Het Stadskantoor. Een parkeergarage. En natuurlijk op de punt het politiebureau. Dat is het Kanaalschiereiland zoals Alkmaarders het kennen. Ed Diepenmaat, stedenbouwkundige en voorzitter van het Architectuur Informatiecentrum Alkmaar (AIA), denkt dat dat toch wel beter kan. “Het is nu eigenlijk onbereikbaar en dat is zonde.”
Hij weet dat hij niet de enige is die wel eens fantaseert over een ánder Kanaalschiereiland. Om alle ideeën samen te brengen heeft het AIA een prijsvraag uitgeschreven: de AIA Ideeënprijsvraag 2026, met de prikkelende opdracht: wat als we op de plek van dat politiebureau nou eens helemaal opnieuw mochten beginnen?
Dat het onderwerp juist nú op de agenda wordt gezet door de architectuurkenners van AIA heeft natuurlijk alles te maken met de ontwikkelingen op Overstad. Het Kanaalschiereiland ligt plotseling tussen de woontorens en de drukke binnenstad in: een plek met kansen. (tekst gaat door onder de foto)
“Kijk, dat politiebureau, dat is helemaal niet een lelijk ontwerp of zo, daar gaat het me niet om”, legt Diepenmaat uit. “De architect, Abe Bonnema, heeft zijn werk goed gedaan. Maar toen dit ontwikkeld werd zag de stad er nog heel anders uit.”
Overstad was toen nog gewoon een bedrijventerrein, met grote winkels. De aangrenzende binnenstad was ook wel anders dan nu, met nog de brandweerkazerne op de Paardenmarkt. Inmiddels staan daar huizen en op Overstad komen woontorens te voorschijn achter de bouwsteigers.
“Dit is echt een ‘stepping stone’ tussen de oude en de nieuwe stad geworden”, ziet Diepenmaat. “Het wordt een belangrijke wandelroute. Maar daar is het niet op berekend. Je zou kunnen denken aan een nieuwe voetgangersbrug. En aan openbare ruimte, misschien een museum, een podium…” (tekst gaat door onder de foto)
Diepenmaat heeft zelf ideeën genoeg en in gesprek met hem ontstaan er vanzelf weer nieuwe. Dat is precies de bedoeling van de prijsvraag: prikkelen, tot nieuwe gedachten komen. “Het gaat om die connectie. Toen in de jaren negentig de Noorderarcade werd gebouwd, was een belangrijke voorwaarde daarvoor een brug. Dat is de Ringersbrug geworden. Toen ook met een ontwerpwedstrijd, toen gewonnen door Lody Trap.”
De prijsvraag toen was ooit de aanzet tot de oprichting van AIA, een organisatie die het debat over architectuur en stedenbouw in Alkmaar levend houdt. Met lezingen, exposities en dus prikkelende prijsvragen als deze. “Alles mag, het hoeft geen complete bestektekening te zijn. We willen van de ontwerpen wel een tentoonstelling maken.”
Iets meer dan de achterkant van een bierviltje dus, geeft Diepenmaat de ontwerpers maar mee, maar verder laat hij het graag aan een anders fantasie. Er zijn twee categorieën bij de prijsvraag, één voor professionals en één voor wie dat niet is – en er valt 1.500 euro te winnen. (tekst gaat door onder de foto)
Een opdracht zit er evenwel niet in, want er zijn voorlopig geen plannen om het politiebureau te verhuizen, of de parkeergarage weg te halen. Sterker: daar moet een verdieping op. “Ja, dat vind ik een idioot plan”, reageert Diepenmaat kritisch. “Parkeren is ontzettend ruimteverslindend. Doe dat ergens onder de grond. Dan kun je hier iets neerzetten dat écht iets betekent voor de stad, wat zeg ik, voor de hele regio.”
Hij denkt aan iconische plekken als het Île de la cité in Parijs, of de samenkomst van twee rivieren in het Duitse Koblenz. “Kunstenaars reageren hier ook op, dat vind ik heel mooi. Dit is een unieke plek.”
Juist daarom mag het wel een beetje stads, vindt Diepenmaat. “We moeten geen pleinvrees hebben! Met bomen kun je ook overdrijven. Nee, laat hier maar iets moois komen. We gaan het zien. Dit brengt de discussie op gang en dat is belangrijk.”