In regio Alkmaar is op meerdere plekken de bruinrotbacterie ontdekt in oppervlaktewateren. De bacterie die aardappelziekte veroorzaakt is gevonden in een lange strook van de Huiswaarderweg in Alkmaar tot in Den Helder, en ook ten zuiden van de Provincialeweg N244. In deze gebieden mag oppervlaktewater nu niet gebruikt voor bewatering van zetmeel- en consumptieaardappelen en tomaten. Wat dat betreft komt het goed uit dat het veel regent.
De aardappelziekte tast dus net alleen aardappelen aan maar ook andere gewassen zoals tomaten. De bruinrotbacterie ofwel ‘Ralstonia solanacearum’ kan minimaal een jaar lang overleven in grond met resten van de gewassen waar het op leeft. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft watermonsters genomen en aan de hand daarvan een kaart gemaakt, waarop te zien is waar de gevreesde bacterie te vinden is, en waar dus niet besproeid mag worden.
Jan Janszn. Weltevree is een beroemdheid in De Rijp, maar ook in Korea. Al zullen Koreanen hem eerder kennen onder zijn Koreaanse naam: 박연 ofwel Pak Yǒn. In de zeventiende eeuw was Jan Janszn. de allereerste Europeaan die voet op Koreaanse bodem zette. Die geschiedenis wordt in De Rijp levend gehouden: “Deze sluis, die is net zo oud als Jan Janszn. Hij moet hier gezeten hebben.”
We spreken met Fré Harmsen en Karin Ossebaar van de stichting Jan Janszn. Weltevree. Deze stichting organiseert de jaarlijkse ‘Commemoration Day’, dit jaar op vrijdag 25 augustus. Dan zullen Koreanen en Rijpers samen stilstaan bij hun historische connectie van bijna vier eeuwen oud. Want in augustus, in het jaar 1627, zette de Rijper Jan Janszn. Weltevree voet aan wal op het Koreaanse eiland Jeju, samen met twee bemanningsleden. Dorstig waren ze. En goed, water kregen ze wel, dat wel – maar ze mochten nooit meer Korea uit.
“Korea was in die jaren een kluizenaarsstaat, ze wilden geen contact met de buitenwereld, buitenlanders mochten er niet in en ook niet uit”, verhaalt Harmsen, die ieder detail van deze geschiedenis kent. “Fré is echt de ambassadeur van Jan Janszn. Weltevree”, lacht Ossebaar. Harmsen vervolgt: “De Koreanen waren ook permanent in oorlog toen, en Jan Janszn. had verstand van buskruit.” Om die reden kon de Nederlander de Koreaanse keizer van advies dienen. Zo kreeg hij een positie aan het hof, een Koreaanse familienaam en trouwde hij met een Koreaanse. Maar omdat hij Korea niet mocht verlaten, bleef zijn verhaal voor de buitenwereld onbekend. (tekst gaat door onder de foto)
Het handschrift met daarin de vermelding van Jan Janszn. Weltevree. (foto: Alkmaar Centraal / Youri Hoeben)
“Tot in 1653 een andere Nederlander, Hendrick Hamel, in Korea terecht kwam. Hem lukte het wel om te ontsnappen, dat is trouwens ook een mooi verhaal…” vertelt Harmsen verder. “Dankzij Hamel kennen we het verhaal van Jan Janszn. Weltevree. Hij heeft over hem geschreven, een kopie van zijn verslag bewaren we hier in De Rijp”, wijst Harmsen. Een oud, maar goed leesbaar handschrift is het, Hamels ‘Journael’, en jawel, het staat er: “[We] vraeghden hem vorder na sijn naem en wat hy voor een Lants man was, gaf voor antwoort Jan Jansz Welte-vree uyt de Rijp”. Hamel beschreef hem als een “een Man met een roode lange baert” die zijn Nederlands haast vergeten was.
Maar vergeten is Jan Janszn. Weltevree zelf dus niet. In 1988 werd zijn beeld naast de kerk geplaatst. “Het is ontworpen door Elly Baltus”, legt Harmsen uit. “In Seoul staat een beeld dat nagenoeg soortgelijk is.” Het beeld zal het middelpunt zijn van de aanstaande Commemoration Day, op vrijdag 25 augustus. “Maar we gaan ook varen”, vertelt Ossebaar enthousiast. “En sluizen.” Met de boot de sluis in dus. Voor de Koreaanse ambassadeur is de traditionele vaartocht wel een hoogtepunt, weet Harmsen. (tekst gaat door onder de foto)
Het beeld gezien vanuit het oude raadhuis van De Rijp. (foto: Alkmaar Centraal / Youri Hoeben)
Maar er is meer: biljarter Sam van Etten komt vertellen over zijn ervaringen in Korea, de ‘flierefluiter’ van het historische ensemble Vive les Gueux vertelt over 450 jaar Alkmaars Ontzet. “Er komt ook een verhaal van de chefkok van het Kimchi Institute, Taeyeon Kim.” Zij zal voor bijpassende Koreaanse hapjes zorgen. Muziek is ook onderdeel van het programma, pianiste Tae Young speelt het volkslied en verder wordt er gezongen door het Eilandspolderkoor en door Sonja Kuiper en band.
Tijdens workshops Koreaans koken, ook georganiseerd door de stichting, viel het op hoezeer Korea tegenwoordig ook leeft onder jongeren, onder meer door de grote populariteit van Koreaanse popmuziek. Zo komt er ook weer meer belangstelling voor de Commemoration Day. “Het zijn hele kleine stapjes die we zetten sinds 2014”, zegt Ossebaar. “Dat lukt omdat we er zo veel tijd in stoppen. We hebben geen subsidie, het gaat om tijd.” Wel ondersteunt de gemeente de stichting door jaarlijks een toeristisch product, bijvoorbeeld een gidsje, te vertalen in het Koreaans. “Burgemeester Schouten komt dat ook presenteren tijdens de Commemoration Day”, vertelt Ossebaar. “Zo hopen we meer aandacht voor De Rijp te krijgen. We willen er echt geen Volendam of Giethoorn van maken, maar het is natuurlijk wel leuk om hier geïnteresseerde Koreanen te ontvangen.” (tekst gaat door onder de foto)
Zo schrijf je De Rijp in het Koreaans. (foto: Alkmaar Centraal / Youri Hoeben)
In 2027 is het precies 400 jaar geleden dat Jan Janszn. aankwam in Korea. Maar ook in de jaren daarna verwacht de stichting wat te kunnen vieren. “In Korea zijn de annalen uit de periode van Jan Janszn. teruggevonden, die worden nu onderzocht”, vertelt Harmsen. “De ambassadeur heeft daar al naar laten kijken, of het nou klopt dat hij in augustus aankwam. Dat is eigenlijk niet zo handig namelijk, midden in de vakantietijd. Maar het staat er dus echt, het was in augustus.” Uit de annalen zal nog meer informatie over Jan Janszn. Weltevree naar voren komen. En dat kan de geschiedenis nóg interessanter maken. “Rond 2030 hopen we ze compleet te hebben”, zegt Harmsen. “Dan weten we meer”, verwacht Ossebaar. Het verhaal van Jan Janszn. Weltevree is nog lang niet af.
Een deel van de N242 is volgende maand afgesloten. Van vrijdag 15 september tot maandag 18 september wordt gewerkt aan de provinciale weg bij Verlaat. Tijdens de afsluiting wordt de deklaag van de weg vervangen.
Het gaat om het deel van de rotonde met de N241 tot de kruising met de Leijerdijk. De werkzaamheden starten vrijdag 15 september om 20:00 uur en duren tot maandag 18 september om 05:00 uur. Gedurende deze dagen is de provinciale weg afgesloten voor al het verkeer. Wel is er een omleidingsroute. Zo wordt verkeer in de richting van Nieuwe Niedorp en Middenmeer geadviseerd om via de Hartweg en Westfriesedijk te gaan. Bestuurders in de richting van Alkmaar en Heerhugowaard worden via parallelweg Tulpenkade gestuurd.
Tekst gaat verder onder de foto.
Ook aan het bestemmingsverkeer is gedacht. Dit verkeer kan onder begeleiding van een verkeersregelaar in twee richtingen gebruik maken van de Tulpenkade.
Nee, het feest komt er niet en ja, de gemeente zal een deel van de kosten die de organisatie maakte compenseren. Dat en meer blijkt uit de antwoorden die de gemeente Alkmaar donderdag gaf op vragen over het veelbesproken ‘Alkmaar Alive’, het grootse Ontzetfeest dat wel werd aangekondigd, maar nooit zal komen. Daarmee is Alkmaar Alive definitief naar het archief verbannen.
Voor de organisatie is het een bittere pil. De al gemaakte kosten worden door de 8 October Vereeniging geraamd op een bedrag van tussen de 50.000 en 100.000 euro. Er is om een exacte specificatie gevraagd en die financiële pijn zal verdeeld worden, zo laat de gemeente Alkmaar weten. Hoe die verdeling is, dat wordt nog bepaald. “Er is echt heel veel contact geweest en beide organisaties vinden heel jammer dat het niet door kan gaan.” Dat zei wethouder Arie Epskamp donderdag tijdens een persgesprek.
De parkeerplaats bij het AZ-stadion bleek mogelijk niet op tijd beschikbaar en viel daardoor af als locatie voor Alkmaar Alive (foto: Alkmaar Centraal/Youri Hoeben)
In dat gesprek kwam het feest dat Alkmaar nooit zal vieren uitgebreid aan bod. Het oorspronkelijke plan voor wat eerst nog ‘Alckmaer Proms’ heette, legde de gemeente uit, ging uit van de Alkmaarse drafbaan als locatie. De infrastructuur daar bleek echter niet berekend op een evenement voor 30.000 tot 40.000 mensen. Als alternatief kwam begin juni het parkeerterrein (P8, P9) bij het AZ-stadion in beeld. Ook dat bleek niet mogelijk, de voetbalclub kan in verband met verplichtingen pas eind augustus laten weten of het terrein beschikbaar is. Dat is te laat voor een groot evenement op 8 oktober. En daarmee bleef alleen het evenemententerrein aan de Olympiaweg over als mogelijke locatie voor wat een groots slotfeest had moeten worden.
Halverwege juni werd door de 8 October Vereeniging een nieuw plan aangeleverd, gebaseerd op het evenemententerrein en rekening houdend met de op- en aanmerkingen die de gemeente eerder had op het originele plan. Ook dat plan voldeed niet aan de eisen rond veiligheid en eventuele ontruiming. Er werd professionele en ervaren hulp ingevlogen die een plan schreef voor een feest voor 35.000 mensen. Binnen 14 minuten konden die, in het geval van calamiteiten, van het terrein zijn. Dat is meestal voldoende. Maar experts van brandweer en politie bleken volgens de gemeente een andere mening toegedaan.
Op het evenemententerrein wordt al weer druk gebouwd aan het volgende evenement. Maar Alkmaar Alive zal hier nooit gehouden worden. (foto: Alkmaar Centraal/Youri Hoeben)
“Als die mensen zeggen dat het niet veilig is, kun je er niet mee door”, stelt Epskamp tijdens het persgesprek. “Naar aanleiding daarvan heeft de 8 October Vereeniging besloten de stekker er uit te trekken.” En dat vindt ook Epskamp ‘heel jammer’, benadrukt hij. Rob Boerlage van de 8 October Vereeniging bleek nog iets teleurgestelder dan dat: “We hebben dus een expert die zegt dat er binnen 14 minuten ontruimd kan worden, en een gemeente die stelt dat ze het daar niet mee eens is. Maar vervolgens niet duidelijk maakt waar het dan aan schort en alleen maar laat weten dat er op basis van het huidige plan geen vergunning verleend kan worden.”
De gemeente heeft een evaluatie aangekondigd. De gemeente wil namelijk lering trekken uit het eigen handelen. En er is nog iets in gang gezet: een onderzoek naar een mogelijke nieuwe locatie in Alkmaar voor grote evenementen. Een locatie die de beschikbaarheid niet hoeft te delen met een voetbalclub (P8, P9), die goed (genoeg) bereikbaar is voor hulpdiensten en waar publiek snel (genoeg) weg kan bij een calamiteit. Alkmaar Alive gaat echt niet door, maar het laatste woord is er dus nog niet over gezegd.
Al heel wat Alkmaarders hebben zich er inmiddels aan gewaagd: een beklimming van de hoge steiger die tegen het ‘Grote Raam’ van de Grote Kerk staat. En tegelijk hebben heel wat anderen hun klim nog uitgesteld, omdat het weer niet mee zat, of om een andere reden. Als het aan de organisatie van ‘Klim naar het Grote Raam’ ligt krijgen zij ook ná 13 augustus nog een kans om naar de top te gaan. “Waarom zouden we níet doorgaan?”
Esmee Bakker van ‘Klim naar het Grote Raam’ is enthousiast over de hoge bezoekersaantallen. “Absoluut. Ondanks het weer hebben we nu al zo’n 9.000 bezoekers gehad. Bijna elke dag miezert het wel, of het waait, maar dat houdt mensen dus echt niet tegen.” De 10.000 lijkt wel haalbaar, want de stellage is nog tot 13 augustus open.
Slecht weer, inclusief een heuse zomerstorm. Toch weten veel mensen de klim te vinden (foto: Alkmaar Centraal)
“Donderdag 10 augustus hebben we nog een speciaal evenement ook, dan mag iedereen die Laurens heet gratis naar boven”, haalt Bakker nog aan. Naar aanleiding van eerdere berichtgeving op Alkmaar Centraal meldden zich al zo’n tachtig ‘Laurensen’. “Vaak met prachtige verhalen. Dat wordt echt een leuke dag.”
Maar ná dat augustusweekend zou Bakker dus graag open blijven. “Tot half september. Een precieze datum moeten we nog bepalen. We zijn nu druk bezig met kijken of we het rond krijgen, dan moet je ook denken aan het rooster, welke vrijwilligers op welke dagen… Als lezers van Alkmaar Centraal zich melden als vrijwilliger, dan zou dat heel mooi zijn!”
Het zicht vanaf de top kan heel spectaculair zijn (foto: Alkmaar Centraal/Marco Schilpp)
Door ook de laatste weken van de vakantie open te blijven krijgen nog meer mensen de kans om te genieten van het uitzicht over Alkmaar. “Ze zijn dan ook bezig met het plaatsen van het raam”, vult Bakker aan. “Dat is toch wel heel bijzonder om te zien.” De Klim zou dan ook open zijn tijdens de Alkmaarse kermis, de grote trap is eigenlijk een extra kermisattractie. Wie na het traplopen trek heeft kan dan meteen om de hoek een oliebol gaan kopen.
‘Klim naar het Grote Raam’ is dus in ieder geval tot 13 augustus open, maar mogelijk langer. Wie mee wil helpen om dat voor elkaar te krijgen kan zich melden via vrijwilligers@hetgroteraam.nl – en hoogtevrees maakt niets uit, laat Bakker nog weten: “We hebben ook beneden mensen nodig.”
De gemeente Bergen heeft de huur van Hoeve Overslot en de Wunderkammer in het Slotkwartier opgezegd per 1 november. Hans van den Berg van de stichting Hafre die het pand huurt, voelt zich overvallen en stelt dat er afspraken zijn geschonden.
Van den Berg heeft van de gemeente een brief gekregen, waarin de huur per 1 november wordt opgezegd. „Dat is niet volgens de afspraken”, stelt Van den Berg. „Wel hebben we afgesproken dat per 1 november de boel leeg zou zijn, maar dat is vanwege de verbouwing die nu gaande is in Hoeve Overslot. Daar ben ik akkoord mee gegaan en daar heb ik mijn handtekening onder gezet. De afspraak was, dat zodra de verbouwing klaar zou zijn, medio april, de huur naadloos over zou gaan in een nieuwe overeenkomst. Ik voel me overvallen.”
Hoeve Overslot, met daarin het rariteitenkabinet de Wunderkammer, heeft een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd. „Ik heb al contact opgenomen met de juridische afdeling van de gemeente, maar nog geen antwoord gehad. Volgens mij moeten ze met een geldige reden komen om de huur eenzijdig op te zeggen. Dan moet ik in gebreke zijn gebleven met de huurbetaling, of ze moeten het pand nodig hebben voor eigen gebruik. Die redenen zie ik niet. Laat ze maar naar de rechter gaan om de overeenkomst te laten ontbinden.”
Rechteloos
Want , zegt hij: „Zonder huurcontract ben ik volkomen rechteloos. En ik vertrouw de gemeente nu even niet meer.” Van den Berg is bang dat er in het voorjaar opeens andere sloten op het pand zitten. „Dan moet ik zelf in actie gaan komen. Maar ik wil niet tegen mijn eigen gemeente gaan procederen.”
Intussen zijn vrijwilligers bezig, de Wunderkammer en Hoeve Overslot te ontruimen. „We hebben drie containers staan, twee voor en een achter op het erf. We zijn nu bezig de boekencollectie veilig te stellen. Daarna halen we het woonhuis leeg en het schelpenkabinet en daarna de stal. Als laatste gaat het vierkant van de boerderij leeg, maar daar hebben we een verhuisbedrijf bij nodig, denk ik. Eind oktober hebben we de laatste activiteiten in Hoeve Overslot.”
Gesprekken
Wethouder Ernest Briët wil graag wat van de bezorgdheid wegnemen. „Er komt in principe een nieuw contract. We zitten op de koers dat de activiteiten van Hafre verplaatst worden naar het nieuwe muziekpodium. Dat staat niet ter discussie. Het kan wel zijn dat het huurcontract moet worden aangepast, omdat dat nu ook betrekking heeft op het deel van het gebouw waar nu het schelpenkabinet is.”
Volgens de gemeente is het voor de opzegging van de huur voldoende dat de gemeenteraad in december 2019 heeft besloten over de invulling van het Slotkwartier. De stichting weet al twee jaar dat ze ’het gebruik van het kleinkunstpodium en de Wunderkammer, deels tijdelijk, zal moeten beëindigen’, zo schrijft de gemeente.
De Wunderkammer met het schelpenkabinet gaat uit het gebouw verdwijnen, zo is toen besloten. „Het kan zijn dat Hafre het daarmee oneens is”, aldus Briët. „Maar we gaan nog in gesprek over een nieuw contract, wat mij betreft zo snel mogelijk na de zomer.”
De oude boerderij wordt op dit moment ingrijpend verbouwd. Het is de bedoeling dat er een proeflokaal in komt van Brouwerij Egmond. De zeven stichtingen die in het Slotkwartier zijn gevestigd, zijn het niet eens met die plannen.
