Water, vogels, zon: rondom Bakkumer vijver komt veel samen voor PWN

Rivier met riet en omgevallen tak, met aan de overkant een rij kale bomen en een groep vogels op een boomstam

Geschreven door

in

Dat er wat veranderd is rondom de ‘Karpervijver’ van Bakkum Noord, dát zal niemand in die omgeving zijn ontgaan. Maar het project waar het PWN intussen al even geleden de laatste hand aan heeft gelegd behelst toch wel meer dan alleen een nieuwe brug bij het Meertje van Vogelenzang. En die 2.150 aalscholvers, die doen verder geen kwaad, zo blijkt.

Projectleider Koen Mathot geeft woensdag tekst en uitleg in gesprek met Streekstad Centraal. Voor hem en andere PWN’ers is dit meertje zo ongeveer de achtertuin, het kantoortje in Bakkum ligt er op een kort wandelingetje vandaan. De veranderingen van de afgelopen jaren zijn voor Mathot dan ook heel tastbaar.

“Daar loopt een buis onder de grond, een drinkwatertransportleiding”, wijst hij – en brengt zo het landschap tot leven. Hier is merkbaar meer aan de hand dan alleen natuurherstel. (tekst gaat door onder de foto)

Man in groene jas staat glimlachend bij een vijver in een bos met kale bomen en zandige oever
Koen Mathot kent niet alleen het bovengrondse, maar ook het ondergrondse deel van het gebied. (foto: Streekstad Centraal)

De officiële inwijding van het opgeknapte meertje was afgelopen vrijdag. “Het werk was eigenlijk in maart al klaar hoor. Maar dit was wel een goed moment, omdat het er nu weer mooi uitziet”, zegt Mathot. Als projectleider kan hij tevreden zijn: het werk zit erop én de aanwezigen bij de presentatie vrijdag waren enthousiast.

De omwonenden hadden natuurlijk al wel gemerkt: een nieuwe brug, een nieuw vogelkijkscherm, wat meer ruimte rond het meertje. Toch is dat maar één kant van het project, vertelt Mathot. “Het is wel jammer dat mensen eigenlijk niet het verhaal eráchter te horen krijgen, terwijl dat het nou juist interessant maakt.”

Voor PWN komen hier de twee hoofdtaken van de organisatie samen: drinkwater in buizen onder de grond, op weg naar de infiltratiegebieden verderop in het duin, en die mooie natuur boven de grond die bescherming verdient. (tekst gaat door onder de foto)

Houten wandelbrug met boomstamleuning langs een rustige plas, omringd door herfstbomen
De nieuwe brug doet wel denken aan de iconische ‘Kneppelbrug’ in Alkmaar. (foto: Streekstad Centraal)

“De boswachter kwam een paar jaar geleden met het idee om het Meertje van Vogelenzang weer uit te baggeren, iets wat in het verleden ook is gedaan. Daaruit groeide het plan om deze plek op te pimpen.”

Want domweg baggeren en die bagger dan aan de kant laten liggen, dat was niet ideaal, wisten de beheerders intussen wel. Dat heeft effecten voor de bodemkwaliteit en de biodiversiteit – het kon ook anders. Met de hulp van een landschapsarchitect ontwikkelden Mathot en zijn team een veelomvattender plan.

“Het Meertje van Vogelenzang is ooit ontstaan omdat ze grond nodig hadden voor het viaduct over het spoor hier even verderop”, weet Mathot. “Later zijn er karpers uitgezet en gebruikte de buurt het als visvijver, vandaar de naam Karpervijver. Het is een landschappelijk moment. We hebben gekeken hoe we het oorspronkelijke idee weer konden terugbrengen, als aantrekkelijk landschap.” (tekst gaat door onder de foto)

Bosvijver met zandige oever en kale herfstbomen, met wolkenlucht weerspiegeld in het water
De oude vuilstort is keurig opgeruimd, hier mag de natuur nu weer haar gang gaan. (foto: Streekstad Centraal)

Daar kwamen ook andere zaken bij kijken. Zomerstorm Poly die in 2023 over de regio raasde richtte ook hier schade aan en daardoor was een oude vuilstort bloot komen te liggen. Die wilde het PWN natuurlijk graag opruimen. Daarnaast bestond al langer de wens om de bomen die bovenop de belangrijke ondergrondse waterleiding stonden weg te halen.

“Juist ook met het idee dat als het stormt, die bomen in beweging komen. De wortels zaten helemaal om de waterleiding heen. Als dat gaat bewegen kan er schade aan de leiding ontstaan.” Deze gerichte kap zorgt meteen ook weer voor meer zon in het bos.

Genoeg werk te doen dus en om de impact van al dat werk beperkt te houden, was het handig om dat allemaal in één project in te plannen. In het najaar van 2025 ging het PWN van start en was het even een komen en gaan van machines en werklui – maar snel genoeg werd het ook weer stil in het bos. (tekst gaat door onder de foto)

Rustige rivier in herfstbos met zandige oever op de voorgrond en een zwarte ribbelbuis die naar het water loopt
Er zijn maatregelen genomen om het waterbeheer te verbeteren. (foto: Streekstad Centraal)

Wie rondom het meertje wandelt kan er niet omheen: hier wonen veel, héél veel aalscholvers. Ze zijn te horen en te zien – zo’n 2.150 zijn het er, een flinke kolonie. En ja, ze poepen, maar grote zorgen daarover maakt het PWN zich niet.

“Dit meertje staat los van het drinkwater, maar we hebben er al wel onderzoek naar gedaan: wat als aalscholvers in de infiltratieduinen poepen, wat doet dat. Het blijkt geen gevolgen te hebben voor wat er uiteindelijk uit de kraan komt.”

Het PWN probeert de natuur juist zo veel mogelijk haar eigen gang te laten gaan. “We sturen niet gericht op soorten. Die aalscholvers bepalen zelf waar ze gaan zitten. En op een gegeven moment gaan ze ook weer weg, verwacht ik, ergens anders heen.” (tekst gaat door onder de foto)

Houten bankje met zwart metalen onderdeel in een herfstig bos, tussen groen struikgewas en gevallen bladeren
Het PWN nam maatregelen om de afwatering waar mogelijk te verbeteren. (foto: Streekstad Centraal)

Het Meertje van Vogelenzang staat los van het drinkwater en is ook niet direct met andere waterlopen verbonden. Het water dat we hier zien is grondwater dat bovenkomt, deel van de gigantische zoetwaterbel in de duinen. “Voor het PWN is die waterbel wenselijk. En de zoetwaterbel zorgt ook voor een sterke buffer van zoet grondwater in de binnenduinrand en polders.”

\Maar dat water kan ook te hoog kan komen te staan, met alle gevolgen van dien. “Dat is er bijgekomen, in dit project: dat we daar iets aan wilden doen.” Bij de werkzaamheden aan het Meertje van Vogelenzang zijn vanuit die gedachte duinrellen blootgelegd. Zo kan een deel van het overtollige water gericht worden afgevoerd.

Waterbeheer, waterleidingen, watervogels: het komt allemaal samen in het project dat nu is afgerond. Er staan weer nieuwe projecten op stapel, om de Binnenduinrand toekomstbestendig te maken. “Maar eigenlijk ben je nooit klaar natuurlijk, er komt ook beheer bij kijken. Er liggen nu alweer takken in de duinrellen. Dat gaat natuurlijk altijd door bij het PWN en dat is ook mooi. We zien altijd weer wat als we hier wandelen.”