In de grote zaal van COOL komen het publiek en twaalf politieke partijen samen voor het grote verkiezingsdebat van Dijk en Waard. Het doel van deze dinsdagavond is duidelijk: inwoners helpen bij hun stemkeuze voor de gemeenteraadsverkiezingen. Dat leek te lukken. “Ik heb nu een veel beter beeld.”
De opzet van het debat is strak: per thema staan vier partijen op het podium. Ze beginnen met een korte pitch, reageren op snelle stellingen met een rood of groen bordje en gaan daarna met elkaar in debat. Het publiek kan via Mentimeter meedoen. Daarnaast mogen partijen een ‘oranje kaart’ inzetten om zich alsnog in een debat te mengen, ook als ze niet op het podium staan.
Het eerste thema van de avond is duurzaamheid. Op het podium staan Beter voor Nederland (BVNL), GroenLinks/PvdA, Forum voor Democratie (FVD) en D66. De verschillen worden meteen duidelijk. Waar GroenLinks/PvdA inzet op investeren, benadrukt BVNL vooral dat inwoners niet met extra lasten moeten worden geconfronteerd. Toch volgt de echte discussie pas bij de vraag of Dijk en Waard inwoners meer moet helpen hun huis te verduurzamen, ook als de belastingen daardoor stijgen.
“Verduurzaming is fantastisch, maar niet met ons belastinggeld. Mensen plukken zelf de vruchten van zonnepanelen, dus laat ze het ook zelf betalen,” zegt BVNL stellig. GroenLinks/PvdA (GL/PvdA)ziet dat anders. “Verduurzamen is geen luxe, maar de sleutel naar betaalbare energie en een leefbaar klimaat. Een gemeente is alleen groen als iedereen mee kan doen.” (tekst gaat door onder de foto)
D66 benadrukt ook dat niet iedereen de investering zelf kan betalen. “Wie vandaag investeert heeft morgen een lagere energierekening. Niet iedereen kan dat zelf, dus de gemeente moet helpen.” FVD waarschuwt juist voor stíj́gende lasten. “Iedereen wil een goed geïsoleerd huis, maar niet als de belastingen omhooggaan.”
In het debat dat volgt vliegen de argumenten over tafel. GL/PvdA vraagt tegenstanders hoe zij inwoners willen helpen als energieprijzen blijven stijgen. BVNL blijft hameren op lagere lasten en een kleinere overheid. D66 reageert fel: “Als je zegt dat mensen het zelf moeten oplossen, moet je ook eerlijk zijn dat je mensen in de kou laat staan.”
FVD noemt het juist oneerlijk dat iedereen meebetaalt aan de woning van een ander. “Het is scheef als iedereen moet meebetalen aan verduurzaming van andere huizen.” Halverwege het debat wordt een joker ingezet. Joker! brult het pupliek. De joker geeft partijen die niet aan tafel staan de kans om tóch iets in te brengen en kan maar één keer worden ingezet.
De Dijk&Waardse Onafhankelijke Partij (DOP) mengt zich via de joker in de discussie over lokale belastingen en corrigeert een uitspraak van D66 over stijgende lasten. “Als je goed kijkt zijn we eigenlijk terug op het prijspeil van 2024,” klinkt het vanaf de zijkant van het podium.
Het debat eindigt opvallend wanneer BVNL aangeeft dat leningen voor verduurzaming eventueel wel bespreekbaar zijn. “Als het via een lening gaat en mensen het terugbetalen, dan zeg ik ja.” Waarop D66 lachend reageert: “Ik zou bijna zeggen dat BVNL op D66 stemt.” (tekst gaat door onder de foto)
Het tweede thema van de avond is verkeer. Nu staan 50Plus, Beter voor Dijk en Waard (BvDW), DOP en de ChristenUnie (CU) tegenover elkaar. De discussie draait vooral om het parkeerbeleid rond het centrum. Volgens 50Plus werkt het huidige systeem niet. “Het kost klauwen vol geld en lijkt eerder een inkomstenbron dan een oplossing.” BvDW benadrukt dat inwoners zich niet gehoord voelen en wil het beleid afschaffen. “Parkeerbeleid moet werken vóór inwoners, niet tegen hen. Het overgrote deel van de bewoners is ontevreden.”
DOP verdedigt het principe van regulering. “Zonder systeem loopt het centrum vol met auto’s van winkeliers en langparkeerders. Het beleid moet misschien beter uitgevoerd worden, maar reguleren blijft nodig.” De CU wijst op de toekomst van de gemeente. “We bouwen tienduizend woningen. Dan moeten we ook nadenken over ruimte voor groen en spelen. De straat is niet alleen voor auto’s.” (tekst loopt door onder de foto)
BvDW noemt dat een valse keuze. “U doet alsof het groen óf parkeren is”, klinkt het fel. “Maar als je groeit als gemeente, groeit ook het aantal auto’s.” Volgens de CU moet juist vooruit gekeken worden. “Besturen is vooruitzien. Als je weet dat er een probleem aankomt, moet je daar nu al iets aan doen.”
Hier worden zelfs meerdere jokers ingezet. Zo mengt FvD zich in de discussie met de opmerking dat veel huishoudens tegenwoordig twee auto’s nodig hebben. “Mensen hebben vaak twee banen en dus ook twee auto’s. Dan heb je die parkeerplekken gewoon nodig.” Later reageert de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) met een eigen joker. “Er wordt hier een probleem gecreëerd dat mensen niet zouden kunnen parkeren.”
Die opmerking zorgt voor nieuwe discussie op het podium. “Niet afwachten als je weet dat er in de toekomst druk komt, maar meteen iets doen,” klinkt het vanuit de CU. DOP vult aan dat parkeerplaatsen geld kosten en dat regulering nodig blijft als de gemeente groeit. BvDW blijft ondertussen hameren op de onvrede onder bewoners. “Als zoveel inwoners zeggen dat het niet werkt, moeten we daar naar luisteren.”(tekst gaat door onder de foto)
Het laatste thema is wonen. Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard, CDA en VVD discussiëren over de vraag of er meer woningen in het buitengebied mogen komen. Lokaal Dijk en Waard benadrukt dat bouwen noodzakelijk is. “We voelen de plicht om te bouwen, maar zeggen: eerst inbreiden, dan uitbreiden.” Daar is Senioren Dijk en Waard het mee eens. Daarnaast benadrukt de partij het belang van voorzieningen. “Bouwen moet, maar het liefst dichtbij scholen, openbaar vervoer en zorg. Zo zorg je voor buurten waar mensen echt kunnen wonen en doorstromen.”
Volgens het CDA hoeft bouwen in het buitengebied niet. “We hebben de ruimte om woningen te bouwen zonder landbouwgrond op te geven.” De VVD vindt dat er vooral sneller gebouwd moet worden. “We kennen allemaal iemand die een huis zoekt. Wie hier opgroeit moet hier ook kunnen blijven wonen.”
Tijdens het debat ontstaat discussie over mogelijke bouwlocaties, zoals bij Sint Pancras. De VVD ziet daar een prachtig plan voor een grote hoeveelheid woningen, Lokaal Dijk en Waard reageert juist fel op plannen daar te bouwen. “Wat wij horen van inwoners is dat ze dat absoluut niet vol willen bouwen. Eerst De Noord en Langedijk West, daarna pas verder kijken.” (tekst gaat door onder de foto)
Het CDA benadrukt dat de gemeente naar het totaalplaatje moet kijken, met ook ruimte voor bedrijventerreinen en voorzieningen. Senioren Dijk en Waard wijst ondertussen op andere mogelijkheden om woningen toe te voegen, bijvoorbeeld door bestaande gebouwen te splitsen of te verdichten. “Waar eerst twee woningen stonden, kunnen er soms ook meer komen zonder extra grond te gebruiken.”
Gedurende de avond wordt duidelijk dat de verschillen tussen partijen soms erg groot zijn, maar juist dat helpt bezoekers bij hun keuze. Na drie debatrondes wordt opnieuw de vraag gesteld: weet u al wat u gaat stemmen? Het aantal twijfelaars blijkt – in ieder geval in de Mentimeter – flink gedaald.
In de foyer reageren bezoekers na afloop positief. “Ik twijfelde nog tussen twee partijen, maar nu heb ik een stuk beter beeld van wat ze echt willen,” zegt een bezoeker. Een andere aanwezige vult aan: “In verkiezingsprogramma’s klinkt het vaak hetzelfde. In zo’n debat hoor je pas echt waar ze het oneens over zijn.”
Een andere bezoeker vertelt dat het debat voor hem het verschil maakte. “Ik wist nog helemaal niet wat ik ging stemmen. Door de discussie over parkeren en wonen werd voor mij duidelijk welke partij bij mij past. Je ziet hier niet alleen wat partijen vinden, maar ook hoe ze reageren op kritiek van anderen. Dat helpt echt bij het maken van een keuze.” Daarmee lijkt het doel van de avond bereikt: inwoners helpen bij het maken van hun keuze.