De gewone bezoeker heeft er geen weet van, maar kenners zijn er lyrisch over: de unieke oplossing die Alkmaar vond om de kermis van stroom te voorzien. Al jaren ligt er een eigen netwerk voor evenementen als de kermis, direct onder de straatstenen van de Alkmaarse binnenstad. “Wij kiezen de attracties en dan zeggen we: Michel lost het wel op.”
Evenementencoördinator Bas van der Molen maakt in de drukste week van het jaar even tijd voor Streekstad Centraal, omdat we vragen hebben over de elektra van de kermis. Maar hij komt zeker niet alleen. Michel Swinkels van Interchange Power is namelijk de deskundige als het gaat om de kabels. Verder stelt Van der Molen ons voor aan Ad de Jong en Bart van der Bles van Stadswerk072.
“Zes kilometer kabel loopt hier over de grond”, wijst Van der Molen. “En dan nog aardig wat naar de attracties zelf, dat is aan de exploitanten. Met 74 attracties is dat ook nog wel meer dan een kilometer.” (tekst gaat door onder de foto)
Michel Swinkels heeft dus bést wat om in het oog te houden, maar druk maakt hij zich niet. “Hier in Alkmaar is het echt goed geregeld qua stroom. Dat is wel echt bijzonder aan deze kermis. Kijk, wat ik daar heb staan…” Van der Molen onderbreekt hem lachend: “Laten we even bij het begin beginnen, anders snapt de verslaggever er niks meer van.”
Het begin, dat is al in 1995, zegt Bart van der Bles. Toen zag Alkmaar in dat de cruiseschepen aan de Kanaalkade, met hun zware aggregaten en de dieseluitstoot die daarbij hoorde, op een andere manier van elektriciteit voorzien moesten worden. De wens om een eigen stroomnet voor de kade en voor evenementen te realiseren was toen geboren.
“Daarna hebben we eigenlijk gewoon geweldig mazzel gehad”, blikt Van der Bles terug. “De Aldi in de binnenstad ging weg. Die bij de kauwgomsteeg. Daar zou het hotel uitbreiden en toen zeiden wij: kunnen we daar niet ook meteen wat bouwen. Bij Gods gratie ging ook de Gedempte Nieuwesloot open, voor riolering, dus we konden overal bij.”
De kabels gingen dus écht de grond in. Alkmaar kreeg in 2014 z’n speciale netwerk. Nog jaren vóór de netcongestie die nu zo vaak voor hoofdbrekens zorgt. (tekst gaat door onder de foto)
“Ja, daar krijg ik wel vaak vragen over, of we de stroom niet willen delen”, zegt Van der Molen. “Ik wil best delen hoor, maar ik moet wel de garantie hebben dat de kermis kan draaien. Dat blijkt dan voor de ander een lastige beperking.” De stroom is ingekocht als groene stroom. Mocht Alkmaar het evenementennetwerk in de toekomst willen vergroten, dan zou netcongestie dat wel moeilijk maken, erkent ook Van der Molen. “Maar voorlopig hebben we echt genoeg hieraan.”
“Zeker, we kunnen heel wat hebben”, zegt Ad de Jong van Stadswerk 072. “Er is geen reden om te zeggen: kom maar niet. Al zijn er echt zware attracties bij. In het verleden had je ook van die waterbanen…” Maar die gaan nu niet meer rond, weet Van der Molen. Ze noemen ook attracties met luchtdruk, die flink wat ‘trekken’. “Kunnen we ook hebben.”
Van der Bles herinnert zich nog zijn verbazing toen attracties ineens stroom terugleverden. Metertjes houden alles goed bij, ook om naderhand de juiste rekening te kunnen presenteren aan de exploitant. Een attractie met vrije val leverde op het moment van die val steeds stroom terug. “Maar dat kunnen we dus óók hebben”, reageert De Jong met vertrouwen. (tekst gaat door onder de foto)
Tóch ging het in 2024 mis. Piekstroom is typisch voor de kermis, daar was dus zeker rekening mee gehouden, maar een piekmoment bij de Airborne zorgde in dat jaar voor tijdelijke stroomuitval. Een leermoment. “Dat was natuurlijk niet leuk, maar het is ook wel goed dat het gebeurde, we hebben toen belangrijke aanpassingen kunnen doorvoeren”, overweegt Van der Bles.
De deskundige legt uit dat het stroomnet van de kermis drie vertakkingen heeft. “Het begint met een zware middenspanningsaansluiting van 10kV. Die zit op de plek van de oude Aldi dus. Van daaruit voeden we drie punten: de Paardenmarkt, het Hofplein en de Kanaalkade.” Die punten hebben andere vermogens, de Kanaalkade is het zwaarst. Daar staat intussen een solide huisje. (tekst gaat door onder de foto)
“Nou en dan mag Bas aan het rekenen”, zegt Van der Bles rekent. Van der Molen weet al ver van tevoren welke grote attracties naar ‘zijn’ kermis komen en geeft ze elk hun plekje, mét stroomaansluiting. De ‘grote trekkers’ tekent hij in op de Kanaalkade, waar het meeste vermogen is.
“Maar de Jester, die daar nu op het eind staat, is aangesloten op het netwerk van de Paardenmarkt”, wijst Van der Molen. “Daar heb ik zaterdag ook de markt op zitten, dan lopen de kabels naar de Laat.” Op het Hofplein staat dit jaar dan weer de hoge zweefmolen Aeronaut.
Michel Swinkels zorgt voor de ‘zwerfkasten’, de kabels, en de precieze aansluitingen van al die attracties op het Alkmaarse netwerk. “Die grote zaken zitten rond de 150kW tot 200kW”, wijst hij. “Dat moet ik wel precies weten van te voren.” (tekst gaat door onder de foto)
“Het is ooit allemaal bedacht voor de cruiseschepen”, zegt Van der Bles. “Maar we hebben dus echt rekening gehouden met die kermis.” En het netwerk kan ook uitstekend voor andere evenementen worden gebruikt, vult De Jong aan. “Maar ook voor de buitenverlichting.” De bruggen zitten er nog niet op, omdat dan de grenzen van het netwerk wel worden bereikt, maar de innovatie die Alkmaar hier heeft gedaan biedt dus behoorlijk wat mogelijkheden.
In eerste instantie leek het Alkmaarse idee ook wel navolging te krijgen. Iets wat Swinkels ook zeker zou aanmoedigen, omdat dit wat hem betreft de beste oplossing is. Maar inmiddels houdt de netcongestie die overal in het land speelt nieuwe ontwikkelingen tegen. De deskundigen noemen het Malieveld in Den Haag als een andere plek waar de ‘Alkmaarse’ oplossing is toegepast, maar het is dus echt zeldzaam.
“We zijn aan het pionieren geweest, zo kun je het wel zien”, bevestigt Van der Molen. “Nu zijn we heel blij met wat we hebben.” En dat zal hij nog wel vele jaren zijn, verwacht hij. Voor mooie kermissen, maar ook voor andere bijzondere evenementen.
“Het staat er toch”, besluit De Jong. “Maak er gebruik van!” Swinkels: “Dit moet je nooit meer afgeven als gemeente.”