In Bergen is het onderzoek naar haar bestuurlijke toekomst afgerond. Zelfstandig blijven, samengaan met Alkmaar of fuseren met de andere drie BUCH-gemeenten: alle drie de mogelijkheden zijn uitgediept. Voordat de gemeenteraad een richting kiest, wil Bergen vooral weten wat inwoners belangrijk vinden voor de toekomst van hun dorp. Daarbij krijgen ze niet simpelweg de vraag of ze voor of tegen een fusie zijn.
Dat bleek woensdag tijdens een persgesprek met de raadsleden die de bestuurlijke toekomst van Bergen onderzoeken. De gemeente werkt al jaren ambtelijk samen met Uitgeest, Castricum en Heiloo. Die samenwerking wordt onder de loep gelegd, omdat de vier gemeenten zich afvragen of ze bestuurlijk nog wel zelfstandig verder kunnen.
De drie andere BUCH-gemeenten zijn al langer met die vraag bezig. Zoals Streekstad Centraal eerder berichtte, ligt er inmiddels een gezamenlijk ontwerp voor de voorwaarden waaronder de vier gemeenten zouden kunnen fuseren. Castricum heeft ook al een planning voor de besluitvorming opgesteld. Bergen onderzoekt daarnaast nadrukkelijk de mogelijkheid om zelfstandig te blijven of aansluiting te zoeken bij Alkmaar. (tekst gaat verder onder de foto)
Onderzoeksbureau BDO heeft die drie mogelijkheden in opdracht van gemeente Bergen naast elkaar gelegd. Daarbij is onder meer gekeken naar de financiële gevolgen, de bestuurlijke slagkracht en de gevolgen voor de gemeentelijke organisatie. Het rapport is nu klaar, maar de raadswerkgroep spreekt nog geen voorkeur uit.
Dat Bergen de tijd wil nemen, schuurt met de wens van Uitgeest om sneller duidelijkheid te krijgen. De fractievoorzitters in Uitgeest vroegen Bergen vorige maand schriftelijk wanneer de gemeenteraad een principebesluit over de bestuurlijke toekomst verwacht te nemen. In een antwoordbrief van donderdag geeft Bergen geen datum. Eerst moet duidelijk worden hoe inwoners worden betrokken en wat de aanbevelingen uit het onderzoek betekenen voor het vervolg.
“Voor de gemeente Bergen blijft zorgvuldigheid voorop staan”, schrijven de Bergense raadsleden. Ze verwijzen daarbij naar de fusie van Bergen, Egmond en Schoorl. Volgens hen zijn toen fouten gemaakt waarvan de gevolgen tientallen jaren later nog merkbaar zijn. Bergen wil daarom vooraf weten of de plannen voor een nieuwe gemeente haalbaar en betaalbaar zijn.
De raadsleden erkennen dat Uitgeest haast wil maken en zeggen daar zoveel mogelijk rekening mee te houden. Ze willen met de andere gemeenten onderzoeken hoe de verschillende planningen beter op elkaar kunnen aansluiten. Maar een concrete datum voor een besluit geeft Bergen niet. (tekst gaat verder onder de foto)
Een goede participatie krijgt nu voorrang boven snelheid. Volgens VVD-fractievoorzitter Liselotte Verwaayen heeft het weinig zin om inwoners nu alleen te laten kiezen tussen zelfstandigheid en een fusie. De raadsleden willen vooral weten wat inwoners in hun dagelijks leven belangrijk vinden. Ze noemt het behoud van een zwembad en de mogelijkheid om dichtbij huis een paspoort op te halen als voorbeelden.
“Wat we eigenlijk willen weten is: wat is nou belangrijk voor je als je elke dag gewoon hier in de gemeente woont en werkt?”, aldus Verwaayen.
Daarbij moeten inwoners ook nadenken over de gevolgen van hun keuzes. Wie bijvoorbeeld veel waarde hecht aan voorzieningen dichtbij huis, moet er rekening mee houden dat daarvoor mogelijk op andere zaken moet worden bezuinigd. De vragen worden daarom zoveel mogelijk als dilemma’s voorgelegd, waarbij de gevolgen van beide keuzes worden uitgelegd.
Burgemeester Jaap Bond benadrukt dat de gemeenteraad zelf ook al belangrijke voorwaarden heeft gesteld. Zo moeten de eigen identiteit van de dorpen, goede openbaarvervoerverbindingen en mogelijkheden voor woningbouw zwaar meewegen. (tekst gaat verder onder de foto)
Tijdens het persgesprek kwamen ook kritische vragen over deze aanpak. Kunnen inwoners de gevolgen van zulke ingewikkelde bestuurlijke keuzes wel overzien? En krijgen ze voldoende ruimte om zelf onderwerpen aan te dragen, in plaats van alleen te kiezen uit mogelijkheden die de gemeente voorlegt?
Dat laatste staat nog niet vast. Volgens Verwaayen wordt nog gewerkt aan de precieze vragenlijst. Open vragen zijn mogelijk, maar kunnen volgens haar lastig te verwerken zijn als veel inwoners reageren.
Raadslid Michiel van den Busken van Ons Dorp maakte duidelijk dat een fusie voor Bergen geen doel op zichzelf is. De uitkomsten van het inwonersonderzoek moeten straks worden gebruikt om te beoordelen of de verschillende mogelijkheden voldoende opleveren voor de dorpen.
“Als jullie daar niet in meegaan als BUCH-gemeentes, ja, dan hoeft het van ons niet”, zei hij over voorwaarden die voor Bergen belangrijk kunnen blijken. Dat geldt volgens hem ook voor een eventuele fusie met Alkmaar. Alleen besparen op bestuurders en raadsleden is geen voldoende reden om samen te gaan. (tekst gaat verder onder de foto)
De raadswerkgroep wil dat inwoners uit alle dorpen en verschillende leeftijdsgroepen aan het onderzoek meedoen. Als bepaalde groepen onvoldoende reageren, moet het onderzoeksbureau proberen hen alsnog te bereiken. Niet alleen het aantal reacties telt, maar vooral of de uitkomsten een goed beeld geven van wat er in de gemeente leeft.
D66-fractievoorzitter Klaas van der Kaaij verwees daarbij naar de eerdere fusie van Bergen, Egmond en Schoorl. Volgens hem zijn destijds niet alle stappen gezet die nu nodig worden gevonden. “En dat gaat ons geen tweede keer gebeuren.”
De gemeenteraad van Bergen bespreekt de onderzoeken en de vervolgstappen op 18 november in een extra commissievergadering. Op 26 november volgt een raadsvergadering. Dan moet duidelijker worden hoe en wanneer inwoners hun mening kunnen geven. Een definitieve keuze voor zelfstandigheid of een fusie is daarmee nog niet gemaakt.