Ooit was het een echt Alkmaars icoon, en als het aan politicus Ben Bijl had gelegen, was ie dat opnieuw geworden: de ‘Rode Toren’. Een stoere stadstoren ter hoogte van het huidige Victoriepark. BAS kreeg het zowaar opgenomen in het coalitieakkoord, maar het plan sneuvelt op praktische bezwaren. “Ik wil toch íéts terug…”
Streekstad Centraal ging over de kwestie te rade bij de fractie van BAS. Wie is daar nu eigenlijk ‘chef Rode Toren’, vroegen we ons af. “Dat is natuurlijk Ben”, zegt Pien Bijl resoluut. De in 2024 overleden politicus maakte zich al jaren sterk voor het plan, waarvan ook de archieven van Streekstad Centraal getuigen.
Dat plan gaat niet van een complete herbouw uit, voor de goede orde. Het idee was om de vroegere toren in ruïneuse staat terug te brengen. Muurdelen, oude stenen, de suggestie van wat ooit nog groter en onverzettelijker moet zijn geweest. (tekst gaat door onder de video uit 2012)
Ben Bijl leeft niet meer, maar Pien houdt het onderwerp onder haar hoede. “Ja, ik vind het echt belangrijk”, vertelt ze aan Streekstad Centraal. “Zeker nu ik merk wat de reconstructie van het Nieuwlanderhek losmaakt. Je wilt niet weten hoeveel leuke reacties ik daarover krijg! Mensen vinden dit echt geweldig.”
Toch komen die oude stenen muren voorlopig niet terug op de plek van de Rode Toren. “Dat gaat niet, ze zeggen dat er te veel kabels in de grond zitten”, verzucht Bijl.
De gemeente komt daarom met een aangepast plan, werd deze week duidelijk. De Rode Toren zou met lichteffecten weer zichtbaar moeten worden gemaakt, is de gedachte. Maar hoe dat precies moet gaan worden, dat is nog nader te bepalen. Het ontwerp is in de ‘beginfase’, laat de gemeente weten. (tekst gaat door onder de foto)
Een impressie van het plan uit 2012. (beeld Remco Cevat)
“Een lichtgevende cirkel, dat doet mij eerder denken aan een UFO”, oordeelt Pien Bijl nuchter. “Ik heb me echt wel even boos gemaakt. Een muurtje, dat hoeft toch niet zo moeilijk te zijn? Maar het ligt aan de fundering.”
Want voor een muur op deze plek moet de fundering toch al gauw een meter de grond in, legt de gemeente desgevraagd uit. “Daarnaast is een goede betonnen fundering altijd breder dan het bouwwerk zelf, om verzakking te voorkomen. Op deze plek is een fundering plaatsen niet mogelijk omdat je op 20-50 cm diepte al veel kabels en leidingen tegenkomt.”
Bijl wijst er in dit verband wel op dat het beeld van Trijn, een plan dat pas veel later kwam dan het plan voor de Rode Toren, toch ook in de Parkbodem is gefundeerd.
“Op de plek van het beeld voor Trijn Rembrands liggen bijna geen kabels en leidingen in de grond”, reageert de gemeente. “Trijn staat op opgehoogde grond waardoor de fundering goed ingegraven kon worden. Die plek is dus anders dan de locatie van de Rode Toren.” (tekst gaat door onder de foto)
Pien Bijl bewaakt het erfgoed van haar overleden man Ben: de Rode Toren van Alkmaar. (foto: aangeleerd)
Ze is er ‘heel boos’ om geweest, bekent Pien Bijl, maar uiteindelijk heeft ze zich verzoend met een aangepaste versie van het plan. “Ik zei tegen mezelf: Pien, je kan wel weer stennis gaan maken, maar daar schiet je niets mee op.”
De cirkel in het asfalt die nu nauwelijks nog te herkennen is krijgt dus wel een nieuw leven, maar dan ánders, met licht, zonder fundering. Al blijft die oude wens van Ben Bijl toch door de hoofden spoken. Misschien toch, óóit… “Het zou toch zo mooi zijn op die plek!”
In de grote zaal in TAQA Theater De Vest vond woensdagavond het verkiezingsdebat De Stem van Alkmaar plaats. Veertien partijen gingen er met elkaar in gesprek over zes thema’s die door inwoners zijn aangedragen. Allemaal live te volgen via Streekstad Centraal. Het doel: duidelijkere keuzes, eerlijke antwoorden en minder politieke taal.
De avond begint met een poëtisch optreden van woordkunstenaar Luan Buleshkaj, die de zaal meeneemt in een verhaal over de vraag wat voor stad Alkmaar wil zijn. Daarna neemt moderator Bahram Sadeghi het over. Met kleine grapjes en scherpe vragen houdt hij het tempo erin.
Tussen de debatrondes door zorgt de Alkmaarse muzikant Dean Presley voor korte optredens. Dat blijkt een schot in de roos. “Dat was echt slim gedaan,” zegt een bezoeker na afloop. “Na zo’n muziekstuk zit je er weer helemaal bij.”
De eerste ronde gaat over wonen. Forum voor Democratie wil Alkmaarders voorrang geven op de woningmarkt. “De Alkmaarder moet weer op één staan. We kunnen ervoor kiezen om eigen inwoners voorrang te geven op woningen.” Volgens de partij worden er nu te veel ‘postzegelwoningen’ gebouwd. Andere partijen reageren daar kritisch op. (tekst loopt door onder de foto)
Tussen de verschillende debatten zorgt de Alkmaarse Dean Presley voor een muzikaal intermezzo. (foto: Streekstad Centraal)
CDA wijst op het belang van het juiste type woningen. “Als je kijkt naar wat Alkmaarders willen, zijn dat vaak kleinere woningen. Door dat soort woningen te bouwen ontstaat er ook doorstroming.” De Partij voor de Dieren vindt dat de discussie te veel draait om nieuwbouw. “Niet de stad volbouwen, maar slim omgaan met leegstand en bestaande ruimte.” Volt ziet juist kansen in nieuwe woonvormen. “Met kleinere woningen van bijvoorbeeld veertig vierkante meter kun je starters sneller een plek geven.”
De Seniorenpartij Alkmaar wijst op betaalbaarheid. “Een woning van twee ton klinkt mooi, maar daar moet ook nog een ontwikkelaar voor komen. Dat is niet zo eenvoudig.” Tijdens het debat ontstaat spanning wanneer Forum voor Democratie het aantal statushouders op de woningmarkt noemt. “We mogen ervoor kiezen om ze achteraan in de rij te laten staan.” Andere partijen zijn het daar niet mee eens.
In de tweede ronde bespreken Status Quo, Belangen Alkmaarse Samenleving (BAS), Volt en Leefbaar Alkmaar de toekomst van de economie en voorzieningen in de stad. Status Quo benadrukt het belang van participatie en inspraak. “Over tien jaar is Alkmaar een gemeente waar je fijn kan wonen, waar genoeg te doen is en waar leegstand beter wordt benut.” Volt ziet kansen in creatieve broedplaatsen. “Alkmaar heeft statistisch gezien veel minder broedplaatsen dan omliggende gemeenten. Dat missen we echt.” (tekst loopt door onder de foto)
Alkmaar kampt al langer met een leegstandprobleem. Daar moet volgens de partijen iets aan gedaan worden. (foto: NH Nieuws)
BAS kijkt naar werkgelegenheid. “Als Alkmaar groeit met dertigduizend inwoners, moeten we ook ruimte hebben voor werk. Anders hebben we straks geen banen.” Leefbaar Alkmaar stemt daarmee in. “Ondernemers zijn geen probleem, maar de motor van de stad.”
Wanneer moderator Sadeghi vraagt of leegstand bestraft moet worden, lopen de meningen uiteen. “Bij langdurige leegstand, en dan bedoel ik een half jaar, mogen sancties opgelegd worden”, vindt Leefbaar Alkmaar. Volt is het daarmee eens, BAS niet. “Als er geen vraag is naar een pand, kun je een eigenaar niet straffen. Dus dan moeten we ze ook niet beboeten.” Status Quo wil vooral stimuleren. “We moeten juist stimuleren om wel te verhuren en de regeltjes weghalen.”
Dan is het tijd voor veiligheid. VVD, OPA, SP, CDA en D66 gaan met elkaar in gesprek. De VVD pleit voor meer handhavers. “Als mensen zich ’s avonds niet veilig voelen, moeten we daar meteen iets aan doen.” OPA wil een harde aanpak van overlast. “Straattuig moet worden aangepakt. Met meer camera’s en strengere handhaving.”
SP waarschuwt juist voor te veel repressie. “Als je mensen alleen maar oppakt, worden ze zorgmijders. Dan wordt het probleem alleen maar groter.” CDA zoekt een middenweg. “Handhaven waar de wet wordt overtreden, maar ook inzetten op begeleiding en zorg.” Volgens D66 liggen de oorzaken vaak dieper. “Problemen zoals schulden en sociale problemen spelen vaak een grote rol.” (tekst gaat door onder de foto)
De Grote Zaal van TAQA Theater De Vest zat woensdagavond goed gevuld met geïnteresseerden. (foto: Streekstad Centraal)
In de vierde ronde discussiëren Forum voor Democratie, SP, ChristenUnie en GroenLinks/PvdA over de energietransitie. Forum voor Democratie wil het plan om Alkmaar aardgasvrij te maken pauzeren. “Niet iedereen wil dit en sommige bewoners zitten nu letterlijk in de kou.” Ook SP ziet problemen in de uitvoering. “Het moet niet twee keer zo duur worden. Mensen mogen niet in de kou zitten.”
GroenLinks/PvdA wil juist doorpakken. “Als we in 2050 aardgasvrij willen zijn, moeten we nu stappen zetten. Pauzeren? Nee. Time is up.” De ChristenUnie benadrukt dat de overgang eerlijk moet verlopen. “We moeten mensen die het niet kunnen betalen helpen via subsidies en isolatie.”
Dan bespreken GroenLinks/PvdA, Leefbaar Alkmaar, Status Quo, D66 en SPA wie in Alkmaar buiten de boot vallen. “Eén op de tien kinderen groeit op in armoede. Dat moeten we aanpakken”, begint GroenLinks/PvdA. Leefbaar Alkmaar haakt daarop in en benadrukt dat brede welvaart niet alleen in de binnenstad speelt. “Brede welvaart betekent dat iedereen moet kunnen meedoen.” (tekst gaat door onder de foto)
Voorzieningen dichtbij, is volgens alle partijen erg belangrijk op het gebied van welvaart. Het verdwijnen hiervan, zoals in de supermarkt in Koedijk, moet tegengegaan worden. (foto: Streekstad Centraal)
Status Quo kijkt naar een andere oplossing en pleit ervoor om bewoners zelf meer invloed te geven door middel van wijkbudgetten. “Laat bewoners zelf beslissen wat belangrijk is in hun buurt.” D66 kijkt vooral naar de langere termijn en de ontwikkeling van de stad. “Een leefbare stad gaat niet alleen over woningen, maar ook over voorzieningen en veilige buurten.” De Seniorenpartij Alkmaar legt vervolgens de nadruk op voorzieningen dichtbij huis. “Als voorzieningen verdwijnen wordt de wereld voor mensen kleiner.”
De laatste ronde gaat over mobiliteit en bereikbaarheid. OPA, ChristenUnie, Partij voor de Dieren, VVD en BAS gaan met elkaar in debat over hoe een groeiende stad bereikbaar blijft. OPA benadrukt keuzevrijheid van de inwoners. “Mensen moeten zelf kunnen kiezen hoe ze zich verplaatsen.”
De ChristenUnie legt de nadruk op verkeersveiligheid en ziet vooral een rol voor lagere snelheden in de stad. “Kinderen moeten veilig naar school kunnen. En als dat betekent dat auto’s minder hard mogen, moeten we die keuze maken.” Wanneer het gesprek weer richting autoverkeer gaat, reageert de Partij voor de Dieren zichtbaar kritisch. “Ik hoor hier vooral auto, auto, auto, maar het moet ook over fietsen gaan.” (tekst gaat door onder de foto)
Het volledige debat werd live uitgezonden door Streekstad Centraal, en is terug te kijken op YouTube. (foto: Streekstad Centraal)
De VVD probeert de discussie vervolgens wat te nuanceren. Volgens de partij moet er per situatie gekeken worden wat het beste werkt. “Op sommige plekken kan vijftig, op andere plekken moet het dertig zijn.” BAS wijst ondertussen op de belangen van ondernemers en bereikbaarheid van de stad. “Ondernemers moeten de stad in kunnen met hun bedrijfsbus. Maar iedereen moet ook veilig zijn op de fiets. Dus we moeten kijken naar een veilige snelheid.”
Tijdens het debat kan het publiek via stellingen ook zelf reageren. Dat wordt enthousiast ontvangen. “Het is leuk dat je niet alleen zit te luisteren, maar ook je eigen mening kan geven,” zegt een bezoeker. Toch missen sommige aanwezigen een echt fel debat. “Het bleef soms een beetje netjes,” zegt een andere bezoeker. “Ik had wel wat meer echte discussie willen zien.”
Over de moderator Bahram Sadeghi zijn bezoekers juist positief. “Hij hield het tempo erin en stelde scherpe vragen. Daardoor bleef het spannend om naar te kijken.” Met nog maar vier procent twijfelaars aan het eind van de avond lijkt het debat zijn doel te hebben bereikt.
In de grote zaal van COOL komen het publiek en twaalf politieke partijen samen voor het grote verkiezingsdebat van Dijk en Waard. Het doel van deze dinsdagavond is duidelijk: inwoners helpen bij hun stemkeuze voor de gemeenteraadsverkiezingen. Dat leek te lukken. “Ik heb nu een veel beter beeld.”
De opzet van het debat is strak: per thema staan vier partijen op het podium. Ze beginnen met een korte pitch, reageren op snelle stellingen met een rood of groen bordje en gaan daarna met elkaar in debat. Het publiek kan via Mentimeter meedoen. Daarnaast mogen partijen een ‘oranje kaart’ inzetten om zich alsnog in een debat te mengen, ook als ze niet op het podium staan.
Het eerste thema van de avond is duurzaamheid. Op het podium staan Beter voor Nederland (BVNL), GroenLinks/PvdA, Forum voor Democratie (FVD) en D66. De verschillen worden meteen duidelijk. Waar GroenLinks/PvdA inzet op investeren, benadrukt BVNL vooral dat inwoners niet met extra lasten moeten worden geconfronteerd. Toch volgt de echte discussie pas bij de vraag of Dijk en Waard inwoners meer moet helpen hun huis te verduurzamen, ook als de belastingen daardoor stijgen.
“Verduurzaming is fantastisch, maar niet met ons belastinggeld. Mensen plukken zelf de vruchten van zonnepanelen, dus laat ze het ook zelf betalen,” zegt BVNL stellig. GroenLinks/PvdA (GL/PvdA)ziet dat anders. “Verduurzamen is geen luxe, maar de sleutel naar betaalbare energie en een leefbaar klimaat. Een gemeente is alleen groen als iedereen mee kan doen.” (tekst gaat door onder de foto)
Forum voor Democratie en BVNL zijn niet tegen zonnepanelen, maar de gemeente moet niet de kosten van verduurzaming op zich nemen. (foto: Pixabay / Ulrike Leone)
D66 benadrukt ook dat niet iedereen de investering zelf kan betalen. “Wie vandaag investeert heeft morgen een lagere energierekening. Niet iedereen kan dat zelf, dus de gemeente moet helpen.” FVD waarschuwt juist voor stíj́gende lasten. “Iedereen wil een goed geïsoleerd huis, maar niet als de belastingen omhooggaan.”
In het debat dat volgt vliegen de argumenten over tafel. GL/PvdA vraagt tegenstanders hoe zij inwoners willen helpen als energieprijzen blijven stijgen. BVNL blijft hameren op lagere lasten en een kleinere overheid. D66 reageert fel: “Als je zegt dat mensen het zelf moeten oplossen, moet je ook eerlijk zijn dat je mensen in de kou laat staan.”
FVD noemt het juist oneerlijk dat iedereen meebetaalt aan de woning van een ander. “Het is scheef als iedereen moet meebetalen aan verduurzaming van andere huizen.” Halverwege het debat wordt een joker ingezet. Joker! brult het pupliek. De joker geeft partijen die niet aan tafel staan de kans om tóch iets in te brengen en kan maar één keer worden ingezet.
De Dijk&Waardse Onafhankelijke Partij (DOP) mengt zich via de joker in de discussie over lokale belastingen en corrigeert een uitspraak van D66 over stijgende lasten. “Als je goed kijkt zijn we eigenlijk terug op het prijspeil van 2024,” klinkt het vanaf de zijkant van het podium.
Het debat eindigt opvallend wanneer BVNL aangeeft dat leningen voor verduurzaming eventueel wel bespreekbaar zijn. “Als het via een lening gaat en mensen het terugbetalen, dan zeg ik ja.” Waarop D66 lachend reageert: “Ik zou bijna zeggen dat BVNL op D66 stemt.” (tekst gaat door onder de foto)
Om het debat levendig te houden werden er tussen de debatten door snelle stellingen voorgelegd aan de lijsttrekkers. (foto: Streekstad Centraal)
Het tweede thema van de avond is verkeer. Nu staan 50Plus, Beter voor Dijk en Waard (BvDW), DOP en de ChristenUnie (CU) tegenover elkaar. De discussie draait vooral om het parkeerbeleid rond het centrum. Volgens 50Plus werkt het huidige systeem niet. “Het kost klauwen vol geld en lijkt eerder een inkomstenbron dan een oplossing.” BvDW benadrukt dat inwoners zich niet gehoord voelen en wil het beleid afschaffen. “Parkeerbeleid moet werken vóór inwoners, niet tegen hen. Het overgrote deel van de bewoners is ontevreden.”
DOP verdedigt het principe van regulering. “Zonder systeem loopt het centrum vol met auto’s van winkeliers en langparkeerders. Het beleid moet misschien beter uitgevoerd worden, maar reguleren blijft nodig.” De CU wijst op de toekomst van de gemeente. “We bouwen tienduizend woningen. Dan moeten we ook nadenken over ruimte voor groen en spelen. De straat is niet alleen voor auto’s.” (tekst loopt door onder de foto)
Een blik vanuit de coulissen van theater Cool naar wat dinsdagavond het politiek epicentrum van Dijk en Waard was. (foto: Streekstad Centraal)
BvDW noemt dat een valse keuze. “U doet alsof het groen óf parkeren is”, klinkt het fel. “Maar als je groeit als gemeente, groeit ook het aantal auto’s.” Volgens de CU moet juist vooruit gekeken worden. “Besturen is vooruitzien. Als je weet dat er een probleem aankomt, moet je daar nu al iets aan doen.”
Hier worden zelfs meerdere jokers ingezet. Zo mengt FvD zich in de discussie met de opmerking dat veel huishoudens tegenwoordig twee auto’s nodig hebben. “Mensen hebben vaak twee banen en dus ook twee auto’s. Dan heb je die parkeerplekken gewoon nodig.” Later reageert de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) met een eigen joker. “Er wordt hier een probleem gecreëerd dat mensen niet zouden kunnen parkeren.”
Die opmerking zorgt voor nieuwe discussie op het podium. “Niet afwachten als je weet dat er in de toekomst druk komt, maar meteen iets doen,” klinkt het vanuit de CU. DOP vult aan dat parkeerplaatsen geld kosten en dat regulering nodig blijft als de gemeente groeit. BvDW blijft ondertussen hameren op de onvrede onder bewoners. “Als zoveel inwoners zeggen dat het niet werkt, moeten we daar naar luisteren.”(tekst gaat door onder de foto)
Ondanks dat inwoners van gemeente Dijk en Waard massaal in actie kwamen is het parkeerbeleid toch ingevoerd. (foto: Streekstad Centraal)
Het laatste thema is wonen. Lokaal Dijk en Waard, Senioren Dijk en Waard, CDA en VVD discussiëren over de vraag of er meer woningen in het buitengebied mogen komen. Lokaal Dijk en Waard benadrukt dat bouwen noodzakelijk is. “We voelen de plicht om te bouwen, maar zeggen: eerst inbreiden, dan uitbreiden.” Daar is Senioren Dijk en Waard het mee eens. Daarnaast benadrukt de partij het belang van voorzieningen. “Bouwen moet, maar het liefst dichtbij scholen, openbaar vervoer en zorg. Zo zorg je voor buurten waar mensen echt kunnen wonen en doorstromen.”
Volgens het CDA hoeft bouwen in het buitengebied niet. “We hebben de ruimte om woningen te bouwen zonder landbouwgrond op te geven.” De VVD vindt dat er vooral sneller gebouwd moet worden. “We kennen allemaal iemand die een huis zoekt. Wie hier opgroeit moet hier ook kunnen blijven wonen.”
Tijdens het debat ontstaat discussie over mogelijke bouwlocaties, zoals bij Sint Pancras. De VVD ziet daar een prachtig plan voor een grote hoeveelheid woningen, Lokaal Dijk en Waard reageert juist fel op plannen daar te bouwen. “Wat wij horen van inwoners is dat ze dat absoluut niet vol willen bouwen. Eerst De Noord en Langedijk West, daarna pas verder kijken.” (tekst gaat door onder de foto)
De grote zaal van COOL zat redelijk gevuld met inwoners van Dijk en Waard. (foto: Streekstad Centraal)
Het CDA benadrukt dat de gemeente naar het totaalplaatje moet kijken, met ook ruimte voor bedrijventerreinen en voorzieningen. Senioren Dijk en Waard wijst ondertussen op andere mogelijkheden om woningen toe te voegen, bijvoorbeeld door bestaande gebouwen te splitsen of te verdichten. “Waar eerst twee woningen stonden, kunnen er soms ook meer komen zonder extra grond te gebruiken.”
Gedurende de avond wordt duidelijk dat de verschillen tussen partijen soms erg groot zijn, maar juist dat helpt bezoekers bij hun keuze. Na drie debatrondes wordt opnieuw de vraag gesteld: weet u al wat u gaat stemmen? Het aantal twijfelaars blijkt – in ieder geval in de Mentimeter – flink gedaald.
In de foyer reageren bezoekers na afloop positief. “Ik twijfelde nog tussen twee partijen, maar nu heb ik een stuk beter beeld van wat ze echt willen,” zegt een bezoeker. Een andere aanwezige vult aan: “In verkiezingsprogramma’s klinkt het vaak hetzelfde. In zo’n debat hoor je pas echt waar ze het oneens over zijn.”
Een andere bezoeker vertelt dat het debat voor hem het verschil maakte. “Ik wist nog helemaal niet wat ik ging stemmen. Door de discussie over parkeren en wonen werd voor mij duidelijk welke partij bij mij past. Je ziet hier niet alleen wat partijen vinden, maar ook hoe ze reageren op kritiek van anderen. Dat helpt echt bij het maken van een keuze.” Daarmee lijkt het doel van de avond bereikt: inwoners helpen bij het maken van hun keuze.
De belofte in 2022 was luid en duidelijk: de zorg in Alkmaar moest menselijker, toegankelijker en dichter bij de inwoner komen. Geen ondoorgrondelijke loketten meer, maar snelle en begrijpelijke hulp. Nu de bestuursperiode ten einde loopt, is de balans op te maken. Er zijn zeker stappen gezet, voornamelijk voor senioren. Maar de échte grote doorbraak in het zorgstelsel bleef uit.
Om te begrijpen waarom, moeten we niet alleen kijken naar de plannen, maar vooral naar de roerige politieke werkelijkheid van de afgelopen vier jaar: de val van de eerste coalitie en de daaropvolgende koerswijziging. (tekst gaat verder onder de foto)
Sinds 2023 is Christian Schouten (D66) de wethouder met zorg in de portefeuille, met onder andere Wmo, zorg en welzijn. (foto: Streekstad Centraal)
De eerste acte van het politieke theater uit 2022 kan beschreven worden als de linkse en groene droom. Na de verkiezingen van 2022 ging er een breed, overwegend links-leunend college van start, bestaande uit GroenLinks, BAS, PvdA, CDA, Leefbaar Alkmaar, ChristenUnie en SP. Dit college wilde flink ingrijpen in de fundamenten van het sociaal domein.
Het coalitieakkoord van deze eerste groep ademde de wens om het systeem rechtvaardiger te maken door de sterkste schouders de zwaarste lasten te laten dragen. Zo werd er concreet onderzocht of de huishoudelijke hulp via de WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning) inkomensafhankelijk gemaakt kon worden, zodat inwoners die het zelf konden betalen geen aanspraak meer deden op de schaarse publieke middelen.
Dit was een nadrukkelijke wens van onder andere GroenLinks. Ook werd er de aanval geopend op ‘zorgcowboys’ die met lichte problematiek in de jeugdzorg hoge winsten maakten; partijen die investeerden in complexe zorg moesten beloond worden. (tekst gaat verder onder de foto)
Gedurende het grootste deel van 2022 en de eerste helft van 2023 was Robert te Beest (CDA) verantwoordelijk voor de zorg. (foto: Streekstad Centraal)
De tweede acte kreeg echter een onvoorziene wending. De ambitieuze, structurele hervormingen kregen niet de kans om volledig te wortelen. Na de val van deze eerste coalitie trad de ‘Alkmaarse Stad en Landcoalitie’ aan. In deze nieuwe samenstelling was een belangrijke rol weggelegd voor partijen met een wezenlijk andere visie op zorg en financiën, waaronder de VVD, OPA en SPA.
Met het nieuwe college veranderde de toon en de beleidsrichting. Waar de eerste coalitie de WMO inkomensafhankelijk wilde maken, stelde de VVD in haar programma juist klip en klaar dat gemeentelijke inkomensafhankelijke regelingen voorkomen moesten worden, al moest er wel een reële ‘eigen bijdrage’ blijven bestaan om de kosten beheersbaar te houden.
Het nieuwe coalitieakkoord koos uiteindelijk voor een middenweg: een “ruimhartig en betaalbaar WMO-beleid” waarin gestreefd werd naar géén “stapeling van eigen bijdragen” voor inwoners. (tekst gaat verder onder de foto)
Zes partijen vormden vanaf 2023 een nieuwe coalitie, die de accenten verschoof in het gemeentelijk beleid van Alkmaar. (foto: Streekstad Centraal)
De scherpe randjes verdwenen niet alleen bij de WMO, maar ook bij onderwerpen als de bijstand. Waar VVD en OPA in de campagne nog pleitten voor strenge regels (zoals de strikte verplichting tot een tegenprestatie voor een uitkering), werd de harde campagnetaal in het nieuwe coalitieakkoord ingeruild voor mildere termen over begeleiding en ondersteuning.
De ‘Stad en Landcoalitie’ koos duidelijk voor rust en compromissen (“liever een compromis dan een botsing”) in plaats van een harde ideologische lijn. (tekst gaat verder onder de foto)
Wethouder Arie Epskamp van de Seniorenpartij Alkmaar trad in 2025 af na lang ziekteverlof dat werd ingeluid nadat de SPA-partijfinanciën niet op orde bleken. (foto: aangeleverd)
Heeft deze politieke stoelendans de Alkmaarder dan niets opgeleverd? Jawel, maar vooral op pragmatisch niveau. Het meest opvallende succesverhaal is dat van de SeniorenPartij Alkmaar (SPA). Hun doelgerichte eisen bleven ook in de nieuwe coalitie overeind. De partij kreeg haar zin met de benoeming van Arie Epskamp (SPA) als coördinerend wethouder voor de Seniorenagenda en WMO. De beloofde seniorenagenda, het seniorenpanel en de uitgebreide digitaliseringshulp in bibliotheken zijn daadwerkelijk gerealiseerd.
Daarnaast is de afstand tussen inwoner en gemeente iets verkleind door de introductie van ‘groene golfambtenaren’ en wijkbudgetten, die bureaucratie moeten verminderen.
Wat sneuvelde in de politieke overgang, waren de grote beloftes die voorafgaand aan de verkiezingen werden gedaan. Het systeem met al zijn hindernissen staat er nog steeds. (tekst gaat verder onder de foto)
Wethouder Christiaan Peetoom (VVD, Sport) is de drijvende kracht achter de grootschalige nieuwbouw van Sportcomplex Hoornse Vaart. (foto: Streekstad Centraal)
Een pijnlijk voorbeeld van een belofte die de veranderende politieke wind niet overleefde, is het schoolzwemmen. BAS (die wél in de eerste, maar haar stempel verloor in de tweede fase) beloofde dat álle kinderen weer via school zwemles zouden krijgen. In werkelijkheid is dit afgezwakt tot een vergoeding via de AlkmaarPas, uitsluitend voor gezinnen met een laag inkomen. Een wezenlijk verschil tussen een universele voorziening en een armoedemaatregel.
De afgelopen vier jaar laten zien hoe een tussentijdse coalitiebreuk de uitvoering van verkiezingsbeloften compliceert. Partijen uit de eerste coalitie konden hun visie niet afmaken, en de tweede coalitie koos voor het bewaren van de lieve vrede en financiële voorzichtigheid.
Is de zorg in Alkmaar mislukt? Zeker niet. De voorzieningen zijn toegankelijker geworden, buurtcentra blijven open en senioren hebben een duidelijkere stem gekregen. Maar wie hoopte op een grote stelselwijziging in de Alkmaarse zorg, kwam bedrogen uit. Wie in een verdeelde raad na een bestuurscrisis iedereen tevreden wil houden, kiest voor ‘zacht bestuur’. En zacht bestuur maakt zelden scherpe keuzes.
Het moet eens klaar zijn met het gebots tegen de brug over de N242 bij Heerhugowaard. Daarover zijn ze het bij de provincie Noord-Holland wel eens. Maar het is nog niet zeker wát de toekomst van de brug wordt. “Als we dat doen, moet het spoor worden opgehoogd.”
Het is nogal een kluwen, blijkt uit navraag van NH, mediapartner van Streekstad Centraal. Er kruisen hier verschillende vormen van infrastructuur – auto’s, spoor, fietspaden – en aan al die infrastructuur valt wel wat te verbeteren. De provincie wil het natuurlijk het liefst in een keer goed doen.
Want duidelijk is dat halve maatregelen niet werken. Vrachtwagens scherper waarschuwen dat er een brug hun pad kruist die wel eens te laag zou kunnen zijn – het klinkt als een goed idee, maar de praktijk is weerbarstig. (tekst gaat door onder de foto)
Hoogteportalen als waarschuwing. (foto: Streekstad Centraal)
Het aantal aanrijdingen is wél afgenomen, nuanceert de provincie. Maar er moet eigenlijk iets wezenlijkers veranderen. Een nieuwe brug, een lagere weg, verlegging van verkeersstromen – daar liggen kansen. “Een-op-een vervangen is één mogelijkheid”, licht een projectleider van de provincie toe aan NH. “Maar dan verandert er niets aan de huidige situatie.”
De brug uit 1939 zou anders pas vervangen worden in 2039, als het kunstwerk honderd wordt. Maar de provincie kijkt dus samen met ProRail en Dijk en Waard nadrukkelijk naar andere opties. Zoals een nieuwe brug op dezelfde plek, maar dan met een verbrede N242 daaronder. “Die weg komt dan verdiept te liggen onder het spoor en wordt dan twee keer tweebaans”, zegt de provincie daarover.
Er zou dan ook opnieuw gekeken moeten worden naar de fietsoversteek. De provincie spreekt van een ‘wirwar van fietspaden’, waar een einde aan moet worden gemaakt. “Dat zou ook betekenen dat we de Ashok Bhalotra-brug gaan verplaatsen. Die fietsbrug is makkelijk demonteerbaar en ergens anders neer te zetten”, aldus de projectleider. (tekst gaat door onder de foto)
De ‘wirwar’, straks met bredere N242? (foto: Streekstad Centraal)
Een derde optie is nog ingrijpender, want daar moet het spoor voor verplaatsen. Ook de Bolbrug, de naastgelegen spoorhefbrug over de ringvaart, gaat dan mee in de plannen. “Die brug willen we verhogen, wat betekent dat er over een grote lengte het spoor moet worden opgehoogd. Het idee daarbij is dat we het spoor en beide overbruggingen iets zuidelijker gaan aanleggen. Dit doen we dan naast het huidige traject, zodat het treinverkeer blijft rijden tot de nieuwe verbinding klaar is.”
Het was al aangekondigd en er was ook al tegen geprotesteerd. Vanaf maandag 9 maart ligt het veelbesproken beheerplan dat de provincie heeft opgesteld voor de duinen van Schoorl ‘ter inzage’. Dat betekent dat wie er belang in stelt, kennis kan nemen van de maatregelen – maar er ook wat van mag vinden.
Een samenvatting van het beheerplan is te vinden op de website van de provincie Noord-Holland. Daaruit valt op te maken dat de provincie het gebied zeker niet als onveranderlijk beschouwt, er zou door de nieuwe maatregelen juist extra dynamiek in mogen komen: “Hier en daar wordt de helmvegetatie direct langs de kust verwijderd. Na het verwijderen van de vegetatie worden de duinen langs de gehele kustlijn vrijgegeven aan de invloed van wind en water.”
Zo moet een heel nieuw landschap van ‘wandelende duinen’ ontstaan, met stuivend zand en kale gronden. Iets wat hier veilig kan, want de Schoorlse Duinen zijn de breedste van Nederland, redeneert de provincie. (tekst gaat door onder de foto)
Stuifzand is voor fietsers een plaag (foto: Streekstad Centraal)
Maar al dat gestuif, dat gaat wel ten koste van fietspaden. Daar waren al eerder protesten tegen. De Fietsersbond pleit juist voor méér fietspaden in de hele duinregio, om de recreatieve kwaliteit van dit gebied meer in de verf te zetten.
Ook andere maatregelen die in het beheerplan staan, maar niet geheel nieuw zijn, blijken omstreden. Zo verdwijnen gaandeweg steeds meer bomen en struiken in het middenduin, ondanks protesten daartegen.
Daar staat wel tegenover dat de grootste bossen, in de buurt van de dorpen Schoorl en Groet, juist worden beschermd en ‘versterkt’. Al te eenzijdige naaldbossen maken er plaats voor gemengde bossen, wat ook weer goed is voor de waterstanden in het gebied, schrijft de provincie. (tekst gaat door onder de foto)
Een verdwijnend beeld? (foto: NH)
De meeste ophef was er de laatste weken over een maatregel die de samenvatting van de provincie niet eens heeft gehaald. Daarvoor moeten geïnteresseerden uitwijken naar het langere document. Maar daar staat het dan ook wel: ‘het weren van loslopende honden’.
Ofwel, een aanlijnplicht. Tegen het zere been van veel hondenbezitters, die juist graag dit gebied intrekken om hun viervoeter even te laten rennen en spelen. Maar dat verstoort de natuur, stellen de beheerders, de honden poepen dan overal en zo daalt er extra stikstof neer. “Vermesting door hondenpoep en verruiging als gevolg daarvan is een duidelijk aanwijsbaar effect op habitattypen van voedselarme bodems.”
De hondenbezitters verenigden zich al eerder in een petitie en pleiten voor een opruimplicht in de plaats van die hondenriem. De beheerders zouden kunnen helpen door wat meer vuilnisbakken voor poepzakjes neer te zetten, vinden zij. Dat zou een stuk minder hardvochtig zijn dan maar meteen alle bewegingsvrijheid van honden aan banden te leggen.
Goede kans dus dat er op het beheerplan dat ter inzage ligt nog wel ‘zienswijzen’ zullen komen. De vraag is wel in hoeverre de provincie nog wat aan de plannen kan veranderen, daarvan zei de gedeputeerde namelijk eerder al dat ze echt noodzakelijk waren.
Waar het binnen andere domeinen draaide om aantallen en deadlines, ging het bij zorg over iets anders tijdens de verkiezingscampagnes van 2021. Over kwetsbaarheid, nabijheid en begrijpelijke ondersteuning. Vooral Senioren Dijk en Waard zette dat thema tijdens de verkiezingen stevig op de agenda.
De boodschap was helder: zorg moet menselijker, toegankelijker en dichterbij. Wie nu de balans opmaakt in Dijk en Waard, ziet dat er echt stappen zijn gezet – maar dat de kosten blijven oplopen. Net als in heel Nederland, overigens.
In tegenstelling tot sommige andere dossiers bleef zorg niet steken in mooie woorden. De Vrijwillige Ouderen Adviseur is ingevoerd en structureel gefinancierd. Ouderen kunnen daardoor laagdrempelig hulp krijgen bij moeilijke keuzes over zorg en ondersteuning.
Ook de aansluiting bij de Alliantie Financieel Misbruik en de inzet om een dementievriendelijke gemeente te worden zijn daadwerkelijk opgepakt. Dat waren concrete verkiezingsbeloftes – en die zijn uitgevoerd. (tekst gaat verder onder de foto)
Wethouder Gerard Rep met de DijkenWaardPas. De mogelijkheden met de pas werden de afgelopen vier jaar uitgebreid om de participatie te bevorderen. (foto: aangeleverd)
Ook preventie kreeg vorm. Projecten als Welzijn op Recept en de uitbreiding van de DijkenWaardPas laten zien dat preventie en participatie niet alleen op papier zijn blijven staan. De inkomensgrens voor bijzondere bijstand is verruimd en armoedebeleid is aangescherpt. Daardoor kunnen inwoners eerder ondersteuning krijgen. De zorg is daarmee niet alleen toegankelijker gemaakt, maar ook breder georganiseerd.
DOP en Lokaal Dijk en Waard hebben daarnaast invloed gehad op hoe er naar zorg wordt gekeken. Eenzaamheid is geen bijzaak meer, maar een vast onderdeel van beleid. Voor inwoners betekent dat dat de zorg toegankelijker en zichtbaarder wordt. (tekst gaat door onder de foto)
Zorg is en blijft een domein waar Dijk en Waard heel veel geld aan besteedt. (foto: Streekstad Centraal)
De kosten lopen wel op. Het probleem zit niet in de intentie, maar in de vraag of het op lange termijn vol te houden is. De ondersteuning wordt – zoals beloofd – toegankelijker, maar de uitgaven groeien. Vooral de jeugdzorg blijft een zorgenkind. Er zijn maatregelen genomen om de kosten te beperken, maar tot nu toe heeft dat nog niet geleid tot lagere uitgaven. De gemeente probeert te sturen, maar de kosten bewegen nauwelijks mee.
Voor de VVD is dat een gevoelig punt. De partij beloofde tijdens de campagne meer grip op de zorgkosten, efficiënter werken en minder verspilling. De partij kon een klein jaar deel uitmaken van de coalitie om aan de knoppen te draaien, maar in december brak er een bestuurlijke crisis uit, waarna de partij in de oppositie belandde en niet langer een stempel kon drukken op de koers van het college.
VVD-lijsttrekker Falco Hoekstra (r) zag de verkiezingscampagne in 2021 beloond met een plek in het college, maar dat duurde minder dan een jaar. (foto: aangeleverd)
Bij het nieuwe coalitieakkoord van de leidende partijen Senioren Dijk en Waard, DOP en Lokaal Dijk en Waard sloten GroenLinks, PvdA en de ChristenUnie zich aan. Zij wilden een koers die meer sociaal vooruitstrevend was, door de harde financiële sturing op de zorg deels in te ruilen voor sturing op kwaliteit en preventie, en door de financiële vangnetten voor kwetsbare inwoners stevig te verbreden.
De nadruk kwam veel sterker te liggen op andere zaken. Het nieuwe college met de nieuwe wethouder Fred Ruiten van de ChristenUnie wilde nadrukkelijk sturen op “bestaanszekerheid” voor alle inwoners, inclusiviteit en een andere benadering van zorgprofessionals. (tekst gaat verder onder de foto)
De nieuwe ChristenUnie-wethouder Fred Ruiten werd vanaf december 2022 het gezicht van een meer sociaal vooruitstrevender koers in Dijk en Waard. (foto: Streekstad Centraal)
Ook de nieuwe coalitie worstelde met de openeinderegelingen in de Wmo en jeugdzorg. De allereerste coalitie van de nieuwe gemeente Dijk en Waard met de VVD focuste echter hard op ‘beheersmaatregelen’ en de ontwikkeling van een “dashboard sociaal domein” om via data meer politieke grip op de kosten te krijgen.
De nieuwe coalitie uit 2022 legde het accent daarentegen op het ‘vertrouwen geven aan professionals’ om de juiste zorg te bepalen. Zij wilden de kosten primair beheersen door advies in te winnen bij deskundigen en wetenschappelijke instituten, en zo gericht op te treden tegen een ‘wildgroei aan aanbod’ in de zorgmarkt. (tekst gaat verder onder de foto)
Het valt niet mee om de kosten te beheersen van de jeugdzorg. (foto: aangeleverd)
Die koers is ook ingezet: contracten zijn herzien, toezicht is aangescherpt en er wordt meer samengewerkt met huisartsen. Toch laten de cijfers zien dat de kosten blijven stijgen. De belofte van kostenbeheersing blijkt in de praktijk moeilijk waar te maken.
Bij Senioren Dijk en Waard ligt de nadruk minder op kosten en meer op inhoud. Hun inzet op ouderenondersteuning, dementievriendelijkheid en preventie is duidelijk terug te vinden in het beleid. Niet alles wat tijdens de campagne werd benoemd, is letterlijk terug te vinden in het beleid, maar de kern van hun boodschap – eerder helpen, beter begeleiden – heeft wél vorm gekregen. (tekst gaat door onder de foto)
De fusie van Langedijk en Heerhugowaard heeft ervoor gezorgd dat de zorg voor ouderen beter georganiseerd is. (foto: Streekstad Centraal)
De zorg voor ouderen is beter georganiseerd dan vóór de fusie van Heerhugowaard en Langedijk. Wel op een andere manier dan destijds werd beloofd. Er komt geen terugkeer van het klassieke ‘bejaardenhuis’. In plaats daarvan kiest de gemeente voor geclusterd wonen en zorg dichtbij. De richting komt overeen met de campagne, maar de vorm is veranderd. Dat laat zien hoe verkiezingsbeloftes in de praktijk worden aangepast aan bestuurlijke en financiële realiteit.
Op het gebied van zorg wordt dus uitgevoerd en geïnvesteerd en de maatregelen zijn zichtbaar. Tot het moment dat de financiële grenzen in zicht komen. De zorg is menselijker en toegankelijker georganiseerd, maar een structureel antwoord op de stijgende kosten ontbreekt totnogtoe. (tekst gaat verder onder de foto)
Heel Nederland heeft te kampen met structureel stijgende zorgkosten, dat probleem is niet uniek voor Dijk en Waard. (foto: Magenta Zorg)
De kiezer kreeg dus wel wat werd beloofd: betere ondersteuning, meer aandacht en een toegankelijker systeem. Maar daar staat een vraag tegenover: tegen welke prijs? Die prijs stond niet in de verkiezingsprogramma’s, maar verschijnt later in de begroting. De goede intenties zijn uitgevoerd, maar zorg blijft één van de grootste kostenposten van Dijk en Waard.
Mobiliteit ging tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 in Alkmaar niet alleen over asfalt en parkeerplaatsen. Het ging over een grotere vraag: hoe groeit de stad zonder vast te lopen? Over auto’s in de binnenstad, parkeerdruk in woonwijken, verkeersveiligheid in dorpen en de vraag hoeveel ruimte er nog is voor de auto.
Tijdens de verkiezingen lagen de verschillen duidelijk op tafel. D66 wilde meer regels rond de binnenstad: meer vergunningparkeren en meer sturing op auto’s in woonwijken. VVD en OPA benadrukten juist bereikbaarheid. De auto moest welkom blijven. BAS keek vooral naar de binnenstad en de ondernemers en stelde zelfs gratis parkeermomenten voor, bijvoorbeeld tijdens koopavonden. Het CDA richtte zich op parkeerdruk in dorpen en woonwijken. SPA kwam met plannen voor nieuwe parkeergarages en betere fietsvoorzieningen.
De strijd om de schaarse vierkante meters in Alkmaar was hét hoofdpijndossier tijdens de verkiezingen van 2022. Waar geven we voorrang aan: de fietser en de schone lucht, of de doorstroming van de auto en de bereikbaarheid voor ondernemers? (tekst gaat door onder de foto)
Parkeren in de stad en dorpen blijft een punt van discussie in de Alkmaarse gemeenteraad. (foto: aangeleverd)
De afgelopen vier jaar laten op mobiliteitsgebied een opmerkelijke U-bocht zien. Wie puur naar het eindresultaat kijkt, ziet een stad die fundamentele mobiliteitskeuzes voor zich uitschuift. Maar wie naar de politieke geschiedenis kijkt, ziet hoe de val van de eerste, progressieve coalitie de rode loper weer uitlegde voor de auto.
Na de verkiezingen startte een overwegend progressieve coalitie met grootse, groene ambities voor het Alkmaarse verkeer. Partijen als GroenLinks wilden de openbare ruimte stevig terugwinnen op de auto en pleitten voor een autoluwe binnenstad met minder parkeerplekken. (tekst gaat verder onder de foto)
Auto’s zijn al decennialang een belangrijke blikvanger op de Alkmaarse grachten. Of ze daar thuishoren, is voortdurend onderwerp van politiek debat. (foto: Streekstad Centraal)
Dit was duidelijk zichtbaar in het eerste coalitieakkoord tussen de partijen GroenLinks, BAS, PvdA, CDA, Leefbaar Alkmaar, ChristenUnie en de SP. Daarin werden harde afspraken werden gemaakt om in samenspraak met bewoners en ondernemers te bekijken hoe het aantal autobewegingen in het centrum verminderd kon worden.
Ook werd er een onderzoek gestart naar de invoering van een Zero Emissiezone voor bestel- en vrachtauto’s. De boodschap naar de Alkmaarder was in die eerste bestuursperiode helder: de auto is in het stadshart in de toekomst slechts te gast. (tekst gaat verder onder de foto)
Wethouder Robert te Beest (CDA) was van 2022 tot 2023 wethouder voor mobiliteit en bereikbaarheid, en kreeg daarna andere portefeuilles. (foto: Jan Jong Fotografie)
Deze inhaalslag voor de fietser en het klimaat sneuvelde echter voortijdig. Het eerste college viel binnen een jaar, waarna de nieuwe ‘Alkmaarse Stad en Landcoalitie’ aantrad. In deze nieuwe samenstelling kregen partijen als de VVD en OPA stevig de touwtjes in handen, en hun visie op mobiliteit stond haaks op die van de eerste coalitie.
Voor OPA blijven auto’s een cruciaal en belangrijk vervoersmiddel, en de VVD pleitte in haar programma onomwonden voor het vergroten van de autocapaciteit op knelpunten zoals de Kraspolderbrug. Het tweede coalitieakkoord bevatte dan ook een fundamentele beleidswijziging. Waar de eerste coalitie de auto actief wilde ontmoedigen, beloofde de nieuwe coalitie juist expliciet om de binnenstad goed bereikbaar te houden voor zowel de fiets als de auto, nadrukkelijk met het oog op de economie. (tekst gaat verder onder de foto)
De Laat in de Alkmaarse binnenstad werd een auto- en fietsluwe winkelstraat. (foto: Streekstad Centraal)
SPA kwam in 2022 met plannen voor extra parkeergarages en zelfs een fietsparkeergarage onder het water bij het Waagplein. Grote ideeën, maar ze waren de afgelopen jaren nergens terug te vinden als concreet project. Er wordt wel geïnvesteerd in fietsbeleid en bereikbaarheid, maar zonder dergelijk grote plannen.
Het CDA zat van 2022 tot 2026 in beide colleges. In het verkiezingsprogramma werd gepleit voor Parkeren Op Eigen Terrein (POET) als standaard bij nieuwbouw, om te voorkomen dat in nieuwe wijken bestaande straten vol worden ‘geparkeerd’. Die eis is niet als zodanig vastgelegd. Parkeernormen blijven flexibel, vooral om woningbouw niet verder te vertragen. Begrijpelijk, maar het betekent ook dat de parkeerdruk in bepaalde wijken niet verdwijnt. (tekst gaat verder onder de foto)
Parkeernormen willen de broodnodige woningbouw in Alkmaar nog wel eens vertragen. (foto: Streekstad Centraal)
Deze machtswisseling halverwege de rit verklaart waarom de beloofde grote transities in het Alkmaarse verkeer uiteindelijk in de ijskast zijn beland. Waar de progressieve partijen hoopten op autoluwe straten en verregaande logistieke ingrepen, zette de tweede coalitie in op rust en behoud.
Er werd gekozen voor het handhaven van het bestaande parkeerbeleid, waarmee de afspraken rondom vergunningparkeren en de parkeerplekken voor bewoners simpelweg werden gegarandeerd. Tegelijkertijd werden in het nieuwe akkoord ook de scherpe randjes van de rechtse partijen er afgevijld. De Stad en Landcoalitie koos in alles voor zacht bestuur; een compromis heeft immers altijd de voorkeur boven een botsing. (tekst gaat door onder de foto)
Parkeren en auto’s in de binnenstad zijn twee belangrijke onderwerpen binnen het thema mobiliteit in Alkmaar. (foto: Streekstad Centraal)
Is er de afgelopen jaren dan helemaal niets veranderd op de Alkmaarse wegen? Jawel, maar de veranderingen vonden vooral plaats in de marge. Over de hele linie was men het er wel over eens dat fietspaden verbeterd moesten worden en dat bepaalde straten naar een veilige snelheid van 30 kilometer per uur moesten gaan.
Maar de échte doorbraak, het oplossen van de ruimtelijke puzzel tussen asfalt, fiets en groen, is ontegenzeggelijk het slachtoffer geworden van de politieke instabiliteit. Waar de bestuursperiode begon met een ideologische koers voor minder auto’s en meer leefbaarheid, eindigde deze na de bestuurscrisis in een voorzichtig poldercompromis. Zoals de Bestevaerbrug, die van een krappe meerderheid in de raad wel aangelegd mag worden, maar dan alleen als ‘fietsstraatbrug’. (tekst gaat verder onder de foto)
Bruggen en Alkmaar, zoals hier de Victoriebrug, blijken al decennialang een lastige combi in de gemeente. (foto: Streekstad Centraal)
Het resultaat is de huidige status quo: de stad is niet wezenlijk autovrijer geworden, maar heeft de auto ook niet definitief ruim baan gegeven. Wie echter iedereen tevreden wil houden en vermijdt om scherpe keuzes te maken, kiest in de praktijk uiteindelijk voor stilstand.
Danja van Hoorn en Matthew Schuijt. Ze zijn de allerjongste kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen in Dijk en Waard en in Alkmaar. Ze zijn zó jong dat ze op 18 maart nog niet eens stemgerechtigd zijn, al scheelt het niet veel. Danja staat bij Lokaal Dijk en Waard op de lijst en Matthew bij FVD Alkmaar, om hun steentje bij te dragen en in de hoop andere jongeren te interesseren voor de politiek.
“Ik ben de politiek ingegaan omdat ik het eigenlijk altijd al interessant heb gevonden”, vertelt Danja. Ze komt uit Zuid-Scharwoude, zit in haar examenjaar op het Han Fortmann en wordt op 22 april 18 jaar. “Vroeger heb ik meegedaan met het Model Europees Parlement (een jeugdversie van het echte parlement red.) en dat vond ik eigenlijk zo leuk, dat ik met mijn moeder – die zit ook in de politiek – mee over de schouder ben gaan kijken.” Ze heeft het over Carla Danenberg, commissielid bij Lokaal Dijk en Waard. Zo moeder, zo dochter blijkbaar.
Matthew wordt op 26 maart 18 jaar en zit op het Jan Arentsz, ook in zijn examenjaar. Hij heeft geen familie in de politiek, maar politieke discussie boeit hem evengoed al jaren. “Ik heb ook meegedaan aan het Model Europees Parlement, en aan de Nationale Jeugdraad. Ik ben ook voorzitter geweest van het debatteam van het Jan Arentsz. We deden vorig jaar mee aan het Alkmaars scholierendebat en dat hebben we gewonnen, en we deden mee aan het Lagerhuisdebat. Ik wil me vooral inzetten voor een positieve koers en mijn ambitie is om later door te stromen.” (tekst gaat verder onder de foto)
Later dan gepland door een sputterende scooter en een ongeluk op de N242 zitten we dan eindelijk in het gemeentehuis van Dijk en Waard. (foto: Streekstad Centraal)
Dat Danja voor Lokaal Dijk en Waard koos is niet zo verrassend, gezien haar moeder, maar ook de standpunten trekken de jonge Langedijkse en dan vooral wat betreft wonen. “Het woonbeleid waar ze zich voor inzetten vind ik heel goed, natuurlijk omdat ik zelf later ook een huis wil. En ik vind het ook heel belangrijk voor de jongeren dat zij ook meer te zeggen hebben in de politiek.”
Matthew ging voor Forum Voor Democratie. Drie standpunten spreken hem vooral aan: “Het uitbreiden van onze democratie met bindende referenda. En we moeten flink gaan bouwen. Regels voor vergunningen moeten soepeler zodat het voor projectontwikkelaars makkelijker en aantrekkelijker wordt om te bouwen. Dat scheelt tijd en geld. Daarnaast het beschermen van onze identiteit. Alkmaar is een hartstikke mooie stad met heel veel geschiedenis en daar mogen we best trots op zijn.”
De jonge FVD’er is redelijk tevreden over de Alkmaarse koers, maar heeft wel kritiek. Als voorbeeld noemt hij beperking van autoverkeer in de binnenstad, en de regeltjes voor woningbouw komen weer naar voren. Ook vindt hij dat er in de raad soms teveel gepraat wordt (veel raadsvergaderingen moeten de maandag erop worden afgemaakt, red.) en dat sommige raadsleden nog wel eens respectvoller en minder polariserend met elkaar om mogen gaan. (tekst gaat verder onder de foto)
Danja is verbonden aan Lokaal Dijk en Waard, en voor haar is wonen het belangrijkste speerpunt. (foto: Streekstad Centraal)
De net iets jongere LDW’er is behoorlijk tevreden over de koers die wordt gevaren in Dijk en Waard. En ook over de manier waarop die koers gevormd wordt in de gemeenteraad. “Ik zou zeggen dat er vooral goed overlegd wordt. Er is niet echt gekibbel, er worden redelijke standpunten gegeven die ook goed overwogen worden door anderen. Voor mijn gevoel gaat het best soepel.”
Danja vindt het belangrijk om bij een lokale partij te zitten. Ze denkt dat die beter de vinger aan de pols hebben. “Bij onze partij zitten bijvoorbeeld kappers die heel veel mensen spreken, en gewoon buurtbewoners die iedereen spreken.” Langedijk is daarbij wat haar betreft goed vertegenwoordigd in de raad. Wel erkent ze dat fracties van landelijke partijen een duidelijke lokale insteek hebben.
Dat is voor FVD ook zo, zegt Matthew. “We hebben ons programma ingericht op wat Alkmaar nodig heeft in onze mening, er zitten hele specifieke ook echt regionale dingen bij.” (tekst gaat verder onder de foto)
Matthew zit bij Forum Voor Democratie en zet zich in voor democratie, wonen en identiteit van de gemeente. (foto: Streekstad Centraal)
Danja staat 35ste op de kandidatenlijst van Lokaal Dijk en Waard, maar acht zichzelf zeker niet kansloos. Mocht ze geen zetel winnen, blijft ze actief betrokken bij haar partij. “Ik zal er zeker nog veel leren en het is ook gewoon een gezellige omgeving.”
Matthew staat vijfde en denkt redelijk kansrijk te zijn, gelet op de landelijke verkiezingsuitslag van de FVD en peilingen, plus de lokale afwezigheid van concurrentie. “En als ik het niet haal, dan wil ik graag aan de slag als commissielid. Maar anders zou ik ook actief blijven bij de fractie en kijken wat er voor de rest allemaal nog mogelijk is.”
Mocht Danja eens fractievoorzitter worden, dan ziet ze voor zich dat ze zo veel mogelijk met inwoners in gesprek is om te weten wat er speelt. “En ik zou altijd het beste proberen te vinden van de opties die er zijn. Ik wil vooral gewoon het goede proberen te doen.” (tekst gaat verder onder de foto)
Danja en Matthew hopen dat ze andere jongeren kunnen prikkelen om ook bij de politiek betrokken te raken, (foto: Streekstad Centraal)
Als fractieleider zou Matthew goede banden met de andere partijen nastreven. “Lekker op de koffie en kijken naar gemeenschappelijk draagvlak. Kijken met welke partijen we op welke gebieden gemeenschappelijke standpunten en belangen hebben, en hoe we daarin het beste kunnen samenwerken.”
Tot slot hoopt Danja dat zij andere jongeren kan prikkelen om ook politiek betrokken te raken. “Dat is belangrijk, want jongeren zijn niet zo veel bezig met de politiek.” Dat blijkt uit stembusuitslagen en het werd nog eens benadrukt door de matige opkomst op het jongerenevenement Kieskompas Live in Kompleks. En dat terwijl politieke besluiten ook jongeren betreffen. “En ze realiseren zich vaak niet dat politiek ook best leuk kan zijn. Ik hoop dat ik ze er een goed gevoel kan geven, en dat er meer jongeren in de politiek komen.”
“Ja, jongerenparticipatie in de politiek is belangrijk”, beaamt Matthew. “Ik hoop ook dat we veel meer jongeren richting de politiek kunnen trekken. Ik ben heel blij en trots dat Alkmaar binnenkort een jongerenraad krijgt als adviesorgaan. Ik hoop ook dat meer gemeenten daar een voorbeeld aan nemen. De gemiddelde leeftijd in gemeenteraden is véél te hoog.”
In Podium Victorie kwamen vrijdagavond culturele makers, horecaondernemers, organisatoren en nachtbrakers samen met lokale politici voor een debat over het Alkmaarse nachtleven. Tijdens het zogenoemde nachtdebat gingen zij met elkaar in gesprek over de toekomst van de nacht in de stad. Al snel wordt duidelijk dat er één vraag boven de avond hangt: bouwen we in Alkmaar nog een nachtleven, of vooral een stad vol slaapkamers?
De avond begint met een stevig betoog van Ervin Skelic van HAL25. Volgens hem staat het Alkmaarse nachtleven op een kantelpunt. Muziek, uitgaan en culturele plekken zijn volgens hem geen luxe, maar essentieel voor een stad. Het gaat niet alleen om een feestje. De nacht is ook een gemeenschap.”
Volgens verschillende aanwezigen ontbreekt het Alkmaar aan een duidelijke visie op die nacht. Er ligt wel een cultuurvisie, maar een echte ‘nachtvisie’ ontbreekt nog. Het debat moet daarom geen éénmalige bijeenkomst zijn, maar het begin van een terugkerend gesprek tussen makers, ondernemers en politiek. (tekst gaat door onder de foto)
Na een uitgebreide intro over het belang van de Alkmaarse nacht kon het echte debat beginnen. (foto: Streekstad Centraal)
De eerste stelling van de avond gaat over ruimte voor experiment en zogenoemde rafelranden: plekken waar nieuwe initiatieven kunnen ontstaan. Op het podium reageren verschillende politieke partijen op de stelling dat die ruimte er moet komen.
De partijen reageren, maar uit de zaal klinkt frustratie. Een horecaondernemer merkt op dat er wordt gesproken over meer ruimte en meer experiment, terwijl ondernemers ondertussen met regels en vergunningen te maken hebben. “Als je echt wilt experimenteren, moet je ook zorgen dat iedereen dezelfde ruimte krijgt.” Hij wijst op vergunningen en sluitingstijden en vindt FVD aan zijn zijde. Sommige plekken krijgen meer ruimte dan andere. “Er staat nog genoeg leeg. Be my guest en doe er wat mee.”
OPA pleit voor een denktank met ondernemers en makers, GroenLinks-PvdA wil vooral sneller naar oplossingen en D66 benadrukt dat nachtleven onderdeel is van wat een stad aantrekkelijk maakt. (tekst gaat door onder de foto)
Vanuit de zaal stelde nachtburgemeester Robert-Jan Wille kritische vragen over het nachtleven aan de Alkmaarse politieke partijen. (foto: Streekstad Centraal)
Vanuit de zaal krijgt D66 vervolgens een directe vraag. Als de partij zo voor nachtleven is, waarom zijn er de afgelopen jaren dan juist meer regels gekomen? Volgens de partij is het een lastig spanningsveld. “Bewoners, ondernemers, bezoekers – iedereen heeft wensen. En als politiek hebben we soms de neiging om problemen met nieuwe regels op te lossen. Daar moeten we kritisch naar kijken.”
In het tweede debat – over jongerencultuur – pleiten Evi en Loes van Operatie Stofnest voor plekken waar verschillende generaties samen uitgaan. Volgens hen werkt het uitsluiten van jongeren juist averechts. “Als jongeren nergens welkom zijn, creëer je geen veilige situatie.”
Op het podium reageert BAS sceptisch. Volgens hen ligt er een praktisch probleem bij ondernemers. “Jullie krijgen misschien een boete van 150 euro, maar horeca krijgt 4000 euro als een minderjarige met alcohol gepakt wordt.” Dat maakt het voor ondernemers riskant om jongeren toe te laten.
De SP ziet het probleem breder. Toen de leeftijdsgrens strenger werd, ontstonden volgens hen juist zuipketens buiten het zicht van de stad. “Geen goede ontwikkeling.” Volgens de partij moeten buurthuizen en kleine culturele plekken terugkomen. (tekst gaat door onder de foto)
Dolle Mina Alkmaar zet zich hard in voor de veiligheid van vrouwen tijdens het uitgaan. Tijdens het nachtdebat deelden ze heftige cijfers over grensoverschrijdend gedrag. (foto: Streekstad Centraal)
Ook sociale veiligheid komt uitgebreid aan bod. Vanuit de zaal wordt aandacht gevraagd voor intimidatie en grensoverschrijdend gedrag tegenover vrouwen in het uitgaansleven. De Dolle Mina’s zijn in groten getale aanwezig en volgens hen gebeurt dit nog te vaak.
De Partij voor de Dieren vindt dat veel meldingen niet serieus genoeg worden genomen. “Als iemand eindelijk de stap zet om melding te maken, moet dat ook serieus worden opgepakt.” Het CDA is het daar mee eens en noemt het een probleem waar de politiek iets mee moet doen.
Lijsttrekker Pien Bijl van BAS zegt het gevoel van onveiligheid niet te herkennen. Dat leidt direct tot boegeroep in de zaal. Ze probeert haar punt toe te lichten: volgens haar zorgt veel politie op straat voor een veilig gevoel, en ligt een deel van de verantwoordelijkheid bij de ouders. Die opmerking zorgt opnieuw voor rumoer in de zaal.
Het laatste debat gaat over het doorgroeien in Alkmaar. Rickie Schermerhorn van Kinetic en Nathalie Kamp van Cultuur Kartel leggen het probleem voor aan de politiek: beginnen kan vaak nog wel in Alkmaar, maar groeien blijkt lastig.
Volt pleit daarom voor structurele subsidies zodat initiatieven tijd krijgen om zich te ontwikkelen. Ook ziet de partij kansen in multifunctioneel gebruik van locaties, bijvoorbeeld wanneer een nachtclub overdag een andere functie krijgt. (tekst gaat door onder de foto)
De avond bestond uit drie debatten waarbij politici met mensen van het nachtleven in Alkmaar in gesprek gingen. (foto: Streekstad Centraal)
Subsidies alleen zijn volgens sommigen niet genoeg. Een aanjaagsubsidie kan helpen, maar initiatieven zomaar “de lucht in duwen” brengt ook risico’s met zich mee. De ChristenUnie benadrukt dat subsidies belangrijk zijn voor beginnende initiatieven, maar vraagt zich af hoe lang die moeten doorgaan.
Status Quo kijkt naar nieuwe locaties. Volgens de partij kan leegstand in de stad beter benut worden, maar liggen er ook kansen buiten het centrum, bijvoorbeeld op erven of weilanden waar festivals georganiseerd kunnen worden.
De VVD pleit voor een andere verdeling van cultuursubsidies. Volgens de partij gaat nu veel geld naar grote instellingen, terwijl kleinere initiatieven met minder middelen meer publiek kunnen bereiken. De SP legt juist de nadruk op gemeenschappen en plekken waar mensen zelf iets kunnen organiseren. “Als je achter je bureau een plan bedenkt, gaat de kunst kapot. Het moet inspireren.”
Een definitieve oplossing komt er tijdens het debat niet. Wel wordt duidelijk dat het onderwerp leeft bij veel Alkmaarders. Volgens verschillende sprekers is het daarom belangrijk dat het gesprek tussen makers, ondernemers en politiek blijft doorgaan. “De plekken zijn er vaak al,” klinkt het aan het einde van de avond. “De vraag is vooral wat we ermee durven te doen.”
![[Beloftechecker] 2022 beloften voor zorg in Alkmaar: geen mislukking, maar ook geen doorbraak](https://hub.streekstadcentraal.nl/wp-content/uploads/2025/11/20251120_ALK_Gemeenteraad_Alkmaar-scaled.jpg)
![[Beloftechecker] In 2021 betere zorg beloofd, en die kwam er ook in Dijk en Waard](https://hub.streekstadcentraal.nl/wp-content/uploads/2022/02/20220216_DeW_gemeentevlag-scaled.jpg)
