Bergen, Uitgeest, Castricum, Heiloo. Vier zelfstandige gemeenten, met een ambtelijke samenwerking, dat wel. Vrijdag kwamen ze samen om te bespreken wat al zo lang boven de markt hangt: een echte bestuurlijke fusie die moet leiden tot één grote gemeente. “Naar verwachting duurt de verkenning tot en met augustus 2026.”
Dat laatste schrijven de gemeenten in een gezamenlijk statement, dat maandag naar buiten werd gebracht. De gemeentebesturen hadden vrijdag hun eerste overleg over de bestuurlijke toekomst: “Voor de procesmatige begeleiding van de verkenning is een verkenningsgroep samengesteld, bestaande uit een vertegenwoordiging van de vier raden. Tijdens de verkenning worden meerdere bijeenkomsten met de gemeenteraden gehouden.”
De BUCH werd in 2017 opgericht om zo’n bestuurlijke fusie juist te voorkomen. De gemeenten werken wel samen, maar houden hun eigen raden, hun eigen colleges, mogen zelf ‘ergens wat van vinden’, populair gezegd. (tekst gaat door onder de foto)
Maar die tussenvorm – wel samenwerken, zonder harde keuzes voor elkaar – liep in de praktijk toch niet op rolletjes. De kosten van de organisatie liepen alleen maar op en leken soms zelfs onbeheersbaar, doordat dure externe krachten moesten worden ingehuurd, vaak op projectbasis.
Tegelijk fuseerden in de omgeving gemeenten wél met elkaar, waardoor ze landelijk extra invloed vergaarden. Te denken valt aan de fusie van Heerhugowaard en Langedijk, samen een gemeente die qua inwonertal haast op gelijke hoogte met Alkmaar staat. De BUCH-gemeenten zouden als ze fuseerden óók zo’n forse gemeente zijn. En dat helpt ook weer in Den Haag.
Maar. Er is altijd die maar. Er zijn allerlei bestuurlijke, praktische, financiële argumenten vóór zo’n fusie. Maar de afzonderlijke gemeenteraden, die de vinger aan de pols houden in de kleine samenlevingen die de afzonderlijke gemeenten nu nog zijn, díé zouden opgaan in één grotere raad. (tekst gaat door onder de foto)
Het is hoe dan ook geen gelopen race, erkennen de samenwerkende gemeenten. “Bergen onderzoekt hiernaast momenteel ook de opties van zelfstandig blijven of samengaan met Alkmaar” – om een belangrijke uitdaging te noemen. In het verleden is er ook wel discussie geweest over de koers van Uitgeest, een gemeente die traditioneel ook met de IJmond verbonden is.
De komende maanden zullen al die oude en nieuwe afwegingen nóg eens gemaakt worden. Met als mogelijke uitkomst dus die échte fusie, waar het uiteindelijk in 2017 allemaal te doen is geweest. De gemeenten zullen verkennen ‘wat de uitgangspunten, stappen en verantwoordelijkheden van een eventueel fusieproces zijn’.
Pas daarna: “Als de verkenning afgerond is, maakt iedere gemeente afzonderlijk de afweging of ze wel of niet verder willen met het fusieproces.”