De Raad van State laat de gevolgen van de verleende vergunningen voor het Plein in Bergen in stand. Daarmee zijn weliswaar nog niet alle procedures afgerond, er lopen bezwaren tegen de bouwvergunningen en een natuurvergunning ontbreekt nog – maar toch is hiermee wel een belangrijke hobbel uit de weg. Partij Ons Dorp reageert teleurgesteld en wil opnieuw praten over aanpassingen aan het omstreden Pleingebouw.
De hoogste bestuursrechter deed woensdag 28 oktober uitspraak over de twee gebouwen die al jaren voor verdeeldheid zorgen. De zaak ging over de toestemming om af te wijken van het bestemmingsplan. Die toestemming blijft overeind, al kregen bezwaarmakers op onderdelen gelijk.
Het plan van ontwikkelaar Bot Bouw omvat het L-gebouw met twintig appartementen, winkels, horeca en een ondergrondse parkeergarage met 46 plaatsen. Daarnaast komt het Pleingebouw, ook wel het P-gebouw genoemd, met negen appartementen en horeca. Van de in totaal 29 woningen zijn er twaalf bedoeld voor sociale huur. Beide gebouwen krijgen vier bouwlagen. (tekst gaat verder onder de foto)
Voorstanders zien in de plannen een kans om woningen toe te voegen en het centrum te vernieuwen. Tegenstanders vinden vooral het Pleingebouw te groot en verkeerd geplaatst. Zij vrezen dat het dorpse karakter van Bergen verloren gaat en maken zich zorgen over parkeren, verkeer en de gevolgen voor bestaande ondernemers.
Die verdeeldheid bleek ook tijdens de inspraak. In de zomer van 2024 kwamen ongeveer duizend zienswijzen binnen van zo’n zevenhonderd indieners. Sommige inwoners dienden meerdere reacties in. Volgens de gemeente waren niet alle reacties negatief. Veel indieners gebruikten voor hun reactie een vooraf geschreven voorbeeld van de kritische Bewonersvereniging Bergen Centrum.
De gemeenteraad gaf op 27 februari 2025 met elf stemmen vóór en tien tegen de benodigde ‘verklaring van geen bedenkingen’ af. Kies Lokaal, PvdA, D66 en CDA stemden voor. GroenLinks, Ons Dorp, Fractie Bruin en VVD waren tegen. Vervolgens verleende het college vervangende vergunningen.
Ook daarna bleef het Plein de politiek bezighouden. In mei van dit jaar stapte de VVD uit de onderhandelingen over een nieuw gemeentebestuur. De partij wilde eerst de uitspraak van de Raad van State afwachten voordat er gedetailleerde politieke afspraken over het Plein werden gemaakt. (tekst gaat verder onder de illustratie)
Die uitspraak ligt er nu, maar betekent niet dat de gemeente op alle punten gelijk heeft gekregen. De onderbouwing van de parkeerbehoefte schoot tekort. Ook had de gemeenteraad onvoldoende uitgelegd waarom delen van het Plein aan het openbaar verkeer mochten worden onttrokken. De Raad van State vernietigt die besluiten, maar laat de gevolgen ervan in stand omdat de gebreken tijdens de procedure zijn hersteld.
Andere bezwaren leidden evenmin tot het tegenhouden van de plannen. Zo vond de Raad van State dat de gemeente voldoende had uitgelegd waarom het Pleingebouw een groter grondoppervlak krijgt dan in de structuurvisie was voorzien. Ook beoordeelde de rechter bezwaren over verkeer, grondwater en de gevolgen voor restaurant Julie’s. (tekst gaat verder onder de foto)
De exploitant van Julie’s vreest dat zijn zaak achter het Pleingebouw verdwijnt en dat het terras te veel zon verliest. Volgens de rechter mocht de gemeente de extra schaduw aanvaardbaar vinden. Daarbij weegt mee dat er vroeger ook bebouwing stond en het terras op verschillende momenten van de dag nog zon krijgt.
Over de rechtmatigheid van de grondverkoop aan Bot Bouw geeft deze uitspraak geen definitief oordeel. Tegenstanders stellen dat andere ontwikkelaars onvoldoende kans kregen om mee te dingen. Een mogelijk probleem met die verkoop betekent volgens de rechter echter niet dat de vergunningen bij voorbaat onuitvoerbaar zijn. De vergunningen zijn overdraagbaar en bepalen niet welke ontwikkelaar moet bouwen.
De Raad van State heeft dus verschillende inhoudelijke bezwaren beoordeeld, maar kiest niet zelf het beste ontwerp voor Bergen. De rechter toetst of de gemeente haar besluiten en de afweging van belangen voldoende kan verantwoorden.
Dat een juridisch houdbaar plan ook politiek de beste keuze is, spreekt volgens Partij Ons Dorp niet vanzelf. De partij wil de uitspraak nog verder bestuderen en blijft kritisch over de omvang en de plek van het Pleingebouw. Volgens Ons Dorp moet opnieuw worden bekeken of het plan voldoende past bij het dorp en rekening houdt met omwonenden en ondernemers. (tekst gaat verder onder de foto)
“We hebben de uitspraak van de rechter te respecteren. Maar juridische houdbaarheid en politieke wenselijkheid zijn twee verschillende zaken”, zegt Mariella van Kranenburg namens de partij.
Ons Dorp pleit voor een gesprek over passende aanpassingen. De partij zegt daarover eerder constructief met Bot Bouw te hebben gesproken. Ook vraagt zij duidelijkheid over de planning, de bereikbaarheid van het centrum tijdens werkzaamheden en de gevolgen voor bestaande ondernemers.
De ruimte om het plan aan te passen kent wel grenzen. In de vergunningen staat dat het L-gebouw pas mag worden gebruikt wanneer ook het Pleingebouw is gerealiseerd. Andersom geldt dezelfde voorwaarde. De Raad van State vindt die koppeling juridisch houdbaar. Alleen het minder omstreden L-gebouw bouwen en gebruiken is binnen de huidige vergunningen dus geen optie.
Wethouder Valentijn Brouwer wil inderdaad met betrokkenen en de gemeenteraad onderzoeken of binnen het plan nog ruimte bestaat om aan enkele bezwaren tegemoet te komen. Welke aanpassingen mogelijk zijn, staat nog niet vast. De gemeente wijst erop dat er ook bestaande afspraken liggen. (tekst gaat verder onder de foto)
“Dit geeft juridisch weliswaar duidelijkheid, maar neemt de emotie die speelt bij dit onderwerp niet weg. We willen daarom met betrokken partijen in gesprek”, stelt Brouwer.
Intussen worden de bezwaren tegen de afzonderlijke bouwvergunningen weer behandeld. Die procedure lag stil in afwachting van deze uitspraak. Daarnaast moet de provincie volgens de gemeente nog een natuurvergunning verlenen vanwege stikstof. Ook dat kan door de tegenstanders worden aangegrepen om lange juridische procedures te voeren.
De Raad van State ziet in de aangevoerde stikstofbezwaren geen reden om het plan bij voorbaat onuitvoerbaar te vinden. Daarmee is de natuurvergunning nog niet verleend. Wanneer de bouw daadwerkelijk kan beginnen en welke aanpassingen er eventueel nog komen, is dus nog niet duidelijk.