De gemeenteraden van Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo gebruiken deze zomer om de financiële en organisatorische gevolgen van een mogelijke gemeentelijke fusie verder in kaart te brengen. De uitkomsten moeten de raden helpen om dit najaar een richting te kiezen voor hun bestuurlijke toekomst. De onlangs gesloten coalitieakkoorden laten zien dat de vier gemeenten daar ieder op hun eigen manier naar kijken.
De vier gemeenten werken sinds 2017 samen binnen de BUCH-organisatie. De afgelopen jaren onderzochten zij afzonderlijk hoe hun bestuurlijke toekomst eruit zou kunnen zien. Inmiddels bekijken de raden gezamenlijk of een fusie tot één nieuwe gemeente haalbaar en wenselijk is.
Volgens een gezamenlijk persbericht zijn de belangrijkste thema’s inmiddels vastgesteld. Deze zomer worden die verder uitgewerkt, waarna iedere gemeenteraad naar verwachting in het najaar een richtinggevend besluit neemt. (tekst gaat verder onder de foto)
De verkenning richt zich op vijf hoofdthema’s: identiteit en nabijheid, organisatie en dienstverlening, regionale samenwerking, financiën en de grote maatschappelijke opgaven waar een eventuele nieuwe gemeente voor staat, zoals woningbouw, voorzieningen en mobiliteit. Ook bekijken de gemeenten hoe inwoners verder bij het besluitvormingsproces worden betrokken, omdat iedere gemeente daarin een andere voorgeschiedenis heeft.
Juist de financiën krijgen de komende maanden extra aandacht. De raden willen onder meer inzicht krijgen in de financiële gevolgen van de ambities die de vier nieuwe colleges in hun coalitieakkoorden hebben vastgelegd. (tekst gaat verder onder de foto)
Daarnaast wordt onderzocht welke gemeentelijke voorzieningen er zijn, wat de onderhoudsstaat daarvan is en welke investeringen mogelijk nog nodig zijn. Die informatie moet duidelijk maken hoe goed de vier gemeenten financieel en organisatorisch op elkaar aansluiten.
Hoewel de gemeenten gezamenlijk optrekken in het onderzoek, verschillen de politieke uitgangspunten aanzienlijk.
In Uitgeest is de wens om snel duidelijkheid te krijgen het meest uitgesproken. De gemeenteraad sprak eerder al een voorkeur uit voor een bestuurlijke fusie met één of meer omliggende gemeenten. Het nieuwe college wil tempo houden in het proces en ziet een fusie met Castricum en Heiloo als serieuze optie. Mocht dat niet haalbaar blijken, dan wil Uitgeest ook andere mogelijkheden blijven verkennen, waaronder Heemskerk. (tekst gaat verder onder de foto)
Bergen houdt juist meerdere opties open. In het onlangs gesloten coalitieakkoord staat dat een bestuurskrachtonderzoek moet uitwijzen welke bestuursvorm de gemeente het beste helpt bij haar belangrijkste opgaven. Daarbij worden drie scenario’s onderzocht: zelfstandig blijven, een fusie binnen de BUCH of een fusie met Alkmaar. Volgens het akkoord is de bestuursvorm daarbij geen doel op zich, maar moet deze bijdragen aan voldoende bestuurskracht, een gezonde financiële positie en het behoud van de identiteit van de verschillende dorpen.
Ook Heiloo kiest voor een voorzichtige benadering. Het nieuwe college noemt de gezamenlijke verkenning belangrijk, maar benadrukt dat inwoners nadrukkelijk worden betrokken voordat een keuze wordt gemaakt. Bij een eventueel besluit blijven volgens het coalitieakkoord de kwaliteit van de dienstverlening, het behoud van voorzieningen en de eigen identiteit van Heiloo leidend. (tekst gaat verder onder de foto)
Castricum spreekt zich in het coalitieakkoord nog niet uit voor een specifieke bestuursvorm. De nieuwe coalitie wil eerst de uitkomsten van de lopende onderzoeken afwachten voordat een definitieve richting wordt gekozen. Daarmee neemt Castricum vooralsnog een afwachtende positie in binnen het gezamenlijke traject.
Dat betekent dat de vier gemeenten deze zomer weliswaar gezamenlijk werken aan hetzelfde onderzoek, maar ieder vanuit een andere politieke uitgangspositie. Waar Uitgeest vooral tempo wil maken, houdt Bergen meerdere opties open en kiezen Heiloo en Castricum ervoor eerst meer duidelijkheid te krijgen over de gevolgen van een eventuele fusie.
De komende maanden moeten de aanvullende onderzoeken antwoord geven op vragen over financiën, voorzieningen en de verschillen tussen de gemeenten. Op basis daarvan besluiten de vier gemeenteraden naar verwachting dit najaar of zij verder willen werken aan een fusiegemeente of een andere bestuurlijke koers kiezen.