Voorlopig komen er geen windmolens ten westen van bedrijventerrein Boekelermeer in Heiloo. Dat heeft de gemeenteraad van Heiloo besloten. In plaats daarvan is een geluidswal nu de prioriteit. “Het is totaal niet juist om hier windmolens te plaatsen. Er zal éérst iets moeten gebeuren aan het geluid.”
Maandagavond stond de herijking van de Regionale Energiestrategie (RES) op de agenda. Het RES is een beleidsplan over hoe en waar zon- en windenergie kan worden opgewekt. Door de snel groeiende vraag naar elektriciteit is landelijk besloten dat er op alle fronten extra inzet nodig is.
In 2021 is de RES 1.0 vastgesteld. Inmiddels is er een hoop veranderd en is het tijd voor een herijking, omdat sommige zogenoemde ‘zoekgebieden’ zijn aangepast of afgevallen. Deze zoekgebieden zijn plekken waar de regio mogelijkheden ziet voor projecten voor windenergie. Denk daarbij aan windmolens of zonneweides.
De wijzigingen na deze raadvergadering zijn nog niet doorgevoerd op de RES-viewer. Dat moet eerst nog besloten worden door de Provincie. (foto: RES-viewer/ energieregionh)
”In RES 1.0 was er een participatie vooraf, nu is er is dat er nul komma nul geweest. Het wordt zomaar opgelegd”, stelt Mart Brouwer de Koning van het CDA, terwijl hij toelicht waarom zij samen met de VVD een amendement hebben opgesteld om dit zoekgebied van de lijst te schrappen.
PvdA Heiloo stond eerst open voor een onderzoek, maar raadslid Annemarieke Noppe legt uit zich bedacht te hebben toen er recentelijk een brief bij de bewoners van de Heilooër wijk Plan Oost – die al zo’n 30 jaar roepen om een geluidswal langs de A9 – op de mat viel.
“Deze brief zorgde voor grote onduidelijkheid en verwarring bij de buurtbewoners. Het kan toch niet zo zijn dat we niks aan die geluidswal doen, maar er wel opeens een windmolen komt.” Er klinkt gejoel in de zaal. Het klappende publiek is tijdens de vergadering niet te missen en laat van zich horen.
Gemeente Heiloo stemde maandagavond vóór de geluidswal en zonne-energie, maar besloot het gebied ten westen van bedrijventerrein Boekelermeer geen zoekgebied te maken. (foto: Streekstad Centraal)
Bovendien is niet duidelijk wat er in het zoekgebied komt. Één windmolen, of een hele rij? Volgens Michel Engelsman van Heiloo-2000 is het daarom ook niet verstandig om het zoekgebied te behouden. “Bij het vaststellen van een zoekgebied geef je gewoon aan: op die plek windmolens te willen realiseren. Het vertrouwen in de politiek is al zo broos. Op deze manier gooi je naar mijn mening de eigen ramen in.”
Uiteindelijk konden de Heilooërs op de publieke tribune tevreden naar huis, een meerderheid van de raad stemde vóór het amendement. Daarmee komt het zoekgebied bij de Boekelermeer voor mogelijke windenergie te vervallen.
De raad stemde wel vóór het geamendeerde raadsvoorstel, waarmee een aantal wijzigingen worden opgenomen in de Herijking RES 2024, zoals zonne-energie bij de toekomstige afslag A9 Heiloo. Ook wordt de wens voor een “geluids-zonnewal” onderzocht. In september start de besluitvorming door de provincie en in het najaar dat van de Provinciale Staten. (hoofdfoto: Pixabay / Henry Fokuhl)
Als het aan de gemeenteraad van Alkmaar ligt, dan laat het college de verkoop van de kerk in Zuidschermer niet zomaar gebeuren. De lokale politici willen dat de gemeente een recht op eerste koop afdwingt. Daarmee zou Alkmaar als eerste de mogelijkheid krijgen om de St. Michaëlkerk te kopen. “De ziel moet in het dorp blijven”, benadrukt VVD-fractievoorzitter John van der Rhee.
Zuidschermer. Het heeft wat weg van Het Dorp van Wim Sonneveld. “Thuis heb ik nog een ansichtkaart”, en de rest van de tekst kent menig Nederlander uit het hoofd. Ook de kerk en de kroeg zijn te vinden in Zuidschermer. De juffrouw op de fiets moesten we er tijdens ons bezoek zelf even bij bedenken. “Het wordt er niet leuker op, als de kerk verdwijnt”, vertelt een man, die met zijn naam verder niet in het nieuws wil. “De school is al weg. En op een gegeven moment is er helemaal niks meer in het dorp.” (tekst gaat verder onder de foto)
De basisschool in Zuidschermer ging eind vorig jaar dicht. (foto: NH Media)
Veel kerken sluiten noodgedwongen de deuren. Nederland is jarenlang grotendeels gelovig geweest. Met nadruk op geweest. Sinds een aantal jaar geeft een meerderheid van de Nederlanders aan niet gelovig te zijn. De sluiting van kerken valt dan ook niet bepaald uit de lucht. Alleen al in bisdom Haarlem-Amsterdam dreigen op korte termijn meer dan 100 van de 164 kerkgebouwen gesloten te worden. Vorig jaar trokken honderden verontruste katholieken uit Noord-Holland naar Haarlem om hun stem te laten horen. “De kerk is voor velen een ontmoetingsplek. Dat daar dan een einde aankomt, is natuurlijk erg pijnlijk”, liet Jan-Willem Wit van het Noord-Hollandse bisdom weten aan NH, mediapartner van Streekstad Centraal. (tekst gaat verder onder de foto)
Het interieur van de St. Michaëlkerk in Zuidschermer. (foto: Erfgoed Alkmaar)
Het stoppen van de St. Michaëlkerk betekent niet alleen een einde aan het religieuze hart van Zuidschermer. Ook het naastgelegen café Bij Zuid zou dan mogelijk verdwijnen. “Je bent de eerste die belt”, vertelt horecaeigenaar Marjolein de Reus aan Streekstad Centraal. “Dat verbaast me een beetje. Ik hoor alles zijdelings. Ik ben ook niet benaderd door andere media of de politiek.”
De Reus en haar vriend zijn sinds anderhalf jaar eigenaar van het restaurant. Toen is de naam veranderd van ‘t Torenerf naar Bij Zuid. “Ik maak me niet echt zorgen over de situatie. Het is niet heel erg concreet. We blijven hier sowieso. We hebben een contract voor tien jaar en gaan wel verhaal halen als er echt iets gaat spelen.” (tekst gaat verder onder de foto)
Café Zuid is precies naast de St. Michaëlkerk. (foto: Streekstad Centraal)
Volgens fractievoorzitter John van der Rhee van VVD is de sluiting van de kerk en de dorpshoreca een doodsteek voor het dorp. Toch zijn niet alle raadsleden enthousiast over het plan om de kerk te kopen. Fractievoorzitter Maaike Kardinaal van GroenLinks is bang dat het recht op eerste koop zorgt voor een prijsopdrijving. “Maar moeten we het daarom dan niet doen?”, reageert Van der Rhee. (tekst gaat verder onder de foto)
De torenspits van St. Michaëlkerk is van kilometers afstand te zien. (foto: Streekstad Centraal)
De gemeenteraad heeft Alkmaar opgeroepen om een onderzoek te doen naar de mogelijkheid om voorrang te krijgen bij de koop van de kerk. Al heeft aankoop voor wethouder Anjo van de Ven niet de voorkeur. “Het gaat om het behoud.”
Horecaeigenaar Marjolein de Reus wacht het allemaal even af. “Laat ik dit zeggen. We hebben natuurlijk wel geïnvesteerd in de zaak. Bovendien vind ik het belangrijk dat er rekening gehouden wordt met het dorp. Voor veel mensen is dit een waardevol plein. Ik ben er natuurlijk voor dat er veel gebeurd in de kerk. Een mooi plan kan ik van harte toejuichen.” (foto: Erfgoed Alkmaar)
De raad van Dijk en Waard wil bij een aantal evenementen hogere geluidsnormen hanteren dan het college adviseert. Dat bleek tijdens de raadsvergadering dinsdagavond. Het is nu aan het college om uit te zoeken of dit juridisch haalbaar is.
“Een olifant in de kamer”, zo noemt Milo Poland van D66 het onderwerp voordat hij zijn bijdrage begint. “Laat Dijk en Waard bruisen en laat onze evenementen niet stikken onder de onrealistische geluidsnormen.”, daarbij doelend op de normen zoals het college die heeft voorgesteld
En dat betoog hielp, want uiteindelijk besloot de raad om bij de Speelweide in Noord-Scharwoude, bij de kermis in Zuid-Scharwoude en bij de ijsbaan in ‘t Kruis een flink hogere geluidsnorm toe te staan dan het college had voorgesteld. “Het voorstel dat we als college hebben gedaan is onderbouwd en juridisch stevig, dit amendement minder”, reageerde wethouder John Does op het aangenomen voorstel van de raad.
“Laten we gewoon die norm verhogen, dan kunnen we eindelijk toetsen of dat daadwerkelijk overlast veroorzaakt. Zo ja, dan zullen we naar beneden moeten. Als we het niet doen zullen we het nooit weten”, vond Rob Lute van Forum van Democratie.
De geluidsnorm zal dus worden verhoogd, het is nu aan het college om te kijken hoe dit in de praktijk uitpakt.
Een meerderheid van de stemmende inwoners van Alkmaar sprak zich tijdens het referendum uit vóór een vuurwerkverbod. Hoe dit precies invulling gaat krijgen is nog de vraag. Maar dat het verbod er komt is duidelijk. “Alkmaar heeft gesproken via het referendum”, maakt Elly Konijn van D66 nog maar eens duidelijk tijdens de commissievergadering dinsdagavond.
Op 6 juni hield Alkmaar voor het eerst een referendum. “Er was wat verwarring over de vraagstelling. Volgende keer moeten we daar nog scherper opletten”, vindt Sasja Spek van SPA. “Maar je ziet dat het leeft.” Bijna de helft van de Alkmaarders heeft gestemd, waarvan 65 procent vóór het vuurwerkverbod. Nu is het aan het college om een adviesplan op te stellen en dat aan de raad voor te leggen.
Alkmaar voerde dit jaar voor het eerst een referendum in. Meer dan de helft van de stemmers zijn vóór het vuurwerkverbod. (foto: NH Media)
Bij zo’n vuurwerkverbod komt een hoop kijken. Handhaving, eventuele vuurwerkshows en volgens Roy Seignette van Groen Links is er ook een “cultuurverandering” nodig. “Het zal echt niet in één jaar lukken om het volledig tegen te gaan.” Hij wil geen onrealistisch beeld schetsen.
Jan Hoekzema van OPA vindt dat juist géén goede instelling. “We moeten niet nu al uitstralen dat het misschien niet lukt. Als het vuurwerkverbod er na de raadsvergadering komt, moeten we ook de handhaving accepteren en daar ook voor staan.”
Volgens Roy Seignette van Groen Links is er een meerjarenplan nodig. De kans dat het aankomende jaarwisseling helemaal stil is, is klein. (foto: Gemeente Alkmaar)
“Om echt stevig te kunnen handhaven is een verkoopverbod nodig, maar dat kan alleen als er een landelijk verbod is”, zegt burgemeester Anja Schouten. Ze ziet wel wat in het voorstel van Seignette om aan te sluiten bij de lobby voor het landelijk verbod.
Het lijkt er op dat de pijlen van het verbod vooral gericht gaan worden op de dagen vóór oud en nieuw, om zo de grootste ergernis te lijf te gaan. In september wordt het plan voor de uitvoering van het verbod voorgelegd aan de gemeenteraad.
De Alkmaarse raadzaal was maandagavond als vanouds het toneel van verhitte discussies. Jan Hoekzema van OPA bracht een motie in om proef te draaien met twee uren extra openingstijd voor de sekswerkers op de Achterdam. Veel te haastig allemaal, vond vooral fractievoorzitter Maya Bolte van Leefbaar Alkmaar en dat liet ze zo nu en dan duidelijk merken. Dat leidde tot diverse pittige confrontaties.
Nog voordat Hoekzema tot de inhoud kwam, brak Maya Bolte van Leefbaar Alkmaar in. “Ik heb nog nooit zo snel een interruptie gehad”, zei hij, toen nog goed geluimd. Bolte wilde het onderwerp eerst eens rustig bespreken in de raadscommissie, met meer achtergrondinformatie en tijd voor bewoners om in te spreken. Daar voelde Hoekzema weinig voor. En als hij bleef ‘doordrukken’, dan wilde de LA-fractie een onderzoek naar waarom Hoekzema zo’n haast heeft. “Ik vind het een belachelijke opmerking, maar dat zijn we wel een beetje gewend”, retourneerde het OPA-raadslid. Direct vroeg Bolte om een stemming over haar onderzoek, want zij vond op haar beurt de vermeende haast van Hoekzema maar belachelijk.
Een meerderheid van de raad stemde daarop vóór het doorzetten van de discussie over de motie. OPA, BAS en de VVD willen dat sekswerkers in het weekend niet tot 01:00 uur maar tot 03:00 uur mogen werken. Prostituees en raamexploitanten hadden hierom gevraagd. Niet alleen kan er dan langer gewerkt worden, dit zou meteen de wind uit de zeilen van de illegale prostitutie nemen, rust brengen in de stad en het gevoel van veiligheid op straat vergroten voor met name vrouwen. Volgens de exploitanten hebben bewoners er geen problemen mee.
Diverse oppositiepartijen vroegen om onderbouwing van de gestelde positieve gevolgen en het uitblijven van problemen voor prostituees, maar Jan Hoekzema had geen onderzoeken. Vooral Maya Bolte (LA) en ook Tineke Boucher (GroenLinks) uitten daarop aanhoudend stevige kritiek. Bolte miste ook participatie van bewoners en andere belanghebbenden. VVD-fractievoorzitter John van der Rhee herinnerde haar eraan dat er vanzelf participatie komt en eventueel onderzoek, want dat zit in de procedure voor aanpassing van de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV). Te laat, vond Bolte. “Dan is het al dichtgetimmerd.”
Maya Bolte liet zich gedurende de vergadering soms laatdunkend uit over de wijze van handelen van OPA en VVD. Politieke spelletjes. Doordrukken. Doorgaans met weinig verstoring tot gevolg, tot ze opmerkte dat Hoekzema de burgemeester niet had gesproken. “Ho ho ho… Voorzitter nu wordt er gelogen hier, dat heb ik helemaal niet gezegd”, reageerde hij fel. “U staat nu de boel in de maling te nemen.” Bolte bond niet in, waarop Hoekzema om een schorsing vroeg en die ook kreeg.
Na de schorsing zei burgemeester Schouten dat het college van B&W – gezien de wens om meer achtergrondinformatie – toch ook wel wat meer tijd zou willen hebben voor het participatieproces, maar dat de motie binnen de gestelde periode wel haalbaar is. “Dit gaat echt over ‘wat wilt u als raad?’” En mochten er dan in de voorbereiding van de pilot negatieve reacties naar boven komen, dan laat het college dit weten aan de raad.
Dat er participatie in de voorbereiding zit stelde de sceptische fracties van SP en FVD voldoende gerust. De motie werd om 23:20 uur met 25 stemmen voor en 12 tegen aangenomen.
Een klein woningbouwproject hier, een flinke woonwijk daar. De ene heipaal is de grond nog niet in of de ander wordt alweer geslagen. Dijk en Waard doet dan veel aan woningbouw, maar er zou meer gedaan kunnen worden om starters een kans te geven. Dat vindt de gemeenteraad. Een meerderheid van de lokale politici stemde daarom vóór een motie om te laten onderzoeken of Dijk en Waard startersleningen aan kan bieden.
“Mede door de vele nieuwbouwprojecten zijn veel starters geïnteresseerd in onze gemeente”, schrijven de indieners van de motie. Het voorstel werd gedaan door de Dijk en Waardse Onafhankelijke Partij (DOP) en D66, en uiteindelijk mede-ingediend door zes andere partijen. De boodschap: de gemeente Dijk en Waard moet onderzoeken of het mogelijk is om startersleningen aan te bieden. “Het is belangrijk dat de gemeente actief beleid moet voeren voor een eerlijke kans op de woningmarkt”, schrijven de partijen.
De bouwambitie van Dijk en Waard is groot. We hebben er al vaker over geschreven. De gemeente wil voor 2030 zo’n tienduizend woningen gebouwd. Dat zijn bouwprojecten met een paar tientallen woningen, zoals in de Berckheidelaan, maar ook veel groter. Denk bijvoorbeeld aan de huizen op bedrijventerrein De Frans en nieuwbouwwijk Westerdel. (tekst gaat verder onder de foto)
De gemeente Dijk en Waard heeft miljoenen euro’s aan subsidies gekregen om sneller te bouwen. (foto: aangeleverd)
Maar volgens de raadsleden moet de gemeente meer gaan doen. Speciaal voor de starters. “Dat is noodzakelijk om ze een reële kans te geven op deze verhitte markt”, benadrukt raadslid Quincy Naarden van GroenLinks. “Als de motie goed wordt uitgevoerd, denken we dat veel starters in Dijk en Waard snel bij hun eigen haard kunnen genieten van hun eerste eigen woning.”
Wethouder Nils Langedijk kijkt zeker niet negatief naar de mogelijkheid van een starterslening. “We sturen op betaalbaarheid”, benadrukt hij. “Ik hoor het ook in gesprekken met ontwikkelaars: er is een extra stapje nodig om een eerste woning te kunnen kopen.” (tekst gaat verder onder de foto)
De spooronderdoorgang op de Zuidtangent wordt gezien als een cruciale stap in de bouwambitie van Dijk en Waard (foto:Shane van Hattum / duckdev.)
Maar het voorstel werd niet alleen met gejuich ontvangen in de raadszaal aan de Parelhof. Volgens raadslid Ben Hoejenbos van de VVD moet meer gebouwd worden om de hoeveelheid vraag te laten afnemen. Daardoor zouden volgens Hoejenbos ook de huizenprijzen afnemen. “Starters kunnen met de lening een duurdere woning kopen of twee jaar eerder een woning kopen. De starters zijn eigenlijk een beetje the lucky few, de rest van de woningmarkt heeft het nakijken.” Hoejenbos benadrukte dat de starterslening in Heerhugowaard eerder nog werd afgeschaft, vanwege een mogelijk prijsopdrijvend effect.
Wethouder Langedijk beriep zich op onderzoeken en positieve geluiden in de raad én de media. “Laten we met een frisse blik kijken of het voor deze gemeente een succesvol instrument is.” (foto: BPD Nieuwbouw)
Rollenbanken en een brief naar de scholenkoepels over de regels. maar geen verbod op fatbikes. Gemeente Alkmaar doet er zo veel mogelijk aan om de overlast van fatbikes te verminderen, maar verbieden bleek maandagavond geen optie voor de gemeenteraad.
Eerder kwamen VVD, Leefbaar Alkmaar en CDA kwamen met een motie om fatbikes in de stad en specifiek bij horeca en winkelgebieden te verbieden. “Fatbikes zijn heel populair, ook hier in Alkmaar. Het aantal ongelukken neemt schrikbarend toe”, legde Marius Wiegman van de VVD de raad uit.
Het voorstel veroorzaakte veel discussie, vooral omdat een verbod juridisch erg lastig zou zijn volgens onder meer Gosse Postma van BAS. “Er zijn twee typen fietsen; met en zonder elektrische aandrijving. Fatbikes horen bij de elektrische fietsen. Dus komt er dan een verbod op alle elektrische fietsen? Deze motie haalt zichzelf onderuit.” Postma is wel voorstander van andere maatregelen tegen de overlast van fatbikes.
Na een korte schorsing wordt de motie aangepast. Het verbod wordt er uitgehaald en vervangen door een voorstel om onderzoek te doen hoe de overlast effectief teruggedrongen kan worden. Dat bleek doorslaggevend voor een meerderheid van de raad.
Enkele partijen waaronder GroenLinks stemmen desondanks tegen. “Een goed functionerend college doet altijd zijn best om overlast tegen te gaan”, licht Erwin Bromlewe toe.
Ze is er niet blij mee. Nee, dat zeker niet. Directeur Erna Winters van Bibliotheek Kennemerwaard vreest voor de sluiting van locaties in Akersloot en Limmen. De gemeente Castricum wil namelijk bezuinigen op gesubsidieerde organisaties. Niet volgend jaar, maar wel in 2026. “Zorgwekkend”, reageert directeur Winters.
Binnen enkele dagen werd een handtekeningenactie al meer dan achthonderd keer getekend. En dan is er ook nog een online petitie. De boodschap: behoud de bibliotheken Akersloot, Limmen en Castricum. “Op zich heb ik goede hoop, maar er is ook een andere kant”, reageert Winters in gesprek met Streekstad Centraal.
“Moedeloosheid is niet het goede woord. Maar de bibliotheek en overigens ook andere organisaties staan al jaar en dag onder druk van de gemeente Castricum. Donderdagavond heb ik het ook uitgelegd aan een raadslid. We krijgen niet de gevraagde indexatie. Daardoor hebben we in tien jaar tijd al meer dan 400.000 euro niet gekregen.” (tekst gaat verder onder de foto)
De bibliotheken in gemeente Castricum lopen al jaren geld mis. “Het water staat ons aan de lippen”, volgens directeur Erna Winters. (foto: Streekstad Centraal)
Ook afgelopen donderdagavond werd in de gemeenteraad van Castricum nog gesproken over harde bezuinigingen. Voorgesteld werd om gesubsidieerde organisaties in ieder geval in 2025 nog te ontzien. Dat voorstel lijkt een meerderheid in de raad te hebben. Voor Winters is dat echter geen reden om niet in actie te komen. “Het water staat ons tot aan de lippen”, benadrukt ze. “We hebben voor het bibliothekenwerk in Castricum een negatief vermogen. Kijk, van mij wordt ook een gezonde bedrijfsvoering verwacht. De situatie is wat dat betreft zorgwekkend.”
De bieb heeft tegenwoordig een veel maatschappelijkere rol. Er zijn hulppunten voor mensen met digitale vragen, nieuwkomers krijgen taalles en zo kunnen we nog even doorgaan. “Tien jaar geleden dacht vrijwel iedereen dat de bibliotheek geen lang leven meer beschoren was. Alles zou online worden, nou niks is minder waar. Daarom snap ik de politieke keuze van Castricum niet. We staan midden in de samenleving. Vanaf 2025 komt er ook rijkssteun ter ondersteuning en versterking van de bibliotheken. Dan snap ik de bezuinigingen van Castricum nog minder.”(tekst gaat verder onder de foto)
De gemeente Castricum moet bezuinigen vanwege het verwachte ‘ravijnjaar’ 2026.
Naast de fysieke handtekeningenactie, is er een online petitie. Na een aantal dagen hebben 927 mensen de petitie ondertekend. “Dat is voor mij zeker niet verbazingwekkend hoor. Op het moment dat je aan zo’n voorziening komt, komen mensen in opstand. In de bibliotheek tref je theoretisch- en praktisch opgeleiden, rijk en arm. Als zoiets verdwijnt, dan doet dat iets met de maatschappij.”
Ook een aantal leerlingen van OBS Juliana van Stolbergschool zijn in opstand gekomen en hebben een handtekeningenactie opgestart. “Dat is wel leuk om nog even te benoemen”, voegt Winters toe. “Ik weet niet meer precies hoeveel handtekeningen het waren, maar ik heb ze digitaal aan de griffier gestuurd.”
Al met al is het nog onduidelijk hoe het verder gaat met de bibliotheken in de gemeente Castricum. Winters heeft goede hoop dat de subsidie in ieder geval voor volgend jaar veiliggesteld wordt. “En dat er gesprekken komen over een vierjarig beleid”, vult Winters aan. “Wat er nu in Castricum gebeurt, zegt ook wat je bewoners wil bieden. Met een bibliotheek kun je inwoners kansen geven.”
Na ruim dertien jaar is Mark Rutte bezig met zijn afscheidstour. En daarmee komt kandidaat-premier Dick Schoof steeds meer in beeld. Zonder dat hij ooit een politieke functie heeft gehad, houdt hij straks kantoor in Het Torentje. Uniek, maar zeker niet een primeur. Streekstad Centraal dook samen met historicus Herman Langeveld in het verleden van minister-president Wim Schermerhorn Had ook geen enkele politieke functie voor zijn premierschap in 1945. Hij werd geboren in De Schermer. Van boerenzoon tot minister-president.
“Zeker als je kijkt naar de politieke ervarenheid lijken Schermerhorn en Schoof op elkaar”, vertelt Herman Langeveld. “Voor beiden geldt dat ze nooit eerder minister of een vertegenwoordigende functie in de politiek hadden.” We spreken de historicus aan de vooravond van de eerste termijn van Dick Schoof. Langeveld werkte jarenlang als onderzoeker aan het Biografie Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen. Van zijn hand kwamen verschillende boeken, waaronder over de vooroorlogse premier Hendrikus Colijn, ondernemer Daniël Wolf en dus premier Wim Schermerhorn. (tekst gaat verder onder de foto)
Herman Langeveld deed jarenlang onderzoek naar premier Schermerhorn. Het resulteerde in een biografie: ‘De man die in de put sprong’.
Van boerenzoon tot minister-president. Alleen al deze zin heeft wat weg van een jongensboek. En je zou kunnen zeggen dat het levensverhaal van Wim Schermerhorn daar ook een beetje op lijkt. Tenminste de eerste tientallen jaren van zijn leven. Schermerhorn wordt geboren in 1894 in Schermer. Toen nog deels gemeente Akersloot. Schermerhorn gaat naar de Rijks-HBS in Alkmaar en studeert vervolgens aan de Technische Hogeschool Delft. In 1926 volgt zijn benoeming tot hoogleraar.
Het leven van Schermerhorn verandert met de komst van Anton Mussert. “De Provinciale Statenverkiezingen van 1935”, begint Langeveld. Volgens de historicus een cruciaal moment in het leven van Schermerhorn. Mussert haalt met zijn Nationaal-Socialistische NSB een verrassend resultaat. Bijna acht procent van de Nederlanders stemt op de Utrechtse ingenieur. “Dat was wel echt een spectaculair succes, vanuit het niets.”
De NSB streeft naar een Groot-Nederlands rijk, waartoe ook Vlaanderen zou behoren. Later krijgt de partij onder Duitse invloed een antisemitisch karakter. “De winst in 1935 zorgde ook voor een tegenreactie. Daar was Schermerhorn onderdeel van.” (tekst gaat verder onder de foto)
Ook Alkmaar had een NSB-afdeling. Hier gaan de leden op weg naar de Velddag aan de Westerweg. Het is dan 6 juli 1935. (foto: Collectie Regionaal Archief Alkmaar)
Schermerhorn is een van de oprichters van Eenheid Door Democratie. De beweging richt zich tegen zowel het nationaalsocialisme als tegen het communisme. “Daarmee treedt hij op als antinationaal socialist. Hij werd een min of meer bekende figuur.”
Dan wordt het 1942 en samen met negen andere vooraanstaande intellectuelen wordt Schermerhorn door de Duitse bezetter in gijzeling genomen. Na zijn vrijlating in december 1943 duikt hij onder. “Hij gaat een centrale rol spelen in tal van overlegorganen, die de opbouw van de Nederlandse maatschappij na de bevrijding willen vormgeven. Hij was de eerste voorzitter van de Nederlandse Volksbeweging en betrokken bij de oprichting van de PvdA.”
Na de oorlog wordt hij ontboden bij Koningin Wilhelmina. Hij valt op en wordt minister-president van het noodkabinet Schermerhorn-Drees. “Hij wilde vernieuwing en Wilhelmina ook. Ze zochten naar wat anders. Al wilde Wilhelmina een rare soort vernieuwing.” Langeveld lacht. “Ze zag vooral meer macht voor zichzelf. De democratie hadden we geprobeerd en dat liep uit op een oorlog. In die gedachte zag de nieuwe premier niks.” (tekst gaat verder onder de foto)
Het kabinet werd ruim een maand na de bevrijding benoemd door Koningin Wilhelmina. (foto: Collectie Nationaal Archief)
Al snel nadat de wederopbouw was begonnen wordt Schermerhorns kabinet verrast door het uitroepen van de Indonesische Onafhankelijkheid. En ook de verkiezingsuitslag valt voor Schermerhorn en zijn PvdA tegen. De katholieke leider Louis Beel en PvdA’er Willem Drees houden de oud-premier buiten de formatie en het nieuwe kabinet. “Beel had de verkiezingen gewonnen en had een hekel aan Schermerhorn. Hij moest niks van hem hebben.”
De Indonesische Onafhankelijkheid blijft plakken aan Schermerhorn. Vooral in zijn volgende functie als voorzitter van de Commissie-Generaal voor Nederlands-Indië. Nederland erkent de onafhankelijkheid van haar kolonie niet en treedt met zogenoemde ‘Politionele Acties’ hard op. De schattingen lopen uiteen, maar aangenomen wordt dat zeker honderdduizend mensen de dood vinden. “Het is een gecompliceerd verhaal. Schermerhorn aarzelt. De Politionele Acties zijn eigenlijk tegen zijn zin, maar tegelijkertijd is hij zo boos op de republiek omdat ze zich van hun kant ook niet houden aan de gemaakte afspraken.” (tekst gaat verder onder de foto)
“Pas laat wat begrip voor Schermerhorn”, schreef NRC Handelsblad een dag na zijn overlijden. (beeld: Krantenarchief Delpher)
Schermerhorn wordt in 1948 Tweede Kamerlid namens de PvdA, later neemt hij plaats in de Eerste Kamer. Wim Schermerhorn overlijdt in het voorjaar van 1977. De doorbraak die de PvdA en Schermerhorn wilde was niet geslaagd. Tenminste niet in de jaren veertig. De zuilen waren na de Tweede Wereldoorlog nog jaren een belangrijke pijler onder de politieke partijen. “Schermerhorn zag een politiek voor zich zonder katholieke of protestante partijen. Het Britse model met socialistische en conservatieve partijen. Dat is toen niet gebeurd.”
Jarenlang deed Herman Langeveld onderzoek naar die ene minister-president uit de Schermer. Wim Schermerhorn is de geschiedenis in gegaan als een van de vele premiers. Langeveld plaatst hem dan ook niet in het rijtje van grote staatsmannen als Thorbecke, Drees, Den Uyl, Lubbers en Kok. “Hij heeft natuurlijk geen stempel op de politiek kunnen drukken zoals Drees dat wel heeft gedaan. De gewenste doorbraak is mislukt en daarmee is Schermerhorn ook als premier mislukt.”
Veel spannender dan dit worden de stemmingen in de Bergense Raadszaal niet. Met 11 stemmen voor en 10 stemmen tegen heeft de gemeenteraad van Bergen ‘ja’ gezegd tegen de laatste versie van de plannen voor het Plein in Bergen. En dat is dan ook nog dankzij de onlangs van partij overgestapte Jan Houtenbos.
Een ‘pikante’ stemming dus. Want de laatste keer dat het plan ter stemming werd ingebracht staakten de stemmen bij 10-10. Met als afwezige… Jan Houtenbos. Die zat toen nog bij lokale partij Ons Dorp, dat tégen het plan is. Zijn ontbrekende stem zou dus, als hij met de fractie had meegestemd, er voor hebben gezorgd dat het Pleinplan in de prullenbak was geëindigd. Donderdag stemde Houtenbos vóór het plan en stemde hij mee met zijn nieuwe fractie: die van Kies Lokaal. Een demonstratie van de kracht van democratie en meerderheid.
Het betekent ook dat de laatste wijzigingen in het plan geen enkel politiek verschil hebben gemaakt. Wel financieel, want de gemeentegrond waarop gebouwd gaat worden gaat minder opbrengen nu er in plaats van koopwoningen sociale huurwoningen gebouwd gaan worden. Volgens wethouder Ernest Briët iets dat vrijwel gecompenseerd wordt doordat er nu wél gebouwd gaat worden.
