Het is volop zomer, tóch dook de thermometer in de Schoorlse duinen afgelopen weekend even onder het vriespunt. Dat waren uiteraard geen gemiddelde temperaturen, maar zéér plaatselijke waardes in een duinpan. Alkmaarder Peter Bliek legt deze bijzondere weerfenomenen al jaren vast met eigen meettemperatuur.
Aan NH, mediapartner van Streekstad Centraal, legt Bliek uit hoe het mogelijk is dat de thermometer waardes onder 0 aangeeft in het heetst van de zomer. “Is het droog, zowel in de grond als in de lucht, dan kan de warmte die overdag in de grond wordt opgeslagen ‘s nachts veel makkelijker ontsnappen. Hetzelfde effect heb je bijvoorbeeld in woestijnen, waar het ondanks de hoge temperatuur overdag in de nacht ontzettend koud kan worden.”
Dat die warme lucht uit de duinpan vervliegt heeft te maken met het gewicht van die warme lucht. “Omdat de door de zon opgewarmde lucht lichter is dan de koudere lucht, ontsnapt die uit de kom, terwijl de koude lucht er onderin achterblijft”, verklaart Bliek. (tekst gaat door onder de video uit 2025)
De warmte trekt dus weg en de koude blijft over. De duinpannetjes krijgen hierdoor een bijzonder microklimaat. “Dat effect kan zo groot zijn, dat het er dus kan vriezen, terwijl de normale minimumtemperatuur boven de 10 graden ligt”, weet Bliek.
De Alkmaarder heeft al heel wat metingen verricht de afgelopen jaren. Met toestemming van Staatsbosbeheer heeft hij op geheime locaties in de duinen professionele apparatuur geplaatst. Dat maakt de metingen nog niet ‘officieel’, het KNMI doet er verder niets mee, maar Bliek benadrukt dat zijn apparatuur betrouwbaar is.
“Dit is allemaal professionele techniek, die we zorgvuldig hebben geijkt. Het gaat dus zeker niet om een meetfout.”
In de nacht van vrijdag op zaterdag mat hij zo een temperatuur van -0,15 graden. Nét onder het vriespunt dus. Voor deze periode in het jaar, de zogenaamde ‘hondsdagen’ tussen 20 juli en 20 augustus, is dat volgens Bliek een landelijk kouderecord.
Een eerdere spectaculaire meting was op 7 augustus 2022. Toen kon Bliek aan de grond een temperatuur van -0,7 graden meten. De grondtemperatuur is dus nog iets kouder, ook deze temperatuur is een record. Deze zomer werden ook lage grondtemperaturen gemeld in Twente, maar de records uit Schoorl zijn daarmee nog niet verbroken.