst te bevorderen. “Elk goed idee dat meer mensen trekt om te stemmen is welkom”, antwoordt hij als hem om een reactie wordt gevraagd door NH, mediapartner van Streekstad Centraal.
Liz twijfelde vooraf nog even of ze zou gaan stemmen. “Maar goed, toen dacht ik: ‘waarom zou ik het ook niet doen?’. En nu ik deze kans kreeg met de burgemeester erbij dacht ik: ‘nu moet ik wel!’”, lacht ze.
Burgemeester Anja Schouten benadrukt het belang van stemmen. “Eigenlijk begrijp ik er niks van dat de opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen altijd lager is. Het is zo makkelijk om in contact te komen met raadsleden die verkiesbaar zijn. Het gaat over zaken die dicht bij huis zijn. Kom stemmen, dan maak je de gemeente nog mooier.”
Wie de verkiezingsprogramma’s van 2022 naast de uiteindelijke politieke resultaten in Alkmaar legt, ziet een opmerkelijk contrast. De politieke arena beloofde destijds vuurwerk en fundamentele keuzes over de toekomst van de stad, maar de Alkmaarder kreeg de afgelopen jaren uiteindelijk vooral ‘zacht bestuur’ en compromissen.
Om te begrijpen waarom de scherpe randjes gedurende deze bestuursperiode overal vanaf zijn gevijld, is het cruciaal om niet slechts naar de eindstreep te kijken, maar naar de politieke aardverschuiving die de stad halverwege de rit verlamde. De opvallende drang naar rust en harmonie in het huidige stadhuis is namelijk geen onverklaarbaar gebrek aan visie, maar een direct overlevingsmechanisme na de traumatische val van de eerste coalitie. (tekst gaat verder onder de foto)
18 maart sluiten de stembureaus bij de verkiezingen voor de volgende raadsperiode 2026-2030. (foto: Streekstad Centraal)
De bestuursperiode begon in 2022 wel degelijk met een stevig ideologisch fundament. Na de stembusgang nam in eerste instantie een overwegend progressief blok de leiding. Dit eerste college schuwde de grote woorden en harde kaders niet. Er lagen ambitieuze plannen voor verregaande vergroening, een onbuigzame eis van dertig procent sociale huur bij nieuwbouw en een visie waarin de overheid resoluut de ruimtelijke regie in de stad zou pakken.
Dit eerste stadsbestuur liep echter stuk op precies die scherpe politieke principes. De vastgelopen asielopvang en de voortrekspositie bij de huisvesting van statushouders bleken een onoverbrugbare splijtzwam, waarna de coalitie voortijdig en met een ongekende bestuurlijke botsing klapte.
Uit de as van deze crisis trad de ‘Alkmaarse Stad en Landcoalitie’ aan, een nieuw bestuur waarin behoudendere partijen als de VVD en OPA stevig de macht naar zich toetrokken. Om een nieuwe politieke implosie koste wat kost te voorkomen, koos deze nieuwe samenstelling bewust voor een wezenlijk andere bestuursstijl. Scherpe campagnestandpunten werden in hoog tempo ingeruild voor voorzichtige polderoplossingen. (tekst gaat verder onder de foto)
De handtekeningen worden in 2023 gezet onder de ‘Stad en Land Coalitie’. (foto: aangeleverd)
Waar de VVD en OPA tijdens de verkiezingen nog spraken over strenge regels en duidelijke grenzen rondom integratie en de bijstand, werden die harde teksten in het nieuwe akkoord geruisloos afgezwakt tot milde formuleringen over begeleiding en ondersteuning.
Vergaande klimaatmaatregelen en ruimtelijke dromen sneuvelden eveneens; de nieuwe coalitie streek de plooien glad door sociale bouweisen te halveren en nadrukkelijk het midden op te zoeken. Alles was erop gericht om te deëscaleren: een compromis had voortaan in Alkmaar altijd de voorkeur boven een botsing. (tekst gaat verder onder de foto)
De hedendaagse Alkmaarse politieke cultuur lijkt zich de spreuk van Lucebert eigen te hebben gemaakt. (foto: Streekstad Centraal)
Te midden van deze ideologische pacificatie zocht de politiek wel nadrukkelijk naar veilig terrein om successen te boeken, wat vooral resulteerde in lovenswaardige pogingen om dichter bij de inwoner te gaan staan. Hierin vonden de partijen elkaar moeiteloos.
Met de introductie van een initiatievenloket en zogeheten ‘groene golfambtenaren’ probeert de gemeente de bureaucratie voor de inwoner daadwerkelijk te verminderen en meer mee te denken. Ook projecten zoals ‘Wijk aan Zet’, waarbij bewoners zelf budget krijgen om plannen voor hun buurt uit te voeren, zijn tastbare en positieve resultaten van deze bestuurlijke verzoening.
Zelfs het in de campagne veelbesproken raadgevend referendum werd ingevoerd en daadwerkelijk in de praktijk gebracht. Dat dit referendum uiteindelijk over het relatief veilige en overzichtelijke onderwerp ‘vuurwerk’ ging, is echter eveneens symptomatisch voor de voorzichtige koers van dit college. Het laat de legitieme vraag open of het Alkmaarse bestuur een dergelijk instrument ook durft in te zetten wanneer het om écht politiek gevoelige en ruimtelijk complexe besluitvorming gaat. (tekst gaat verder onder de foto)
Het referendum voor of tegen een vuurwerkverbod was een veilig onderwerp voor de gemeenteraad. (foto: NH Media)
Het bestuurlijke landschap in Alkmaar is door deze accentverschuiving uiteindelijk uiterst rustig en voorspelbaar geworden. Er zijn in de tweede helft van de periode geen grote coalitieruzies meer geweest en wethouders bleven zonder politieke incidenten op hun post, als we het aftreden van wethouder Epskamp na een lang ziekteverlof en een minder fraaie rol bij zijn partij-financiën even buiten beschouwing laten.
Dat bewijst ontegenzeggelijk dat de pragmatische samenwerking na een roerige start functioneert. Maar rust is niet automatisch sterk bestuur. Voor de inwoner betekent dit namelijk tegelijkertijd dat de écht grote keuzes stelselmatig vooruit worden geschoven. (tekst gaat door onder de foto)
Woningbouw staat bij iedereen hoog op de agenda, maar het schiet niet op. (foto: Streekstad Centraal)
Een stad die flink groeit, worstelt met woningnood en zich moet voorbereiden op grote financiële tekorten vanuit het Rijk, eist vroeg of laat meer dan alleen voorzichtigheid en stabiliteit. De belofte in 2022 was een slagvaardig bestuur dat dichter bij de inwoners staat, maar de praktijk in Alkmaar wees keihard uit: wie na een politieke breuk uit lijfsbehoud iedereen tevreden wil houden, mist uiteindelijk politieke lef. Als je iedereen tevreden wil houden, maak je zelden een scherpe keuze.
De strandafgang in Castricum aan Zee was hard aan een opknapbeurt toe. Die is in de afgelopen paar maanden uitgevoerd en maandag was het tijd voor de officiële heropening. De eer was aan wethouder Roel Beems en twee jonge meisjes, in bijzijn van inwoners, ondernemers en wat bezoekers.
Met de vernieuwing van de strandafgang is een project van ruim een jaar afgerond. Vorig jaar van januari tot medio april werd het plateau bovenaan onder handen genomen met onder andere nieuwe bestrating, een lange stenen bank, ronde plantsoentjes, een speeltoestel, een drinkwatertappunt en het kunstwerk Octopus.
De betonplaten van de strandafgang waren verouderd en werden door de jaren heen aan één kant steeds meer geclaimd door het duin. Het pad bestaat nu uit betonplaten met groeven in een golfpatroon, vier rijen breed, en de helling is niet alleen breder maar ook wat flauwer gemaakt.
Om te voorkomen dat het duin opnieuw oprukt is een blauw, golvend muurtje geplaatst. Halverwege zijn banken neergezet. Het hele project is uitgevoerd door GP Groot, met elektrische voertuigen. (tekst gaat verder onder de foto)
Ook aan de kinderen is gedacht bij de nieuwe strandopgang in Castricum, zij kunnen zich vermaken met een heuse octopus .(foto: Gemeente Castricum)
“Het strand is voor velen een belangrijke plek van ontspanning, natuur en ontmoeting. Een plek waar herinneringen worden gemaakt, generaties samenkomen en waar we heel trots op mogen zijn”, zei wethouder Roel Beems tijdens de officiële heropening.
“We hebben de toegang tot het strand beter en fraaier gemaakt. De looprichtingen zijn duidelijker, er is veel zitruimte bijgekomen, de beplanting komt langzaam op gang, het beloofde speeltoestel staat er en het kunstwerk Octopus van lokale makers heeft zijn plek gekregen.”
Die octopus van het lokale kunstenaarstrio CAKtwo speelde een centrale rol in de heropening. Twee kinderen mochten jet kunstwerk, deels gemaakt van wapeningsstaal, dopen met emmertjes zeewater. Daarna knipte wethouder Roel Beems, zoals dat traditioneel gaat, een lint door. (tekst gaat verder onder de foto)
Wethouder Roel Beems knipt, volgens traditie, een lint door voor de officiële heropening van de Castricumse strandopgang. (foto: Gemeente Castricum)
Nog even en dan is het strand van Castricum nog een stukje fijner en mooier. De paviljoens Deining en Club Zand worden nieuw gebouwd. Deining opent volgende maand, en Zand 2.0 krijgt al aardig vorm. (foto’s: Gemeente Castricum)
Dijk en Waard bestaat nog maar een paar jaar. De fusie tussen Heerhugowaard en Langedijk moest zorgen voor een sterker bestuur: groter, slagvaardiger en beter in staat om moeilijke keuzes te maken. Met het eerste college van DOP, Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard en de VVD leek er een stabiele meerderheid te zijn om dat vorm te geven. Maar dat college viel eind 2022.
Daarna werd een nieuwe coalitie gevormd met DOP, Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard, GroenLinks, PvdA en ChristenUnie. In het nieuwe coalitieakkoord “Thuis in Dijk en Waard” blijft de algemene koers grotendeels hetzelfde: een stabiel bestuur dat stap voor stap werkt aan verbetering van de gemeente. (tekst gaat verder onder de foto)
De gemeenteraad van Dijk en Waard zag sinds januari 2021 een burgemeesterswissel en aardig wat wethouders vertrekken. (foto: Streekstad Centraal)
Aan het einde van de bestuursperiode oogt het bestuur rustig. Grote bestuurlijke crises zijn uitgebleven en de coalitie blijft overeind. Maar achter die rust schuilt ook een andere vraag: worden er eigenlijk wel duidelijke keuzes gemaakt?
Wat opvalt is dat het bestuur vaak kiest voor de middenweg. Op vrijwel elk dossier – wonen, zorg, mobiliteit, duurzaamheid – wordt vooruitgang beloofd. Meer woningen, betere zorg, betere bereikbaarheid, een duurzamere gemeente. In het coalitieakkoord is daar voor vrijwel ieder onderwerp wel een paragraaf voor te vinden. De richting is duidelijk: vooruit, verbeteren en investeren. (tekst gaat door onder de foto)
Het gemeentehuis in Heerhugowaard. (foto: Streekstad Centraal)
Maar richting is iets anders dan keuzes. Veel plannen zijn bewust ruim geformuleerd. Er wordt gesproken over “balans”, “overleg” en “stap voor stap”. Dat klinkt redelijk, maar het maakt beleid ook minder scherp. Veel besluiten worden vaak eerst onderzocht of verder uitgewerkt voordat er echt knopen worden doorgehakt.
In het tweede coalitieakkoord zie je wel een iets andere nadruk. Partijen als GroenLinks, PvdA en ChristenUnie leggen meer nadruk op samenwerking met inwoners, transparantie en participatie. Bestuur moet volgens hen dichter bij inwoners staan en meer samen met de samenleving worden vormgegeven.
Tegelijkertijd blijft ook in dit akkoord de bestuursstijl vooral gericht op stabiliteit en consensus. Dat betekent dat bij politieke verschillen vaak wordt gezocht naar compromissen. (tekst gaat door onder de foto)
Ondanks protesten van enkele bewoners hield Dijk en Waar het dorp Sint Pancras graag bij de gemeente. (foto: Streekstad Centraal)
Het resultaat is een bestuur zonder grote ruzies. Senioren Dijk en Waard legt de nadruk op zorg en ondersteuning. DOP benadrukt leefbaarheid en groen. Lokaal Dijk en Waard richt zich op praktische oplossingen en lokale invloed. GroenLinks, PvdA en ChristenUnie brengen daarnaast meer aandacht voor duurzaamheid, participatie en sociale thema’s, zoals het betrekken van inwoners bij plannen en meer aandacht voor welvaart.
Wanneer die ideeën botsen, wordt zelden één duidelijke richting gekozen. Meestal ontstaat een middenweg waar alle partijen mee kunnen leven. Dat houdt de coalitie bij elkaar, maar maakt het beleid soms minder uitgesproken. Voor inwoners is dat soms lastig te volgen. In verkiezingstijd klinken plannen vaak duidelijk, maar zodra het bestuur begint worden die plannen vaak zachter. Belofte wordt intentie. Richting wordt overleg.
Dijk en Waard staat er bestuurlijk niet slecht voor. Er wordt gekozen voor rust. Geen harde koers, maar kleine stappen. De vraag is alleen hoe lang dat werkt. Want hoe groter de problemen worden, hoe moeilijker het wordt om iedereen tevreden te houden. En dan komt er een moment waarop een gemeente toch moet kiezen.
De gemeente Alkmaar bevestigt dat er signalen zijn dat de verhuur van nieuwe woningen door woningcorporaties geen vanzelfsprekendheid is. De fractie van BAS had daar al zorgen over geuit. Woningen die zijn gereserveerd voor sociale verhuur, worden niet aangekocht door de corporaties en moeten dus mogelijk op een andere manier worden verhuurd.
Nederland kent een gereguleerde huurmarkt. Een deel van de woningen, ook nieuwbouwwoningen, wordt gereserveerd voor sociale huur. Zo zou er altijd aanbod moeten zijn van betaalbare woningen voor doelgroepen die dure koopwoningen of privéhuur niet op kunnen hoesten. Binnen de campagnes voor de komende verkiezingen is het een veel ingezet topic.
De praktijk is echter al jaren weerbarstig. Er is een tekort aan sociale huurwoningen, de wachtlijsten zijn lang. Tegelijk stijgen de prijzen van de andere woningen hard, waardoor er een gapende kloof is ontstaan op de woningmarkt. Iets wat landelijk speelt, en Alkmaar is er niet van uitgezonderd. (tekst gaat door onder de foto)
Gosse Postma van BAS zette de kwestie op de agenda (foto: Streekstad Centraal)
Alkmaar staat zelfs voor een grote woningbouwopgave. Daarbij geldt dat de gemeente een deel van de woningen voor sociale verhuur blijft reserveren, maar daarnaast bestaat er ook zoiets als ‘sociale koop’. Dat zijn koopwoningen die voor een verhoudingsgewijs laag bedrag in de verkoop gaan. Door een deel van de woningvoorraad toe te wijzen aan deze categorie komt het percentage sociale huur nog wat lager uit.
Het zijn er nu al flink wat minder dan sommige partijen willen, en die nieuwe socialehuurwoningen van Alkmaar komen óók nog eens niet bij de woningcorporaties terecht, signaleerde Gosse Postma van BAS. Die willen er om uiteenlopende redenen niet aan.
Het college erkent dat het probleem voorkomt: “De gemeente heeft bericht ontvangen van één ontwikkelaar dat de drie in Alkmaar actieve corporaties geen sociale-huurwoningen zullen afnemen in zijn project. Maar de gemeente ontvangt ook bredere signalen dat de afname van deze woningen door corporaties onder druk staat.” (tekst gaat door onder de foto)
Woningbouw in Alkmaar (foto: Streekstad Centraal)
De corporaties in de regio kunnen allerlei redenen hebben om van aankoop af te zien. Niet iedere woning voldoet automatisch aan alle eisen. In reactie op vragen van Streekstad Centraal, legt Woonwaard uit dat er ook financiële afwegingen meespelen.
“Het belangrijkste punt voor corporaties is het afschaffen van de vennootschapsbelasting door het rijk”, verklaart de woordvoerder van Woonwaard. “Dat zou onze investeringscapaciteit flink vergroten” – maar het is dus nog niet zo ver. Dat leidt er juist bij projecten door commerciële partijen toe dat corporaties afzien van aankoop. “Dit zijn voor corporaties relatief dure projecten. Daarnaast kan het natuurlijk voorkomen dat het aangeboden product de woningzoekenden van de corporaties niet past.”
Ook Kennemer Wonen benadrukt de financiële kant van het verhaal. Recent heeft deze corporaties woningen afgewezen, bevestigt de woordvoerder. “Reden hiervan was dat het betreffende product onvoldoende aansloot bij onze portefeuillestrategie, en dus de behoefte van woningzoekenden.”
Beide corporaties er wel op dat er voor de komende jaren toch heel wat op de rol staat, de corporaties zitten niet stil. “Vooralsnog geldt nog steeds dat de drie corporaties in Alkmaar tot en met 2030 nog circa 2.500 sociale huurwoningen opleveren. Vanaf 2031 zal de productie naar ongeveer 150 woningen per jaar gaan.” (tekst gaat door onder de foto)
Voorbeeld van een project van Woonwaard in de wijk PEN-dorp (beeld: aangeleverd)
In het nieuwe regeerakkoord is nu een eerste stap gezet naar afschaffing van de VPB. Het kabinet is voornemens de VPB met 20-25% te verlagen vanaf 2031. Het is weliswaar een eerste stap, maar deze stap is helaas onvoldoende om het grote tekort aan investeringscapaciteit te compenseren.
Alkmaar probeert waar nodig wel een bemiddelende rol te spelen. “Voor de gemeente is van belang dat ook in dit project het benodigde aandeel sociale-huur tot stand komt”, legt het college uit. De gemeente is dus in gesprek met de ontwikkelaar.
Maar daarmee is allesbehalve zeker dat de partijen er nog uitkomen. Dan blijven de woningen dus ‘over’, de corporaties kunnen voet bij stuk houden. “De uitkomst zou kunnen zijn dat de sociale-huurwoningen in beheer komen bij een particuliere verhuurder”, erkent het college.
De gemeente zal ook met de verschillende corporaties in gesprek gaan over de kwestie.
Op financieel vlak koos Alkmaar de afgelopen bestuursperiode ogenschijnlijk niet voor spektakel, maar voor geruststellende stabiliteit. Geen roekeloze financiële avonturen, en de breed gedragen belofte om de onroerendezaakbelasting (OZB) louter te corrigeren voor inflatie werd door de bank genomen keurig nagekomen.
Toch vertelt deze rustige oppervlakte absoluut niet het hele verhaal. Wie de begroting puur als een spreadsheet beoordeelt, mist de fundamentele politieke aardverschuiving die de financiële koers van de stad halverwege de rit ingrijpend heeft veranderd. De huidige financiële dynamiek is namelijk geen vastberaden langetermijnstrategie, maar eerder het logische gevolg van de val van het eerste Alkmaarse college en de daaropvolgende dreiging van bezuinigingen vanuit Den Haag.
Na de verkiezingen van 2022 startte een overwegend progressief blok met grootse ambities gericht op duurzaamheid en een stevig sociaal vangnet. Die expansiedrift kwam echter abrupt ten einde toen dit college viel en de ‘Alkmaarse Stad en Landcoalitie’ aantrad. Met de entree van partijen als de VVD en OPA in het centrum van de macht, veranderde de financiële doctrine fundamenteel naar het devies ‘spaarzaam waar het moet, ruimhartig waar het kan’. (tekst gaat verder onder de foto)
Wethouder Christian Schouten (D66) paste deze collegeperiode op de Alkmaarse schatkist. (foto: Streekstad Centraal)
Te midden van deze nieuwe, behoudende bestuurscultuur sneuvelden direct harde politieke beloftes. De VVD had richting de kiezer nog geëist dat tekorten in het peperdure sociaal domein uitsluitend binnen dat eigen begrotingsonderdeel opgelost moesten worden, maar in de praktijk accepteerde de partij dat gaten in de jeugdzorg en WMO alsnog met algemene middelen werden gedicht. Ook BAS leverde pijnlijke concessies in: de beloofde gratis parkeermomenten voor ondernemers verdampten simpelweg om de inkomsten op peil te houden.
Ondanks deze compromissen bleek de gemeentelijke schatkist de afgelopen jaren verrassend goed gevuld. Onder leiding van wethouder Financiën Christian Schouten boekte Alkmaar flinke overschotten, met een plus van 15,9 miljoen euro in 2023 en nog eens 9,3 miljoen euro in 2024. (tekst gaat verder onder de foto)
Het college koos de afgelopen jaren voor royale investeringen in Alkmaarse sportcomplexen. (foto: Ed van de Pol)
Hierdoor was er plotseling ruimte voor royale investeringen, waarbij het college tientallen miljoenen uittrok voor onder meer de nieuwbouw van zwembad De Hoornse Vaart, het Sportpaleis en flinke vergroeningsprojecten. Terwijl de lasten voor de inwoner laag bleven, leek het stadsbestuur financieel de wind in de zeilen te hebben en trad wethouder Schouten steevast naar buiten met de geruststellende boodschap dat Alkmaar de zaakjes goed op orde had.
De ware politieke kleur van dit college en de wethouder werd echter pas echt zichtbaar toen de donkere wolken van het ‘ravijnjaar’ 2026 zich samenpakten boven het stadhuis. Omdat het Rijk de bijdrage aan gemeenten fors verlaagt, stevent Alkmaar af op een structureel tekort van minimaal 14 miljoen euro.
In de aanpak van deze financiële crisis toonde de Stad en Landcoalitie helder waar haar ideologische prioriteiten liggen. Wethouder Schouten wees een kaasschaafmethode – waarbij overal een klein beetje wordt bezuinigd – resoluut van de hand en sloot een extra verhoging van de OZB direct uit. (tekst gaat verder onder de foto)
Economie gaat voor de verduurzaming van mobiliteit in Alkmaar. (foto: Streekstad Centraal)
In plaats daarvan gaf hij de gemeenteraad het harde advies om de bezuinigingen primair te zoeken in het sociaal domein, bij taken die de gemeente samen met het Rijk uitvoert, zoals de maatschappelijke ondersteuning (WMO) en de jeugdzorg. Het politieke doel hiervan was om via het laten oplopen van wachtlijsten de druk op Den Haag op te voeren, in de hoop dat de bezuiniging alsnog van tafel zou gaan.
Deze kille financiële strategie leidde tot felle verontwaardiging bij de linkse oppositie. Partijen als GroenLinks en de PvdA spraken schande van het plan en verweten de wethouder een totaal gebrek aan een “sociaal hart”. De linkse partijen wezen er op dat de keuze om kwetsbare inwoners te laten bloeden voor een rijksbezuiniging een harde politieke keuze is, zeker zolang de coalitie weigert om huizenbezitters via een lichte verhoging van de extreem lage OZB een paar euro extra per maand te laten bijdragen. (tekst gaat verder onder de foto)
Ondanks de enorme investeringen in sportcomplexen was niet iedere sporter blij met de financiële keuzes van dit college. (foto: Streekstad Centraal)
Om het hoog opgelopen debat enigszins te pacificeren en de lieve vrede te bewaren, vluchtte de coalitie vervolgens in ‘zacht bestuur’: de pijnlijke discussies over de naderende bezuinigingen werden verplaatst naar besloten dialoogsessies met de gemeenteraad, begeleid door externe consultants, ver weg van de pers en de inwoners.
Onder de streep is de Alkmaarse begroting op papier weliswaar netjes in balans gebleven, maar van transparante en daadkrachtige besluitvorming is nauwelijks sprake. Doordat de coalitie na de eerdere bestuurscrisis grote politieke botsingen krampachtig mijdt, wordt het fundamentele debat over wie de rekening van het ‘ravijnjaar’ gaat betalen – de huiseigenaar of de kwetsbare inwoner met een zorgvraag – angstvallig achter gesloten deuren en via adviesbureaus gevoerd.
De financiële rust in Alkmaar is daarmee geen teken van kracht, maar een bewuste overlevingsstrategie waarbij de échte, onvermijdelijke pijnpunten voor de stad geruisloos vooruit worden geschoven tot na de verkiezingen van maart.
Seksuele intimidatie op straat. Bijna alle meiden en vrouwen hebben het wel eens ervaren. Zo blijkt ook weer wanneer Alkmaarse boa’s ze op straat aanspreken en er naar vragen. Afgelopen week is een nieuwe Alkmaarse campagne tegen seksuele straatintimidatie van start gegaan. Succesvol zou je kunnen zeggen, want vrijwel iedereen wil er wel over praten en dat levert waardevolle informatie op waar de gemeente weer wat mee kan doen.
Alkmaar schakelt een tandje bij tegen seksuele intimidatie op straat, in de kroeg, of waar dan ook in het openbaar. De Kaasstad was al voorloper, door het in 2022 strafbaar te stellen, ruim twee jaar voordat de Wet seksuele misdrijven werd uitgebreid. In 2024 was er de Alkmaarse campagne ‘Wat doe jij als je straatintimidatie ziet?’ en kwam er een meldpunt om gemakkelijk melding te doen.
Nu hebben Alkmaarse boa’s een opleiding gekregen die ze de bevoegdheid geeft om seksuele straatintimidatie – als ze die zien of horen – aan te pakken. Vrijdag lanceerden ze in de binnenstad een nieuwe bewustwordingscampagne en ging een groep boa’s, gewapend met een online enquête, op pad in de binnenstad. (tekst gaat verder onder de foto)
Boa’s in gesprek met de doelgroep over seksuele intimidatie in het openbaar: meiden en jongedames. (foto: Streekstad Centraal)
“Je ziet dat we vooral jongedames interviewen. Wat we belangrijk vinden is ervaringen te horen van de doelgroep”, vertelt coördinator Jerome Huster. “Heb je met seksuele straatintimidatie te maken gehad? Waar gebeurde het, hoe laat gebeurde het? Weet je dat je het kan melden, en dat we daar onze acties dan op gaan plannen?”
Nog niet halverwege het rondje binnenstad kan de actie volgens de organisatie al een succes genoemd worden. “Het gaat boven verwachting goed, we hebben al heel veel reacties gehad. Ze willen hun verhaal doen.” (tekst gaat verder onder de foto)
Coördinator Jerome Huster wandelt achter de boa’s aan om te kijken hoe het gaat met de campagne tegen seksuele intimidatie in het openbaar. (foto: Streekstad Centraal)
De enquête bevestigt dat vrijwel alle meiden en vrouwen ervaringen hebben. “Wat ik zoal overhoord heb is dat meiden vertellen over opmerkingen die ze krijgen, fluiten, tegengehouden worden.” Daarentegen zeggen jongens en jongemannen dat ze zelf niks doen, en hebben ze het ook weinig of niet zien gebeuren.
Dat contrast valt vooral op wanneer burgemeester Anja Schouten, die tijdens het rondje actief meedoet, een jeugdgroep aanspreekt. “Dat was jeugd die op de Europese School zit”, vertelt ze achteraf.
“Eerst sprak ik de jongens en zij waren ervan overtuigd dat het niet gebeurde. Daarna sprak ik de meiden en die zeiden: ja, dat gebeurt me wel. De jongens waren echt van onder de indruk van wat ze hoorden. Toen heb ik die jongens allemaal gevraagd: kan ik op jullie rekenen, kunnen deze meiden op jullie rekenen als het hen overkomt? Ze hebben allemaal hun hand erop gegeven.” (tekst gaat verder onder de foto)
Burgemeester Anja Schouten praat met een groep leerlingen van de Europese School. De jongens zijn verrast over wat de meiden meemaken. (foto: Streekstad Centraal)
“Als iedere jongeman zich realiseert dat dit kan gebeuren en dat hij daar ook een rol in heeft, door het niet zelf te doen en door zijn vrienden of anderen aan te spreken als hij het ziet gebeuren, dat schiet hard op”, gaat Schouten verder. “Maar dan is het nog steeds belangrijk dat we ook kunnen verbaliseren.”
De eerste vier boa’s hebben daar net een vijfdaagse opleiding voor afgerond. Nu zijn ze bevoegd om een proces-verbaal op te stellen voor seksuele straatintimidatie als strafbaar feit.
“Het is handig als je in burgerkleding bent, want dan valt je natuurlijk niet op”, vertelt Noa, een van de bevoegde boa’s. “We hebben ook geoefend met volgen en hoe je gepositioneerd staat. Wat je dan hoort en ziet, dat is het bewijs, en dat moeten we héél goed omschrijven, tot het weer aan toe.” tekst gaat verder onder de foto)
Ook de burgemeester ging het gesprek aan met voorbijgangers. (foto: Streekstad Centraal)
Noa heeft zelf ook ervaring met seksuele intimidatie, privé en tijdens haar werk. “Maar die bevoegdheid is vooral bedoeld om voor omstanders op te treden.” Ze benadrukt dat ze het wel zélf moet zien gebeuren. “Als een collega iets gezien heeft, dan kan zij mij niet vragen om daar wat mee te doen. Ik kan ook niet voor iemand anders aangifte doen, maar degene kan dan dat natuurlijk wel zelf. Alleen als ik het zelf zie gebeuren, dan kan ik de dader staandehouden en het proces beginnen.”
![[Beloftechecker] Scherpe verkiezingswoorden in 2022, maar zacht bestuur in Alkmaar](https://hub.streekstadcentraal.nl/wp-content/uploads/2025/11/20251120_ALK_Gemeenteraad_Alkmaar-scaled.jpg)
![[Beloftechecker]: Grote plannen in 2021, maar voorzichtig bestuur in Dijk en Waard](https://hub.streekstadcentraal.nl/wp-content/uploads/2022/02/20220216_DeW_gemeentevlag-scaled.jpg)
